Di sản văn hóa thế giới đô thị cổ Hội An được UNESCO công nhận năm 1999. Nơi đây nổi tiếng với nền văn hóa, tín ngưỡng phong phú bởi những miếu thờ, đình chùa quanh năm nghi ngút hương khói. Vì thế, người dân Hội An rất coi trọng việc thờ phụng, bảo vệ các địa điểm, hiện vật mang tính chất tâm linh.
Du khách đến với Hội An cũng vậy, ngoài việc tham quan, khám phá vẻ đẹp huyền bí của phố cổ, họ sẽ theo lời truyền miệng của người bản địa để tìm đến những nơi linh thiêng để thắp nhang, vái lạy, nguyện cầu những điều tốt lành. Chính vì vậy, mọi người đều bày tỏ sự bức xúc lớn khi di tích bị xâm phạm, phá hoại.
Bia cổ mất chữ
Cây đa cổ thụ nằm cạnh nhà số 98, đường Phan Chu Trinh, phường Cẩm Phổ là một trong những địa điểm tâm linh được người dân phố Hội dành sự quan tâm đặc biệt. Những ngày gần đây, tấm bia đá đặt bên trong am thờ xây bằng gạch dưới gốc cây đa bị xâm phạm, tẩy xoá khiến người dân không khỏi bức xúc và xót xa.
Cây đa được ghi vào danh mục cây cổ thụ được bảo vệ năm 2014. Trước gốc đa có bảng ghi: “Cây đa bia yểm. Đây là một trong những cây đa có tuổi thọ cao nhất ở Hội An. Dưới gốc đa có tấm bia đá, trên bia khắc các dòng chữ Hán Nôm tạo hình đạo bùa. Nhiều nhà nghiên cứu nhận định tấm bia này dùng để trấn thủy và có mối liên hệ với tín ngưỡng thờ thần Bắc Đế Trấn Vũ tại di tích Chùa Cầu".
 |
Cây đa cổ thụ nằm ở trên đường Phan Chu Trinh, được nhiều du khách quan tâm, ghé thăm. |
Ông Sáu Lợi, 70 tuổi, kể lại: “Tôi đã sống bên cây đa này hơn nửa đời người. Theo ông bà kể lại, cây đa đã có từ hơn 200 năm trước, trước đây cây đa nằm trong khu vực đình làng Cẩm Phổ, sau đó, trong giai đoạn chiến tranh, người Pháp tách ra để làm đường. Tấm bia dưới gốc đa cũng có tuổi đời hàng trăm năm, nội dung ghi trên bia đến nay vẫn còn là một bí ẩn".
Theo lời ông Lợi, để thể hiện lòng thành kính, liên tục suốt vài chục năm nay, hàng ngày ông thường vào dọn dẹp, thắp nhang trước tấm bia cổ. Một buổi sáng đầu tháng 4, ông vào thắp nhang thì nhận thấy trên bia cổ có dấu hiệu bất thường, khi chữ trên bia đá đã bị tẩy xóa.
“Tôi ở ngay gần đó, buổi tối có nghe thấy tiếng xe máy và búa gõ khiến chó sủa liên tục, nhưng vì nghĩ rằng thời điểm đó du khách vẫn còn tham quan, hơn nữa trong am thờ không có vật gì đáng giá nên chủ quan không ra kiểm tra. Đến khoảng 8 giờ sáng ra thắp nhang thì mới phát hiện bia cổ đã bị tẩy xoá chữ”, ông Lợi ngậm ngùi chia sẻ.
Sau khi phát hiện bia cổ bị xâm hại, tẩy xoá chữ, ông Lợi đã trình báo lên chính quyền địa phương. Quá trình kiểm tra hiện trường, các cơ quan chức năng xác định hiện trạng các chữ và hình chạm khắc trên mặt bia đá đã bị đục phá làm hư hại gần như hoàn toàn.
Bức xúc và xót xa
Sự việc tấm bia cổ dưới gốc cây đa cổ thụ bị tẩy xoá đã nhận được sự quan tâm đặc biệt của người dân địa phương và du khách. Trước việc một địa điểm tâm linh gắn liền với người dân qua bao thế hệ bỗng bị xâm hại sau một đêm khiến không ít người dân bày tỏ sự bức xúc, đi kèm nổi xót xa.
Ông Sáu Lợi chia sẻ: “Cây đa và tấm bia đó linh thiêng lắm, trước đây tôi bị đau chân, đi lại khó khăn, uống nhiều loại thuốc nhưng không thuyên giảm, vì vậy tôi đã thắp nhang, khấn nguyện, đến nay chân của tôi đã ổn hơn rất nhiều. Từ đó, tôi đã nguyện ngày ngày thắp nhang, dọn dẹp nơi này. Không rõ ai lại cố tình xâm hại đến một nơi linh thiêng như thế, tôi đã trình báo sự việc với công an để sớm tìm ra người làm hại di tích".
 |
| Cận cảnh tấm bia yểm thuỷ đạo bị tẩy xoá. |
Không chỉ ông Lợi, nhiều người dân khác ở phố Hội cũng bày tỏ sự bức xúc trước hành động xâm hại di tích. Bà Hồ Thị Lý, 55 tuổi, cho hay: “Tấm bia ở dưới gốc đa rất được du khách quan tâm, nhiều du khách đến thăm Hội An thường vào thắp nhang rất thành kính".
Theo lời bà Lý, bà đã sinh sống và buôn bán ở Hội An được hơn 10 năm nay. Gần đây bà chuyển sang nghề bán trái cây dạo, không ít lần du khách đã mua trái cây của bà để hành lễ trước bia đá. “Chúng tôi luôn trân trọng, bảo vệ những giá trị văn hóa, lịch sử, tín ngưỡng người xưa để lại, nên khi nhìn bia đá bị tẩy xoá, không khỏi xót xa. Rất mong cơ quan chức năng sớm tìm ra thủ phạm,” bà Lý nhấn mạnh.
Ông Trần Thanh Hải, Chủ tịch UBND phường Cẩm Phổ cho biết, hiện vụ việc tấm bia cổ trấn yểm tại chùa Cầu bị phá hoại đã được phía Công an vào cuộc điều tra làm rõ. Cần xác định xem đây là hành vi phá hoại hay còn có yếu tố nào khác để xử lý nghiêm, bởi tấm bia này đã rất lâu đời, đóng vai trò quan trọng trong tín ngưỡng tâm linh.
Văn hóa tâm linh, tín ngưỡng luôn được người dân Hội An coi trọng, gìn giữ qua bao thế hệ. Từ nỗi niềm xót xa khi nhìn di tích bị xâm hại, người phố Hội rất bức xúc với những hành vi xâm phạm đến nét đẹp truyền thống của họ. Du khách đến thăm phố Hội cần chung tay với người dân địa phương trong việc gìn giữ, bảo vệ di sản mà đời xưa đã để lại.
Như lời anh Trần Công Thành, du khách đến từ Huế chia sẻ: “Tất cả chúng ta cần có ý thức chung tay bảo vệ di tích, đặc biệt là những điểm thờ tụng, tâm linh, qua đó tô điểm thêm nét đẹp văn hóa của người Việt".
Theo danh mục di tích lịch sử - văn hóa của TP.Hội An, di tích bia yểm thủy đạo nằm trong khu vực bảo vệ I của di tích cấp quốc gia đặc biệt - Di sản văn hóa thế giới đô thị cổ Hội An.
Di tích được phân loại giá trị bảo tồn loại I, hình thức sở hữu Nhà nước. Tấm bia đá đặt bên trong một am thờ nhỏ xây bằng gạch, nằm trong lòng gốc cây đa cổ thụ. Cây đa này cũng đã được UBND TP.Hội An ghi vào danh mục cây cổ thụ được bảo vệ. Mặt bia quay về hướng bắc, trên bia khắc dòng chữ Hán (Bắc Đế sắc lệnh lập cực ngự phong yểm thủy đạo) và hình các đạo bùa.
