Khi NSƯT Hữu Châu miên man chuyện đời mình

Bút ký chân dung Hữu Châu - Chiếc nôi vàng giông bão là quyển sách mà nhà thơ Ngô Thị Hạnh tổ chức bản thảo sách với thời gian làm lâu nhất khi lên ý tưởng đến lúc sách ra đời kéo dài đến 9 năm. Khi đó, Phanbook ra mắt quyển sách Hồi ký nghệ sĩ Kim Cương - Sống cho người, sống cho mình thì Hữu Châu đã là cái tên tiếp theo trong kế hoạch. Nhưng NSƯT Hữu Châu lại nghĩ “mình có gì đâu mà viết” và từ chối. Với một nghệ sĩ nổi tiếng khiêm tốn và thích đắm chìm trong thế giới của riêng mình như Hữu Châu thì quyết định này không lạ. Chính tính cách này cũng đã làm nên nét riêng độc đáo cho quyển bút ký chân dung Hữu Châu - Chiếc nôi vàng giông bão.

Bút ký chân dung "Hữu Châu - Chiếc nôi vàng giông bão" được Phanbook ấn hành

Rất nhiều chữ “ơn”

Cách đây 3 năm, nhà thơ Hạnh Ngộ (Ngô Thị Hạnh) một lần nữa đặt vấn đề với NSƯT Hữu Châu với tất cả sự chân thành và tha thiết. “Tại sao tôi phải quyết liệt làm cuốn sách này, dù cả lúc anh Hữu Châu còn chưa đồng ý vẫn cứ quyết làm? Bởi nó là dòng chảy lịch sử sân khấu Nam bộ ở trong một cá nhân ưu tú - đã “sống chết” với nghề hơn 40 năm. Hơn nữa, anh cũng là một thành viên và chứng kiến bao thăng trầm của một đại gia đình nghệ thuật quyết liệt làm nghề qua bốn thế hệ” – nhà thơ Hạnh Ngộ, chia sẻ.

Trước sự thuyết phục của nhà thơ Hạnh Ngộ, cuối cùng NSƯT Hữu Châu cũng gật đầu. Anh vẫn thấy chuyện của mình chưa đủ làm sách vì quá nhỏ bé so với sự nghiệp lẫy lừng của gia tộc Thanh Minh - Thanh Nga mà mình là thành viên, cũng chỉ “nhỏ xíu” so với “niềm hãnh diện của dòng họ” là “nữ hoàng sân khấu” Thanh Nga.

Thế nhưng, đấy chính là lý do để anh đồng ý làm cuốn sách này. Anh muốn kể về những người ở “trên đầu” mình, về sự nghiệp của gia tộc Thanh Minh - Thanh Nga đã gần cả trăm năm, đã lưu dấu bao thăng trầm của Sài Gòn xưa mà nay chỉ còn là hoài niệm. Anh mong rằng, độc giả và những người yêu mến anh, qua cuốn sách có thể, " Nhìn lại một khoảng thời gian ngày xưa mà ông bà, cha mẹ và cả chính thế hệ của tôi đã sống ra sao, sống như thế nào để được tin yêu và được hạnh phúc như bây giờ".

NSƯT Thành Lộc và NSƯT Hữu Châu trong vở kịch Duyên thệ do Hữu Châu làm đạo diễn tại Sân khấu Thiên Đăng. Ảnh: Minh Khang

“Trong sách, chứa đựng rất nhiều chữ ơn” – NSƯT Hữu Châu chia sẻ. Ngoài cái ơn của tiền nhân để lại, những người đã “làm việc và sinh tồn cật lực rồi thanh thản nằm xuống, thanh thản để lại những giá trị của máu xương và trí tuệ, đủ để người đời sau cười vui hãnh diện ngẩng mặt với đời. Hữu Châu cũng xem tất cả những biến cố kinh khủng đi qua đời mình là một “cái ơn” để có một Hữu Châu vững vàng, tĩnh tại, luôn hướng tới điều tích cực hôm nay.

Hành trình “tự chữa lành”

NSƯT Hữu Châu cho biết, cuốn sách mất 3 năm để hoàn thành, trong đó có hơn 1 năm là những cuộc trò chuyện miên man với tác giả Thanh Thủy – người chấp bút Hữu Châu - Chiếc nôi vàng giông bão. Anh xin phép người chấp bút cho mình được tự do với dòng suy nghĩ, nhớ gì nói đó chứ không phải gò theo khuôn khổ cho nên giọng văn trong sách cũng đậm chất tự sự. Nó miên man nhưng vì thế mà cũng dạt dào cảm xúc.

Theo nhà thơ Ngô Hạnh, đọc cuốn sách sẽ có được, "Cả hành trình đứng dậy, tự chữa lành của một cá nhân khi gặp phải chia ly, biến cố lớn trong cuộc đời”. Với NSƯT Hữu Châu thì sự chia ly, biến cố lớn không chỉ là 1-2 lần trong đời. Từ một “công tử” được nuông chiều từ nhỏ, cặp mắt quen nhìn những “tài tử, giai nhân” bước ra đời thực từ thánh đường nghệ thuật đến kẻ nếm trải cái nghèo cùng cực và phải liên tiếp tiễn đưa người thân, làm hình thành hai con người trong Hữu Châu. Một Hữu Châu “trải đời” đã thay thế Hữu Châu hồn nhiên, tinh nghịch từ rất lâu nhưng trong sự “trải đời” của mình, Hữu Châu dường như vẫn chưa hề mất đi sự “hồn nhiên, tinh nghịch” thuở nào. Những trang sách thể hiện khá rõ điều này.

NSƯT Hữu Châu ký tặng sách cho người hâm mộ. Ảnh: Minh Khang

NSƯT Hữu Châu còn lan tỏa tinh thần “tự chữa lành” qua những cảm xúc tuyệt đẹp về nghệ thuật mà anh lưu giữ từ những “cốt cách xưa” và mong muốn mang đến cho bạn đọc, nhất là những người trẻ. Trong sách, có rất nhiều kỷ niệm của Hữu Châu với: bà nội – bà bầu Thơ, “nữ tướng” hàng đầu trong các bầu gánh hát cải lương thời hoàng kim; với “má Ba” Thanh Nga – người nghệ sĩ đã mất 50 năm rồi mà fan hâm mộ ngày càng đông; với Hữu Nghĩa – người cùng anh làm thành “cặp đôi” tung hoành sân khấu tấu hài một thời; với chương trình “Ngày xửa ngày xưa” đã trở thành một phần cuộc đời của người nghệ sĩ; với các học trò – niềm tự hào mới của NSƯT Hữu Châu,…

Và nhiều hơn nữa là những tâm sự cô đọng mà sâu lắng về các vai diễn của Hữu Châu, trong đó có hơn 100 vai ông già mà mỗi ông là một “kiểu già” khác nhau và dĩ nhiên, Hữu Châu vẫn yêu sâu đậm vai Nguyễn Trãi – một người xưa – của mình.

Với cuốn sách này, Hữu Châu “miên man hơn, đi vào bên trong hơn, hiểu mình hơn”. “Đây là những lời tự sự, những gì tâm tình Hữu Châu muốn gửi tới mọi người, thế thôi” – NSƯT Hữu Châu nói, nhẹ tênh nhưng chân thành đến lạ.