Phát biểu tại lễ khai mạc, Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres nhấn mạnh AI đang phát triển với tốc độ chưa từng có, đặt ra câu hỏi liệu nhân loại có thể cùng nhau quản trị công nghệ này hay sẽ để công nghệ chi phối con người. Ông cho rằng lần đầu tiên mọi quốc gia đều có cơ hội bình đẳng tham gia định hình các nguyên tắc quản trị AI, đồng thời kêu gọi biến sự tham gia toàn cầu thành những hành động cụ thể nhằm xây dựng một hệ sinh thái AI an toàn, công bằng, dễ tiếp cận và có đạo đức.
Theo chương trình nghị sự, các đại biểu sẽ tập trung trao đổi về nhiều chủ đề trọng tâm như cơ hội và tác động của AI, thu hẹp khoảng cách số và khoảng cách AI giữa các quốc gia, thúc đẩy hợp tác quốc tế trong quản trị AI, cũng như bảo đảm cơ chế giám sát hiệu quả của con người đối với các hệ thống AI phù hợp với luật pháp quốc tế để tăng cường an toàn và an ninh.
Chủ tịch Đại hội đồng Liên Hợp Quốc Annalena Baerbock cho rằng đối thoại lần này không chỉ nhằm xây dựng các quy định quản lý một công nghệ mới, mà còn hướng tới việc xác lập tầm nhìn chung, trong đó tiến bộ công nghệ phải song hành với phẩm giá con người, công bằng xã hội và phát triển bền vững. Bà nhận định nếu được quản trị một cách có trách nhiệm và dựa trên hợp tác quốc tế, AI có thể trở thành động lực thúc đẩy việc thực hiện hầu hết các Mục tiêu Phát triển Bền vững thông qua các ứng dụng trong y tế, giáo dục, nghiên cứu khoa học, phòng chống thiên tai và nông nghiệp.
Liên Hợp Quốc cho biết mặc dù nhiều quốc gia đã ban hành quy định, tiêu chuẩn kỹ thuật và chính sách liên quan đến AI, các khuôn khổ quản trị hiện nay chủ yếu do những nước có ngành công nghiệp AI phát triển dẫn dắt. Trong khi đó, nhiều quốc gia đang phát triển – những nơi chịu tác động ngày càng lớn của AI – lại có ít cơ hội tham gia xây dựng các nguyên tắc này. Đối thoại Toàn cầu về Quản trị AI được kỳ vọng sẽ khắc phục sự mất cân bằng đó bằng cách bảo đảm mọi quốc gia thành viên đều có tiếng nói bình đẳng trong quá trình hoạch định chính sách.
Diễn đàn được tổ chức sau sáu tháng tham vấn toàn cầu với sự tham gia của chính phủ, doanh nghiệp, giới nghiên cứu, tổ chức xã hội và cộng đồng công nghệ. Hơn 1.500 ý kiến đóng góp bằng văn bản đã được gửi tới Ban tổ chức. Kết quả tham vấn cho thấy các quốc gia đặc biệt quan tâm đến việc tăng cường năng lực, trong khi nhiều nhóm khác ưu tiên vấn đề an toàn AI. Các nội dung như minh bạch, trách nhiệm giải trình, giám sát của con người cùng những tác động xã hội, kinh tế, văn hóa và ngôn ngữ của AI cũng được đánh giá là những ưu tiên hàng đầu. Hơn 500 ý kiến đề xuất tiếp tục duy trì cơ chế đối thoại này sau tháng 7/2026.
Đối thoại diễn ra chỉ một tuần sau khi Hội đồng Khoa học Quốc tế Độc lập về Trí tuệ nhân tạo công bố báo cáo sơ bộ về các xu hướng phát triển AI. Báo cáo cảnh báo rằng năng lực của AI đang tăng trưởng nhanh hơn tốc độ hoàn thiện các cơ chế bảo đảm an toàn, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học chung để các chính phủ xây dựng chính sách quản trị trong thời gian tới.
Tổng Giám đốc UNESCO Khaled El-Enany nhấn mạnh rằng sự đa dạng về văn hóa và ngôn ngữ là nguồn lực quan trọng nhất của nhân loại đối với sáng tạo, bản sắc và khả năng thích ứng. Theo ông, quản trị AI ở cấp độ toàn cầu là điều cần thiết để bảo đảm AI góp phần củng cố thay vì làm suy giảm sự đa dạng này, đồng thời tạo điều kiện để mọi nền văn hóa đều có tiếng nói trong quá trình đổi mới công nghệ.
Đối thoại Toàn cầu về Quản trị AI được thành lập theo Nghị quyết A/RES/79/325 của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc và sẽ được tổ chức định kỳ nhằm trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ thực tiễn và xây dựng các cách tiếp cận chung trong quản trị AI. Phiên họp đầu tiên được Ban Thư ký chung gồm Liên minh Viễn thông Quốc tế (ITU), UNESCO, Văn phòng Công nghệ số và Công nghệ Mới nổi của Liên Hợp Quốc (ODET) và Văn phòng Điều hành Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc (EOSG) đồng tổ chức tại Geneva, Thụy Sĩ.
