Bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, vì lợi ích chung
Trình bày Tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang nêu rõ: Việc ban hành Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số nhằm thể chế hóa quan điểm, chủ trương Đảng, tạo cơ sở pháp lý bảo vệ cán bộ năng động sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, vì lợi ích chung, không tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
Dự thảo Nghị quyết gồm 3 chương, 13 điều. Trong đó, Chương I quy định về phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng, nguyên tắc thực hiện và giải thích từ ngữ. Chương II quy định về xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Chương III quy định về hiệu lực thi hành và tổ chức thực hiện.
Nghị quyết này dự kiến được thực hiện trong 3 năm. Trường hợp sau thời điểm hết hiệu lực nhưng thời gian tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự để khắc phục hậu quả vẫn còn thì tiếp tục được thực hiện cho đến khi hết thời hạn này (không quá 2 năm).
Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi, đại diện cơ quan thẩm tra, cho biết: Ủy ban cơ bản nhất trí với sự cần thiết ban hành Nghị quyết; đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục bám sát, thể chế hóa đầy đủ Nghị quyết số 04-NQ/TW Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng; lượng hóa tiêu chí phân loại vi phạm, điều kiện áp dụng chính sách khoan hồng; thiết lập cơ chế kiểm soát, giám sát chặt chẽ, ngăn ngừa việc lợi dụng, bảo đảm nguyên tắc không có vùng cấm, không có ngoại lệ.
Tháo gỡ khó khăn trong thực hiện các dự án phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027
Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội quy định cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong việc thực hiện các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 tại Đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang tập trung quy định cơ chế, chính sách đặc thù xử lý vướng mắc liên quan đến quy hoạch, kiến trúc, đổ thải chất thải xây dựng; khai thác, thu hồi khoáng sản; thực hiện dự án đầu tư công, đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), đầu tư kinh doanh; sử dụng đất đai; tổ chức thi công xây dựng công trình; nghiệm thu, thanh toán, quyết toán khối lượng công trình.
Đối với những vướng mắc nêu trên, Nghị quyết quy định cơ chế đặc thù để xử lý. Theo đó, các công trình, dự án vẫn được tiếp tục thi công trong quá trình hoàn thiện thủ tục để bảo đảm đáp ứng tiến độ cấp bách phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027; đối với chất thải xây dựng phát sinh trong quá trình thi công, được đổ thải tạm thời tại các vị trí do cơ quan có thẩm quyền lựa chọn, có giám sát chặt chẽ và trách nhiệm hoàn trả mặt bằng sau khi công trình hoàn thành.
Đối với dự án đã thi công trước nhưng đến nay đã thực hiện các thủ tục pháp lý thì được ghi nhận kết quả đã thực hiện. Đối với dự án đã thi công trước nhưng đến nay còn tiếp tục phải hoàn thiện các thủ tục thì được thực hiện theo quy trình đơn giản, rút gọn hoặc theo cơ chế đặc biệt quy định tại Nghị quyết này như: điều chỉnh quy hoạch theo thủ tục rút gọn; thực hiện dự án đầu tư công, đầu tư kinh doanh theo thủ tục đặc biệt; không phải thực hiện thủ tục thi tuyển phương án kiến trúc; khối lượng khoáng sản đã khai thác, thu hồi trước khi cấp phép được tính vào tổng khối lượng cấp phép sau này hoặc được miễn thủ tục cấp phép nếu đã dừng khai thác.
Đối với dự án đối ứng của dự án BT đã thi công trước nhưng chưa hoàn thành các thủ tục liên quan đến sử dụng đất thì được áp dụng cơ chế đặc thù như: được giao đất từng phần; giá trị quỹ đất thanh toán cho nhà đầu tư được xác định theo giá đất cụ thể tại thời điểm hồ sơ thiết kế cơ sở của dự án đối ứng được phê duyệt; thời gian tính giá trị quyền sử dụng đất của quỹ đất là 70 năm kể từ thời điểm bàn giao mặt bằng.
Đối với khối lượng, giá trị công trình đã thi công trước khi hoàn thiện thủ tục đầu tư công, đầu tư theo phương thức PPP, được ghi nhận khi ký hợp đồng xây dựng hoặc phụ lục hợp đồng làm cơ sở nghiệm thu, giải ngân, thanh toán, quyết toán; Kiểm toán Nhà nước thực hiện kiểm toán báo cáo quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành trước khi UBND tỉnh An Giang phê duyệt quyết toán.
Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng: Việc quy định tại dự thảo Nghị quyết không chỉ là vấn đề đơn giản hóa hoặc hoàn thiện các thủ tục hành chính về xây dựng mà còn liên quan trực tiếp đến cơ chế kiểm soát chất lượng, an toàn công trình. Do đó, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo cần làm rõ, nghiên cứu bổ sung cơ chế thay thế để kiểm soát chất lượng, an toàn công trình; xác định rõ cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm kiểm tra, thẩm định, giám sát và chịu trách nhiệm đối với các rủi ro phát sinh trong quá trình thi công, nghiệm thu và khai thác, sử dụng công trình. Bên cạnh đó, rà soát, làm rõ cơ sở pháp lý, thẩm quyền và trình tự thực hiện đối với việc phân cấp cho UBND tỉnh An Giang trong lĩnh vực xây dựng, đặc biệt là thẩm quyền chấp thuận áp dụng tiêu chuẩn nước ngoài, tiêu chuẩn quốc tế đối với công trình sử dụng công nghệ mới chưa có quy chuẩn, tiêu chuẩn của Việt Nam; nghiên cứu quy định chuyển tiếp đối với các công trình đã triển khai.
Tăng cường phân cấp, phân quyền cho cơ quan quản lý nhà nước về dầu khí
Theo Tờ trình của Chính phủ do Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng trình bày, việc xây dựng dự án Luật Dầu khí (sửa đổi) nhằm tiếp tục thể chế hóa chủ trương của Đảng, bảo đảm lợi ích quốc gia, dân tộc, tăng cường phân cấp, phân quyền, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, khai thác hiệu quả tài nguyên và góp phần giữ vững an ninh năng lượng, chủ quyền quốc gia.
Dự thảo Luật có 12 chương, 62 điều, cơ bản kế thừa các quy định của Luật Dầu khí năm 2022, sửa đổi, bổ sung các quy định về điều tra cơ bản về dầu khí, lựa chọn nhà thầu, hợp đồng dầu khí, hoạt động dầu khí, ưu đãi đầu tư, kế toán, kiểm toán và chức năng, quyền, nghĩa vụ của các chủ thể có liên quan. Đồng thời, dự thảo bổ sung các quy định về khai thác tận thu, khung pháp lý về thu giữ và lưu trữ carbon (CCS), dịch vụ kỹ thuật cao và năng lượng ngoài khơi gắn với hoạt động dầu khí, đáp ứng yêu cầu phát triển mới của ngành dầu khí.
Thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi khẳng định, Ủy ban nhất trí với sự cần thiết ban hành Luật.
Về hoạt động thu giữ, xử lý, vận chuyển, bơm ép và lưu trữ CO2; ứng dụng dịch vụ kỹ thuật dầu khí công nghệ cao; phát triển công trình năng lượng ngoài khơi gắn với triển khai hoạt động dầu khí, cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý toàn diện, dài hạn để triển khai có hiệu quả các dự án CCS và dự án năng lượng ngoài khơi độc lập.
Về các quy định tăng cường phân cấp, phân quyền cho cơ quan quản lý nhà nước về dầu khí và giao quyền cho Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam, các quy định của dự thảo thể hiện sự thay đổi lớn về mô hình quản lý hoạt động dầu khí thượng nguồn, không chỉ là điều chỉnh về kỹ thuật. Trên cơ sở ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và ý kiến thẩm tra sơ bộ, dự thảo đã sửa theo hướng Bộ Công Thương là cơ quan có thẩm quyền phê duyệt nội dung hợp đồng. Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị tiếp tục hoàn thiện mô hình quản lý đặc thù, bảo đảm hiệu quả, đồng bộ, phân định rõ ràng theo từng nhóm chủ thể.
Theo đó, Ủy ban đề nghị rà soát nội dung phân quyền cho Bộ Công Thương, bảo đảm phù hợp với nguyên tắc phân cấp, phân quyền theo Luật Tổ chức Chính phủ, xác định rõ trách nhiệm xuyên suốt của Bộ trong quản lý nhà nước về dầu khí và đối với nội dung hợp đồng được ký kết. Đối với thẩm quyền chấp thuận chủ trương dự án phát triển, phát triển mỏ có chuỗi đồng bộ công trình, thiết bị trên đất liền và trên biển, cần có quy định rõ ràng, cơ sở pháp lý vững chắc vì liên quan đến nhiều bộ, ngành, địa phương và loại quy hoạch khác nhau. Đồng thời, rà soát việc giao quyền cho Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia bảo đảm hợp lý, khả thi; quy định rõ chức năng, nhiệm vụ, cơ chế và điều kiện tương xứng để thực hiện nhiệm vụ được giao.
