Trả lời đại biểu Bộ trưởng Trần Tuấn Anh thừa nhận, trước đây, các doanh nghiệp, nhà sản xuất tự kê khai và ghi nhãn mác hàng hóa cũng như xuất xứ hàng hóa, phục vụ cho lưu thông thị trường trong nước. Chính vì vậy, trong một thời gian dài đã diễn ra những hành vi có dấu hiệu gian lận thương mại, xuất xứ lừa dối người tiêu dùng như đã từng chứng kiến vụ Khaisilk.
“Ngoài ra, cũng có câu chuyện chưa rõ ràng trong việc hướng dẫn về ghi xuất xứ với hàm lượng như thế nào trong phần giá trị gia tăng trong sản xuất nội địa dẫn đến có vướng mắc cho một số doanh nghiệp mà đã chứng kiến câu chuyện như Asanzo”, Bộ trưởng Trần Tuấn Anh cho hay.
Vì vậy, từ năm 2018, Bộ Công Thương đã chủ động báo cáo với Thủ tướng Chính phủ để đề xuất việc xây dựng một văn bản pháp quy hướng dẫn cụ thể hơn nữa chấm việc ghi chứng nhận xuất xứ cho các sản phẩm hàng hóa sản xuất tại Việt Nam và lưu thông tại thị trường trong nước.
“Bộ Công Thương hiện đã hoàn thành dự thảo Thông tư hướng dẫn chứng nhận xuất xứ hàng hóa cho sản phẩm lưu thông tại thị trường trong nước và đang tổ chức lấy ý kiến đăng tải công khai trên các phương tiện truyền thông; lấy ý kiến phản biện của xã hội, doanh nghiệp, người dân và các tổ chức. Hiện nay đã qua 2 vòng và thu được nhiều ý kiến đóng góp đa dạng”, Bộ trưởng Trần Tuấn Anh nêu rõ.
Tuy nhiên, tư lệnh ngành Công Thương cũng cho biết, qua các ý kiến đóng góp, Bộ sẽ nghiên cứu kỹ hơn nữa phạm vi điều chỉnh của Thông tư này, để tránh tình trạng gây ảnh hưởng đến lợi ích của Việt Nam trong các hoạt động thương mại quốc tế.
Theo Bộ trưởng Bộ Công Thương, cả Thông tư này và Thông tư hướng dẫn Nghị định 31 đều có chung nền tảng là dựa trên bộ quy tắc xuất xứ của tổ chức thương mại thế giới. Vì vậy các tổ chức nước ngoài có thể căn cứ vào việc này để siết chặt hơn nữa hoặc gây khó khăn trong việc được chứng nhận ưu đãi sản phẩm xuất khẩu đi nước ngoài có xuất xứ Việt Nam.
Thói quen tiêu dùng và lực lượng chức năng địa phương tiếp tay cho hàng giả
Về ngăn chặn buôn lậu, gian lận thương mại, Bộ trưởng cho biết, trên thực tế, những câu chuyện về buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, hàng kém phẩm chất, hàng nhái, hàng vi phạm sở hữu trí tuệ đã tương đối phổ biến và xảy ra không còn là cá biệt tại các khu vực địa phương trên địa bàn cả nước của chúng ta. Đặc biệt là khi chúng ta đang hội nhập rất sâu và rộng với thế giới thì những câu chuyện này ngày càng phát triển và mạnh mẽ hơn, thậm chí là còn được tổ chức một cách rất tinh vi và có liên kết cả trong và ngoài nước.
Chính vì vậy đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Chính phủ, thể hiện rõ qua vai trò, chức năng và nhiệm vụ của Ban chỉ đạo 389 quốc gia, của Tổng cục Quản lý thị trường và các lực lượng chức năng khác trong Ban chỉ đạo 389 quốc gia.
"Chúng tôi cũng cho rằng, Bộ Công Thương, lực lượng quản lý thị trường có trách nhiệm của mình, trước tiên là lực lượng chủ công trong Ban chỉ đạo 389.
Đồng thời, chúng ta cũng nhìn nhận thấy trách nhiệm của tất cả các lực lượng chức năng của cả hệ thống chính trị trong câu chuyện để đấu tranh cho buôn lậu, gian lận thương mại, thậm chí kể cả những thói quen tập quán trong tiêu dùng của chúng ta cũng đã tạo điều kiện tiếp tay cho những gian lận thương mại. Rất nhiều lần chúng ta cũng thấy là không chỉ có hàng thuốc giả, hàng mỹ phẩm giả, mà đơn giản là quần áo, rồi các đồ trang sức và những đồ tiêu dùng khác, hàng giả được bày bán công khai với sự tiếp tay của rất nhiều lực lượng chức năng tại địa phương", Bộ trưởng Trần Tuấn Anh cho biết.
Chính vì vậy trong thời gian vừa qua Bộ Công Thương đã quyết liệt trong xây dựng một loạt đề án đấu tranh từ chống đường buôn lậu, chống hàng giả gian lận trong sở hữu trí tuệ, cũng như những mặt hàng khác liên quan đời sống người dân như là mỹ phẩm, thực phẩm, thực phẩm chức năng...
Bộ Công thương cũng đang tổ chức những cuộc đấu tranh có trọng tâm và trọng điểm tại một số khu vực, địa bàn trọng điểm. Tới đây sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng liên quan để kiểm soát về thực phẩm chức năng, an toàn thực phẩm cũng như là các mặt hàng chữa bệnh để có những biện pháp đấu tranh hữu hiệu.
"Tại diễn đàn Quốc hội này, tôi cũng nhìn nhận trách nhiệm của mình trong thời gian vừa qua là chưa quán xuyến và chưa bảo đảm hết được những yêu cầu trong đấu tranh những mặt hàng gian lận và hàng giả, hàng kém phẩm chất này.
Chúng tôi cũng cam kết trong thời gian tới lực lượng chức năng của quản lý thị trường sẽ tiếp tục làm tốt và làm tốt hơn nữa trách nhiệm mình trong chủ động và phối hợp với các địa phương cũng như với các lực lượng chức năng của đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại", Bộ trưởng khẳng định.
