Tại phiên thảo luận về chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia về nông thôn mới và giảm nghèo bền vững đến năm 2035, các đại biểu Quốc hội đã đưa ra nhiều kiến nghị thiết thực, tập trung vào việc xây dựng chính sách riêng cho nhóm hộ nghèo không có khả năng lao động và đảm bảo nguồn lực thực hiện hiệu quả chương trình.
Với mục tiêu phấn đấu đến năm 2030 có 100% số xã nghèo trên cả nước thoát khỏi tình trạng nghèo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi cơ bản không còn các xã, thôn đặc biệt khó khăn, Chương trình mục tiêu quốc gia về nông thôn mới và giảm nghèo bền vững đang nhận được sự quan tâm đặc biệt từ các đại biểu Quốc hội.
Cần chính sách riêng cho nhóm không thể thoát nghèo
Đại biểu Huỳnh Thị Ánh Sương, Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ngãi nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng chính sách riêng đối với nhóm hộ nghèo không có khả năng lao động. Theo đại biểu Huỳnh Thị Ánh Sương, hiện nay tỷ lệ hộ nghèo thuộc nhóm người già yếu, khuyết tật, bệnh mãn tính, không nơi nương tựa chiếm khoảng 25-30% tổng số hộ nghèo tại các tỉnh miền núi.
"Đây là nhóm không thể thoát nghèo dù có tăng cường hỗ trợ sinh kế. Việc đưa nhóm đối tượng này vào nhóm bảo trợ xã hội sẽ đúng mục tiêu giảm nghèo, phản ánh đúng thực chất, đồng thời bảo đảm người không có khả năng lao động được hưởng chính sách an sinh phù hợp, ổn định lâu dài hơn", đại biểu Huỳnh Thị Ánh Sương nêu rõ.
Ủng hộ quan điểm trên, đại biểu Phạm Văn Hòa, Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Tháp đề nghị tách bạch các đối tượng hộ nghèo, hộ cận nghèo và hộ bảo trợ xã hội. Ông nhấn mạnh: "Chúng ta không thể đánh đồng chung được. Đối với hộ bảo trợ xã hội thì hộ này không thể thoát nghèo được, cho nên phải tách ra phạm vi đối với những đối tượng này để giảm được số hộ nghèo".
Cũng theo đại biểu Huỳnh Thị Ánh Sương, cần nghiên cứu ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới các cấp giai đoạn 2026-2035 và quy định chuẩn nghèo đa chiều quốc gia giai đoạn 2026-2035, nhằm tạo sự ổn định xuyên suốt trong toàn bộ giai đoạn 10 năm.
"Việc ban hành thống nhất cho giai đoạn 2026-2035 sẽ giúp các tỉnh, thành phố chủ động trong rà soát, đánh giá, lập kế hoạch, phân bổ nguồn lực và tổ chức thực hiện chương trình, tránh phát sinh điều chỉnh lớn giữa các giai đoạn 5 năm," đại biểu Huỳnh Thị Ánh Sương đề xuất.
Đại biểu Sỹ Huân, Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Thái Nguyên chỉ ra thực tế rằng vùng lõi nghèo của nước ta hiện nay chủ yếu là vùng đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống. Năng lực ngân sách của các địa phương thường có quy mô nhỏ, tỷ lệ phân bổ ngân sách đối ứng còn cao, không đủ sức gánh vác tỷ trọng 80% như dự thảo hiện tại đề xuất.
"Tôi đề nghị cần rà soát làm rõ khả năng cân đối nguồn ngân sách Trung ương và xem xét điều chỉnh cơ cấu vốn để đảm bảo ngân sách Trung ương giữ vai trò chủ đạo cả về tỷ trọng lẫn tính dẫn dắt trong thực hiện chương trình," đại biểu Sỹ Huân kiến nghị.
Mục tiêu giảm nghèo là khả thi
Đại biểu Nàng Xô Vi, Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ngãi đặc biệt quan tâm đến mục tiêu giảm tỷ lệ người nghèo đa chiều. Theo đại biểu Nàng Xô Vi, đến năm 2030, tỷ lệ người nghèo đa chiều của cả nước cần duy trì mức giảm từ 1-1,5%/năm, phấn đấu tỷ lệ hộ nghèo đa chiều vùng dân tộc thiểu số và miền núi giảm xuống 10%.
"Đây là mục tiêu mang tính bản chất và cốt lõi. Chúng ta không chỉ hướng tới việc thoát nghèo về thu nhập, mà hướng tới thoát nghèo về các năng lực tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản như giáo dục, y tế, nhà ở, nước sạch, thông tin, bảo hiểm," đại biểu Nàng Xô Vi nhấn mạnh.
Đại biểu Nàng Xô Vi cũng chỉ rõ, để đạt được mục tiêu này, việc hỗ trợ an sinh đơn thuần sẽ không đủ: "Điều quan trọng là tạo sinh kế bền vững, chuyển từ hỗ trợ sang 'trao cần câu', mở rộng việc làm phi nông nghiệp, phát triển kinh tế xanh, du lịch cộng đồng và nông nghiệp hàng hóa."
Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng cho biết đến cuối năm 2025, tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn đa chiều còn khoảng 0,9-1%, bình quân giai đoạn 2021-2025 giảm khoảng trên 1%/năm.
Bên cạnh đó, cần giảm thiếu hụt dịch vụ giáo dục và y tế, bảo đảm 100% người nghèo vùng dân tộc thiểu số và miền núi có bảo hiểm y tế và được tiếp cận dịch vụ y tế cơ bản miễn phí.
Trả lời các ý kiến đại biểu, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng khẳng định mục tiêu tỷ lệ nghèo đa chiều duy trì giảm từ 1-1,5%/năm và 100% xã nghèo thoát khỏi tình trạng nghèo được khẳng định tại Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 13 của Đảng và Chỉ thị số 05 của Ban Bí thư khóa XIII.
Theo Bộ trưởng, đến cuối năm 2025, tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn đa chiều còn khoảng 0,9-1%, bình quân giai đoạn 2021-2025 giảm khoảng trên 1%/năm. Dự kiến tỷ lệ nghèo đa chiều theo chuẩn nghèo mới giai đoạn 2026-2030 còn khoảng 9,6%.
"Như vậy, mục tiêu trên là phù hợp với chủ trương của Đảng, kết quả thực tiễn và có tính khả thi trong điều kiện kinh tế-xã hội của đất nước trong giai đoạn 2026-2030," Bộ trưởng Thắng khẳng định.
