Từ ngày 2/8, các quy định đầu tiên trong Đạo luật Trí tuệ nhân tạo (AI Act) của Liên minh châu Âu (EU) đối với các mô hình AI đa năng (GPAI) chính thức có hiệu lực.
Đây là bước đi tiên phong của EU trong việc xây dựng một khung pháp lý toàn diện, hướng đến phát triển AI một cách có trách nhiệm, minh bạch và an toàn.
Các quy định mới yêu cầu các nhà cung cấp GPAI - những mô hình có khả năng sinh ngôn ngữ và được huấn luyện với khối lượng tính toán lớn (trên 10²³ FLOP), phải công bố thông tin rõ ràng về dữ liệu huấn luyện và tuân thủ nghiêm ngặt các quy tắc về bản quyền.
Ủy ban châu Âu (EC) đã phát hành hướng dẫn chi tiết nhằm xác định rõ nghĩa vụ của từng đối tượng liên quan. Một biểu mẫu chuẩn cũng được công bố để các nhà phát triển mô hình sử dụng trong việc tóm tắt dữ liệu đào tạo, giúp cơ quan quản lý đánh giá mức độ minh bạch và rủi ro của từng sản phẩm AI.
Đáng chú ý, một Bộ quy tắc thực hành tự nguyện do các chuyên gia độc lập phát triển cũng đã được EC công nhận là phù hợp với các yêu cầu của Đạo luật. Những nhà cung cấp AI ký kết và tuân thủ bộ quy tắc này sẽ được giảm gánh nặng thủ tục và hưởng lợi từ sự rõ ràng pháp lý.
Từ ngày 2/8, mọi mô hình GPAI mới được đưa ra thị trường EU sẽ phải tuân thủ đầy đủ các quy định mới. Với các mô hình đã xuất hiện trước thời điểm đó, thời hạn chót để cập nhật và đảm bảo tuân thủ là ngày 2/8/2027.
Đối với các mô hình AI được đánh giá là tiên tiến hoặc có nguy cơ gây ra rủi ro hệ thống cao (đào tạo vượt quá 10²⁵ FLOP), EU yêu cầu phải thực hiện thêm nhiều biện pháp như thông báo trước cho EC, xây dựng các cơ chế bảo mật, giám sát hậu kiểm và đảm bảo an toàn kỹ thuật.
Với việc chính thức áp dụng quy định đối với GPAI, EU không chỉ tạo khuôn khổ cho sự phát triển AI trong khu vực mà còn đặt nền tảng cho các tiêu chuẩn pháp lý toàn cầu trong lĩnh vực này.
Động thái này được kỳ vọng sẽ tạo ra một mô hình phát triển công nghệ có đạo đức, hướng đến lợi ích cộng đồng, đồng thời bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và giảm thiểu rủi ro xã hội từ AI thế hệ mới.
