Hành lang pháp lý trong Luật Thủ đô sửa đổi mang ý nghĩa sống còn trước áp lực dân số đang ở mức kỷ lục, giúp thành phố chủ động hơn trong việc ngăn chặn các hành vi vi phạm tới môi trường.
Cải tạo không gian xanh kết nối cộng đồng
Trong ký ức của nhiều thế hệ người Hà Nội, sông Tô Lịch mang giá trị lịch sử, văn hóa hàng nghìn năm và gắn liền với tiến trình phát triển của thời kỳ Thăng Long - Hà Nội. Thế nhưng, dòng sông dài hơn 14km chảy giữa lòng Thủ đô đã biến thành “kênh nước thải khổng lồ”, hứng chịu hơn 300 cửa xả trực tiếp mỗi ngày, chứa hàng trăm nghìn mét khối nước thải sinh hoạt và nước thải công nghiệp chưa qua xử lý.
Trước thực trạng đó, tháng 11/2024, trong buổi làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội, Tổng Bí thư Tô Lâm đã yêu cầu xử lý tận gốc nguồn gây ô nhiễm, hồi sinh các dòng sông, đặc biệt là sông Tô Lịch, để trả lại dòng chảy trong lành cho Thủ đô. Chỉ đạo này của Tổng Bí thư đã trở thành mệnh lệnh chính trị, khởi đầu cho một chiến dịch môi trường lớn chưa từng có trong lịch sử Hà Nội. Ngay sau chỉ đạo của Trung ương, Thành ủy và UBND thành phố Hà Nội lập tức đưa dự án cải tạo sông Tô Lịch vào diện “làn xanh” - mức ưu tiên cao nhất. Một tổ công tác liên ngành được thành lập, giao nhiệm vụ cụ thể cho từng sở, ngành, địa phương.
 |
Dọc sông Tô Lịch và trục đường Láng, Hà Nội hiện đang đồng loạt triển khai các dự án quy hoạch, cải tạo môi trường và mở rộng hạ tầng giao thông. Loạt đề án quy mô lớn được kỳ vọng tháo gỡ ùn tắc, chỉnh trang đô thị và cải thiện diện mạo khu vực.
Theo đó, khu vực hợp lưu giữa sông Tô Lịch và sông Nhuệ được định hướng trở thành trục xanh liên kết hai hành lang sinh thái, tạo không gian mở lớn với nhiều hướng nhìn từ đường Phan Trọng Tuệ và Kim Giang. Tại đây tập trung nhiều di tích như đình thờ Chu Văn An, đền Văn, chùa Bằng, chùa Long Quang… Khu đất nhà máy sơn Đại Bàng được đề xuất di dời để phát triển công viên ven sông; các cơ sở sản xuất như Cơ khí Giải Phóng, Giấy Trúc Bạch, Mạnh Quang, Vimeco được định hướng chuyển đổi thành công trình công cộng, văn phòng và hỗn hợp.
Khoảng 500m dọc sông Nhuệ trong ranh giới nghiên cứu sẽ tổ chức thành công viên cây xanh, kết nối với vành đai xanh của thành phố, tạo điểm nhấn cảnh quan tại cửa ngõ phía Nam Thủ đô.
Đại diện Sở Nông nghiệp và môi trường Hà Nội khẳng đhhh, từ nay đến năm 2030, thành phố đặt quyết tâm đưa toàn bộ các sông nội đô trở thành điểm nhấn cảnh quan, phục vụ đời sống nhân dân. Kinh nghiệm từ cải tạo sông Tô Lịch là bài học quý trong quản lý, điều phối các dự án tiếp theo.
Xác lập khuôn khổ pháp lý mạnh mẽ hơn
Thực tế , Luật Thủ đô hiện hành đã mang tới sức sống mới cho môi trường Hà Nội với một số minh chứng điển hình như dự án cải tạo sông Tô Lịch, cải tạo đồng loạt các không gian xanh kết nối cộng đồng... Trên cơ sở kế thừa những giá trị cốt lõi của Luật Thủ đô hiện hành, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) đã xác lập một khuôn khổ pháp lý thống nhất và mạnh mẽ hơn về quy hoạch và bảo vệ môi trường.
PGS.TS Bùi Thị An (Viện trưởng Viện Tài nguyên, Môi trường và Phát triển cộng đồng) nêu quan điểm, Luật Thủ đô hiện hành đã mang tới nhiều đột phá bước đầu và góp phần làm thay đổi đáng kể bộ mặt môi trường Thủ đô. Bởi vậy, bà đặt kỳ vọng lớn rằng, dự thảo lần này sẽ tiếp tục tạo ra sự thay đổi mạnh mẽ trong tư duy quản trị từ xử lý thụ động sang kiến tạo môi trường chủ động.
PGS.TS Bùi Thị An cũng khẳng định, Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) chính là chìa khóa vàng để thành phố mạnh tay hơn với các hành vi xâm hại môi trường. Dự thảo đã có những bổ sung kịp thời, nhằm tháo gỡ khó khăn cho các dự án trọng điểm.
Tuy nhiên, để luật thực sự đem lại hiệu quả, chính quyền thành phố cần tiếp tục kiên nhẫn, duy trì tinh thần xử lí nghiêm minh, không có ngoại lệ không có vùng cấm. Đi cùng với đó là quyết tâm chính trị cao nhất và sự đồng lòng của người dân.
Trong nội dung Dự thảo, công tác bảo vệ môi trường Thủ đô và Vùng Thủ đô được thực hiện theo nguyên tắc phát triển bền vững, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, tăng cường điều phối liên vùng, kiểm soát phát thải, quản lý chất thải, phát triển khu công nghiệp sinh thái và thành lập Trung tâm Điều phối môi trường vùng Thủ đô nhằm bảo đảm hiệu quả quản lý môi trường liên tỉnh, liên vùng.
