Năng lượng sạch: Động lực tăng trưởng mới

Chiều 27/10, tại Hà Nội, Tạp chí Năng lượng Sạch Việt Nam tổ chức Diễn đàn “Năng lượng sạch cho kỷ nguyên tăng trưởng mới”, với sự tham gia của các nhà quản lý, chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp.

Phát biểu khai mạc, TS. Mai Duy Thiện, Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng sạch Việt Nam (VCEA), Tổng Biên tập Tạp chí Năng lượng Sạch Việt Nam, nhấn mạnh phát triển năng lượng cần gắn với đổi mới công nghệ, chuyển đổi số và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Theo ông, khi các thị trường quốc tế ngày càng chú trọng tiêu chuẩn môi trường và phát thải carbon, khả năng tiếp cận nguồn điện sạch trở thành yếu tố quan trọng đối với hoạt động sản xuất, thu hút đầu tư và hội nhập của doanh nghiệp Việt Nam.

TS. Võ Trí Thành, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM), cũng cho rằng bảo đảm an ninh năng lượng cần đi đôi với nâng cao tính tự chủ và khả năng chống chịu của nền kinh tế trước những biến động địa chính trị.

Áp lực nguồn cung, mở rộng năng lượng tái tạo

Theo thông tin của Viện Năng lượng, giai đoạn 2016-2025, sản lượng điện thương phẩm tăng bình quân 7,6% mỗi năm, trong khi công suất cực đại tăng 6,9%. Năm 2025, điện thương phẩm đạt khoảng 288 tỷ kWh, công suất cực đại khoảng 54 GW.

Nhu cầu năng lượng sơ cấp được dự báo đạt 110-122 triệu tấn dầu quy đổi vào năm 2030 và tăng lên 186-207 triệu tấn vào năm 2050. Trong cơ cấu nguồn điện, nhiệt điện than vẫn chiếm hơn 30%, trong khi tỷ trọng điện mặt trời và điện gió lần lượt đạt khoảng 19% và 7% vào năm 2025.

Bà Nguyễn Thị Thu Huyền, đại diện Viện Năng lượng, Bộ Công Thương, cho biết quá trình công nghiệp hóa, chuyển đổi số và sự phát triển của các lĩnh vực tiêu thụ điện lớn như trung tâm dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, giao thông điện hóa đang đặt ra yêu cầu cao hơn đối với hệ thống năng lượng.

Theo bà, Việt Nam cần kết hợp mở rộng nguồn năng lượng tái tạo với nâng cấp lưới điện, tăng khả năng lưu trữ, điều độ và sử dụng năng lượng hiệu quả nhằm bảo đảm nguồn cung ổn định, giảm phát thải.

Về tiềm năng phát triển, TS. Mai Duy Thiện cho biết Việt Nam có điều kiện mở rộng điện gió trên bờ, điện gió ngoài khơi, điện mặt trời, điện sinh khối và điện từ chất thải rắn.

TS. Mai Duy Thiện, Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng sạch Việt Nam (VCEA), Tổng Biên tập Tạp chí Năng lượng Sạch Việt Nam

Theo các kịch bản quy hoạch được trình bày tại diễn đàn, đến năm 2030, công suất điện mặt trời có thể đạt 46.459-73.416 MW, điện gió trên bờ và gần bờ đạt 26.066-38.029 MW, điện gió ngoài khơi đạt 6.000-17.032 MW.

Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả các nguồn điện này, Việt Nam cần phát triển đồng bộ hệ thống lưu trữ, lưới điện thông minh và các công nghệ hỗ trợ chuyển dịch năng lượng.

Tháo gỡ điểm nghẽn về công nghệ và vốn

Tại diễn đàn, PGS. TS. Phạm Hoàng Lương, giảng viên cao cấp Đại học Bách khoa Hà Nội, Phó Chủ tịch VCEA, phân tích tiềm năng của hydrogen sạch trong giảm phát thải ở những ngành khó chuyển đổi. Dù vậy, chi phí sản xuất, hạ tầng lưu trữ, vận chuyển và thị trường tiêu thụ vẫn là những thách thức lớn đối với việc triển khai công nghệ này.

Trong khi đó, ông Nguyễn Văn Thiện, Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Công nghiệp GG (GG Power), nhấn mạnh vai trò của hệ thống lưu trữ năng lượng trong cân bằng cung cầu, điều chỉnh thời điểm cung cấp điện và giảm áp lực vào giờ cao điểm.

Theo ông, để công nghệ lưu trữ được ứng dụng rộng rãi, cần cơ chế doanh thu phù hợp, nguồn vốn dài hạn, tiêu chuẩn an toàn và phương án vận hành hiệu quả.

Diễn đàn cũng đề cập vai trò của điện hạt nhân trong bảo đảm nguồn năng lượng cho các ngành công nghệ chiến lược. Nội dung này được TS. Trần Chí Thành, Viện trưởng Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam, Bộ Khoa học và Công nghệ, trình bày.

Các ý kiến tại diễn đàn cho rằng, bên cạnh tiềm năng tài nguyên, quá trình chuyển dịch năng lượng phụ thuộc đáng kể vào khả năng hoàn thiện cơ chế chính sách, huy động vốn, phát triển hạ tầng và đào tạo nhân lực chất lượng cao.

Sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, tổ chức nghiên cứu và nhà đầu tư sẽ góp phần tháo gỡ các vướng mắc, thúc đẩy triển khai dự án và phát triển công nghiệp năng lượng.

Trong bối cảnh Việt Nam hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, phát triển năng lượng sạch không chỉ là yêu cầu về môi trường mà còn mở ra cơ hội đổi mới công nghệ, thu hút đầu tư và nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế. Việc chuyển các định hướng thành dự án cụ thể, đi cùng cơ chế và hạ tầng phù hợp, sẽ quyết định hiệu quả của quá trình chuyển dịch năng lượng trong giai đoạn tới.