Phát biểu trên chương trình "Fokus 30" của Đài phát thanh Bernama, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Haliza Abdul Rahman, chuyên gia quản trị môi trường kiêm Trưởng phòng thí nghiệm Viện Nghiên cứu khoa học xã hội thuộc trường Đại học Putra Malaysia (UPM), cảnh báo các tác động sinh học nghiêm trọng lên động vật bao gồm tổn thương đường hô hấp mãn tính, suy giảm tỷ lệ sinh sản, mất nước và cạn kiệt nguồn thức ăn.
Cụ thể, các loài động vật có vú lớn và loài linh trưởng như đười ươi ở Borneo và Sumatra đang đối mặt với nguy cơ nhiễm trùng đường hô hấp sau các vụ cháy rừng, điều này cũng gián tiếp làm suy giảm nghiêm trọng nguồn thức ăn của chúng. Khói độc hại còn làm gián đoạn chu kỳ sống của các loài côn trùng thụ phấn thiết yếu như ong và đom đóm, đồng thời ảnh hưởng trực tiếp đến chuỗi thức ăn của các loài ăn quả như chim hồng hoàng (chim mỏ sừng).
Bên cạnh đó, khói bụi dày đặc làm giảm tầm nhìn của động vật hoang dã, khiến chúng dễ bị lạc khỏi môi trường sống tự nhiên và đi vào các vùng rìa rừng hoặc khu dân cư. Khi tháo chạy khỏi đám cháy hoặc bị mắc kẹt trong khói bụi, động vật nhanh chóng kiệt sức do mất nước và thiếu ăn. Tình trạng này làm suy yếu rõ rệt các loài như hươu và lợn vòi. Đáng lo ngại hơn, thực trạng này biến chúng thành mục tiêu dễ dàng cho nạn săn trộm, đặc biệt là trong bối cảnh các lực lượng chức năng đang phải tập trung tối đa nguồn lực cho công tác chữa cháy và quản lý khủng hoảng khói bụi.
Để giảm thiểu các hiểm họa trên, chuyên gia UPM đề xuất thành lập một đội phản ứng nhanh đa ngành, đồng thời triển khai các quy trình giải cứu và tái định cư động vật, xây dựng hành lang di cư khẩn cấp, cũng như áp dụng các hệ thống cảnh báo sớm dựa trên trí tuệ nhân tạo (AI) và cảm biến chất lượng không khí tại các khu bảo tồn rừng.
Trong một diễn biến mới nhất ngày 4/9, Malaysia đã ban bố tình trạng khẩn cấp thiên tai tại bang Sarawak do chỉ số ô nhiễm không khí API chạm ngưỡng đặc biệt nguy hại. Quốc vương Malaysia, Sultan Ibrahim, đã chấp thuận ban bố tình trạng khẩn cấp này sau khi xem xét khuyến nghị từ Thủ tướng Anwar Ibrahim, Thủ hiến bang Sarawak Abang Johari Tun Openg cùng các cơ quan ban ngành liên quan.
