Tiếp nối hội thảo khu vực đầu tiên được tổ chức tại Indonesia năm 2025, UNESCO, với sự hỗ trợ của Temasek Foundation, đã triển khai giai đoạn tiếp theo của sáng kiến “Embracing Shared Heritage through Performing Arts” (Cùng gìn giữ di sản chung thông qua nghệ thuật trình diễn) tại Singapore và Malaysia.
Hai hội thảo quy tụ các nghệ sĩ, nhà nghiên cứu và những người hoạt động trong lĩnh vực văn hóa để cùng tìm hiểu những lịch sử và truyền thống văn hóa chung kết nối khu vực Đông Nam Á, chuẩn bị cho chương trình đồng sáng tạo cấp khu vực sẽ diễn ra tại Yogyakarta, Indonesia vào cuối năm nay.
Trong nhiều thế kỷ, hoạt động di cư, giao thương và giao lưu văn hóa tại Đông Nam Á đã hình thành nên những truyền thống được thực hành và lưu truyền vượt qua biên giới quốc gia. Việc khám phá những mối liên hệ này mang đến cho các nghệ sĩ những góc nhìn mới về chính truyền thống của mình cũng như truyền thống của các cộng đồng láng giềng, trước khi cùng nhau sáng tạo những tác phẩm mới.
Dù mỗi hội thảo được tổ chức trong những bối cảnh quốc gia khác nhau, cả hai đều là một phần của hành trình kết nối văn hóa chung trong khu vực. Tại Singapore, các đại biểu tìm hiểu di sản Peranakan như một lăng kính để khám phá các vấn đề về di cư, ký ức và cảm thức thuộc về. Tại Malaysia, các cuộc thảo luận mở rộng sang những truyền thống văn hóa chung khác và cách nghệ thuật trình diễn được diễn giải trong bối cảnh đương đại.
Các hội thảo cũng chuẩn bị cho các nghệ sĩ tham gia giai đoạn tiếp theo của sáng kiến, trong đó họ sẽ hợp tác phát triển những màn trình diễn mới lấy cảm hứng từ di sản chung của Đông Nam Á.
Khám phá di sản Peranakan
Tại Singapore, hội thảo “Exploring the Concept of Peranakan in Modern Singapore” (Khám phá khái niệm Peranakan tại Singapore hiện đại) được tổ chức với sự phối hợp của Nanyang Academy of Fine Arts, University of the Arts Singapore (NAFA UAS), thu hút 69 người tham dự.
Các học giả và những người hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, trong đó có Baba Alvin Yapp, Baba Richard Tan, T. Sasitharan, TS Juliana Lim và GS Caren Carino, đã cùng tìm hiểu lịch sử và quá trình phát triển của các cộng đồng Peranakan, những truyền thống trình diễn và thực hành nghệ thuật đương đại. Qua đó, người tham dự có thêm góc nhìn về cách di sản sống tiếp tục biến đổi trong những bối cảnh văn hóa khác nhau.
Các đại biểu cũng tham gia những buổi thực hành về Joget và Inang, đồng thời tham quan Bảo tàng Peranakan và The Intan để tìm hiểu cách di sản Peranakan đang được thực hành, diễn giải và truyền lại trong đời sống hiện nay.
Joyce Teo, Phó Trưởng khoa Quản lý Nghệ thuật, Nanyang Academy of Fine Arts, University of the Arts Singapore, đồng thời là Điều phối viên quốc gia của Singapore trong dự án, cho biết các nghệ sĩ trẻ đang ngày càng cởi mở với nhiều loại hình nghệ thuật truyền thống và sẵn sàng học hỏi, ứng dụng chúng vào các tác phẩm đương đại.
Theo bà, việc trình bày các loại hình nghệ thuật truyền thống cùng những vấn đề liên quan theo cách gắn với những gì giới trẻ nhìn thấy và trải nghiệm trong đời sống hằng ngày có thể là một phương thức hiệu quả để kết nối với thế hệ trẻ.
 |
Truyền thống qua thực hành đương đại
Tại Malaysia, hội thảo được tổ chức với sự phối hợp của The Back Room và Instant Café Theatre Company, tập trung khám phá cách các nghệ sĩ tiếp cận nghệ thuật trình diễn truyền thống trong thực hành nghệ thuật đương đại.
Các đại biểu tìm hiểu nhiều truyền thống và bản sắc văn hóa khác nhau trong khu vực, bao gồm Peranakan và các bản sắc gắn với văn hóa hàng hải, cùng những loại hình nghệ thuật như Randai, Mak Yong và Kuda Kepang, cũng như lịch sử của các cộng đồng như Chetti Melaka.
Việc đưa những loại hình và góc nhìn khác nhau vào cùng một không gian đối thoại tạo điều kiện để các nghệ sĩ suy nghĩ về cách truyền thống được diễn giải thông qua thực hành nghệ thuật của chính họ, đồng thời xem xét những khả năng mới mà giao lưu khu vực có thể mở ra cho nghệ thuật trình diễn đương đại.
“Tôi rất vui khi được tham gia tổ chức hội nghị nghệ thuật trình diễn về việc nhìn nhận lại nghệ thuật trình diễn truyền thống thông qua đối thoại khu vực tại Kuala Lumpur. Đây là một trải nghiệm học hỏi tuyệt vời, giúp tôi hiểu sâu sắc hơn về sự phong phú và không ngừng biến đổi của văn hóa Peranakan tại Malaysia và các quốc gia láng giềng.”
- Liza Ho Giám đốc The Back Room
Sau các đợt tuyển chọn công khai, 10 nghệ sĩ đến từ Singapore và 10 nghệ sĩ Malaysia đã được lựa chọn để cùng các nghệ sĩ Indonesia tham gia giai đoạn tiếp theo của sáng kiến.
Các nghệ sĩ sẽ tham gia chương trình đồng sáng tạo cấp khu vực tại Yogyakarta, nơi họ cùng phát triển những tác phẩm trình diễn mới lấy cảm hứng từ lịch sử chung và di sản sống của Đông Nam Á.
 |
Về sáng kiến “Embracing Shared Heritage through Performing Arts”
“Embracing Shared Heritage through Performing Arts” kết nối các nghệ sĩ và những người hoạt động trong lĩnh vực văn hóa đến từ Indonesia, Malaysia và Singapore thông qua các hội thảo, hoạt động giao lưu khu vực và quá trình sáng tạo hợp tác.
Sáng kiến tập trung khám phá những lịch sử chung và các truyền thống sống của Đông Nam Á, đồng thời hỗ trợ nghệ sĩ phát triển những tác phẩm mới thông qua hợp tác xuyên biên giới.
Chương trình sẽ culminate bằng quá trình đồng sáng tạo cấp khu vực và các màn trình diễn chung tại Yogyakarta vào cuối năm nay.
