Tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn của ngành Giáo dục
Triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo cùng các chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, trong tuần qua, Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo tiếp tục triển khai đồng bộ các nhiệm vụ trọng tâm để chuẩn bị toàn diện các điều kiện cho năm học 2026-2027.
Tại cuộc họp do Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu chủ trì về tình hình thực hiện các chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đối với ngành Giáo dục và Đào tạo, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn cho biết, chỉ trong chưa đầy một tháng kể từ buổi làm việc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước với ngành Giáo dục, Bộ đã trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ 15 văn bản nhằm cụ thể hóa các nhiệm vụ trọng tâm. Trong đó, nhiều chính sách quan trọng đã được ban hành như quy định miễn phí sách giáo khoa giáo dục phổ thông; miễn học phí, giáo trình môn giáo dục quốc phòng và an ninh tại các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp; tiếp tục hoàn thiện các quy định phục vụ phát triển giáo dục trong bối cảnh triển khai các luật mới.
Cùng với việc hoàn thiện chính sách, Bộ Giáo dục và Đào tạo đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm giải quyết tình trạng thừa, thiếu giáo viên cục bộ; sắp xếp lại mạng lưới cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên; đánh giá toàn diện đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý và nhân sự hỗ trợ giáo dục; rà soát tiêu chuẩn cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, đồng thời hiện đại hóa hệ thống giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học.
Một trong những nội dung được dư luận quan tâm là định hướng đổi mới tuyển sinh vào lớp 10. Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, mục tiêu lâu dài là từng bước bảo đảm "đủ trường, đủ lớp" để chuyển từ thi tuyển sang xét tuyển đối với học sinh vào lớp 10, chỉ duy trì thi tuyển tại các trường chuyên hoặc những cơ sở giáo dục có chất lượng cao. Định hướng này được kỳ vọng sẽ giảm áp lực thi cử, tạo cơ hội tiếp cận giáo dục công bằng hơn cho học sinh, đồng thời gắn với việc tiếp tục đổi mới phương thức kiểm tra, đánh giá theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực người học.
Phát biểu kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu yêu cầu các bộ, ngành tiếp tục phối hợp chặt chẽ nhằm chuẩn bị đầy đủ các điều kiện cho năm học mới. Bên cạnh việc nghiên cứu cơ chế để các địa phương chủ động sử dụng nguồn lực hỗ trợ sách giáo khoa, bữa ăn bán trú và đồ dùng học tập cho học sinh, Phó Thủ tướng yêu cầu khẩn trương xây dựng quy chế phối hợp giữa ngành giáo dục, công an và y tế nhằm phòng, chống ma túy học đường, thuốc lá điện tử, bạo lực học đường, xâm hại trẻ em, bảo đảm an toàn trường học. Đồng thời, cần rà soát chương trình, nội dung giáo dục theo hướng tinh gọn, thiết thực, phù hợp với bối cảnh chuyển đổi số và sự phát triển nhanh của trí tuệ nhân tạo; đổi mới kiểm tra, đánh giá, khắc phục bệnh thành tích, phòng ngừa gian lận, tiêu cực trong giáo dục.
Ở lĩnh vực giáo dục đại học, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu cũng chủ trì cuộc họp về dự thảo Nghị định quy định cơ chế tự chủ đối với cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp và chương trình trọng điểm quốc gia đào tạo tiến sĩ toàn thời gian. Dự thảo Nghị định hướng tới mở rộng quyền tự chủ gắn với trách nhiệm giải trình, đổi mới cơ chế phân bổ ngân sách theo chất lượng và hiệu quả đào tạo, thúc đẩy cơ chế đặt hàng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và tạo hành lang pháp lý để triển khai chương trình trọng điểm quốc gia đào tạo tiến sĩ. Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo khẩn trương hoàn thiện dự thảo theo hướng phân định rõ cơ chế tự chủ giữa cơ sở giáo dục công lập và ngoài công lập, đồng thời bảo đảm quyền tự chủ đi đôi với trách nhiệm giải trình, sử dụng hiệu quả nguồn lực đầu tư của Nhà nước.
Tăng tốc xây dựng trường học, củng cố chất lượng giáo dục
Song song với việc hoàn thiện cơ chế, chính sách ở cấp Trung ương, các địa phương đang khẩn trương triển khai nhiều nhiệm vụ trọng tâm nhằm hiện thực hóa Nghị quyết 71, trong đó ưu tiên đầu tư cơ sở vật chất và nâng cao chất lượng giáo dục.
Tiến độ xây dựng hệ thống trường phổ thông dân tộc nội trú liên cấp tại các xã biên giới đang được các địa phương đẩy nhanh nhằm kịp đưa vào sử dụng trước năm học mới.
Tại Thanh Hóa, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu đã trực tiếp kiểm tra tiến độ Trường Nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở Yên Khương. Sau hơn bảy tháng thi công, công trình đã đạt khoảng 63% công việc. Phó Thủ tướng yêu cầu địa phương và nhà thầu huy động tối đa nguồn lực, bảo đảm tiến độ nhưng tuyệt đối không đánh đổi chất lượng công trình, phấn đấu hoàn thành trước ngày 15/8 để phục vụ năm học mới.
Tại Đắk Lắk, ba công trình trường phổ thông dân tộc nội trú liên cấp tại Buôn Đôn, Ia Lốp và Ia R’vê đã hoàn thành trên 80% khối lượng xây dựng. Tỉnh đang triển khai đợt thi công cao điểm "70 ngày đêm", huy động tối đa nhân lực và thiết bị để hoàn thành đúng kế hoạch. Đồng thời, địa phương cũng chuẩn bị đầu tư thêm trường tại xã Ea Bung và xây dựng mô hình quản trị phù hợp với đặc thù trường nội trú khu vực biên giới.
Quảng Trị cũng thành lập hai tổ công tác thường trực tại công trường nhằm theo dõi tiến độ, tháo gỡ khó khăn và đôn đốc các nhà thầu đẩy nhanh thi công 11 dự án trường học vùng biên. Trong khi đó, tại Điện Biên, các nhà thầu đang tận dụng thời tiết thuận lợi, tăng cường nhân lực và thiết bị để bảo đảm tiến độ xây dựng 15 trường phổ thông dân tộc nội trú liên cấp trước thời điểm khai giảng.
Cùng với đầu tư hạ tầng giáo dục, nhiều địa phương cũng cụ thể hóa Nghị quyết số 71-NQ/TW bằng các chương trình phát triển giáo dục dài hạn.
Tại Cần Thơ, Thành ủy đã sơ kết việc thực hiện các nghị quyết chiến lược của Trung ương, trong đó tập trung đánh giá kết quả triển khai Nghị quyết 71. Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 đạt 85% số trường đạt chuẩn quốc gia, dự kiến đầu tư hơn 9.000 tỷ đồng để xây dựng, nâng cấp trường lớp; đồng thời chuẩn bị tuyển dụng khoảng 2.300 giáo viên khi được giao biên chế, từng bước giải quyết tình trạng thiếu giáo viên và nâng cao chất lượng giáo dục.
Thanh Hóa đã phê duyệt Đề án phát triển Trường Trung học phổ thông chuyên Lam Sơn đến năm 2030, tầm nhìn 2045 với tổng kinh phí dự kiến gần 546 tỷ đồng. Đề án đặt mục tiêu mở rộng quy mô đào tạo, bổ sung nhiều môn chuyên ngoại ngữ mới, hiện đại hóa cơ sở vật chất, đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản trị, giảng dạy, qua đó xây dựng trường trở thành trung tâm đào tạo học sinh năng khiếu có chất lượng cao của khu vực.
Bên cạnh việc chuẩn bị các điều kiện cho năm học mới, nhiều địa phương đang tập trung nhìn nhận những hạn chế về chất lượng giáo dục để xây dựng các giải pháp mang tính căn cơ. Kết quả Kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông năm 2026 của tỉnh Đắk Lắk cho thấy yêu cầu cấp thiết phải nâng cao chất lượng giáo dục đại trà.
Năm nay, toàn tỉnh có hơn 33.900 thí sinh dự thi, tỷ lệ tốt nghiệp đạt 97,33%. Tuy nhiên, điểm trung bình các môn thi chỉ xếp thứ 32/34 tỉnh, thành phố và thuộc nhóm có kết quả thấp nhất cả nước. Theo Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Đắk Lắk Lê Thị Thanh Xuân, kết quả này chịu tác động của nhiều yếu tố đặc thù như địa bàn rộng, tỷ lệ học sinh dân tộc thiểu số cao, điều kiện phát triển giữa các vùng còn chênh lệch, thiếu giáo viên một số môn học, thiếu thiết bị dạy học và những khó khăn trong triển khai Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.
Từ thực tế đó, lãnh đạo tỉnh yêu cầu ngành Giáo dục và Đào tạo xây dựng "bản đồ chất lượng giáo dục" đến từng cơ sở giáo dục; đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo để theo dõi kết quả học tập, cảnh báo sớm nguy cơ bỏ học, lưu ban; đồng thời coi kết quả thi tốt nghiệp là một tiêu chí đánh giá trách nhiệm của người đứng đầu.
Ở bậc đại học, việc triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TW tiếp tục được thúc đẩy theo hướng tăng cường gắn kết giữa đào tạo, nghiên cứu khoa học và nhu cầu phát triển của doanh nghiệp. Tại Hội thảo "Đẩy mạnh gắn kết Ba nhà (Nhà nước - đại học - doanh nghiệp) thực chất, hiệu quả, góp phần phát triển đất nước trong kỷ nguyên vươn mình" diễn ra tại Đà Nẵng, các nhà quản lý, chuyên gia và doanh nghiệp đã đề xuất nhiều giải pháp thúc đẩy hợp tác trong đào tạo nhân lực, nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Các ý kiến tại hội thảo tập trung đề xuất hoàn thiện cơ chế để Nhà nước và doanh nghiệp đặt hàng các cơ sở giáo dục đại học đào tạo nhân lực cho các ngành công nghệ chiến lược; phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, tăng cường hợp tác nghiên cứu và thương mại hóa kết quả khoa học. Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Lê Quân nhấn mạnh, liên kết "Ba nhà" là động lực quan trọng để các trường đại học nâng cao chất lượng đào tạo, phát triển các trung tâm đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp khoa học và công nghệ, đóng góp trực tiếp cho tăng trưởng dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Từ việc khẩn trương hoàn thiện thể chế, chính sách; đẩy nhanh đầu tư trường lớp, nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông đến thúc đẩy tự chủ đại học và gắn kết đào tạo với doanh nghiệp, những nhiệm vụ trọng tâm của Nghị quyết số 71-NQ/TW đang từng bước được cụ thể hóa bằng các chương trình, kế hoạch và giải pháp cụ thể. Đây được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng để ngành Giáo dục và Đào tạo bước vào năm học 2026-2027 với những chuyển biến rõ nét, góp phần thực hiện mục tiêu đột phá phát triển giáo dục và đào tạo trong giai đoạn mới.
