Người dùng cần gì để giảm thiểu thiệt hại trước lừa đảo trực tuyến?

Sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế số khiến các hoạt động thanh toán, mua sắm, làm việc và lưu trữ thông tin cá nhân ngày càng phụ thuộc vào môi trường trực tuyến. Cùng với đó, lừa đảo trực tuyến và rò rỉ dữ liệu đã vượt khỏi phạm vi những sự cố đơn lẻ, trở thành vấn đề mang tính hệ thống, ảnh hưởng trên diện rộng đến người dân và doanh nghiệp.

Theo Báo cáo tình hình an toàn thông tin năm 2025 của VNPT Cyber Immunity, chỉ riêng trong năm 2025, ước tính có khoảng 1,8 tỷ bản ghi dữ liệu bị đánh cắp, ảnh hưởng đến hơn 5,8 triệu thiết bị trên toàn cầu. Báo cáo cũng ghi nhận 627 vụ lộ lọt dữ liệu, với quy mô hơn 4 tỷ bản ghi và 1,27 TB dữ liệu bị rò rỉ, phản ánh mức độ nghiêm trọng và xu hướng gia tăng của các sự cố an ninh mạng hiện nay.

Lừa đảo trực tuyến gây thiệt hại lớn về tài chính

Cùng với rò rỉ dữ liệu, lừa đảo trực tuyến tiếp tục gây ra những thiệt hại đáng kể cho người dân. Theo thống kê trong cùng báo cáo, các hình thức lừa đảo trực tuyến trong năm 2025 đã gây thiệt hại trên 6.000 tỷ đồng. Đáng chú ý, số lượng tên miền và website giả mạo tăng mạnh, với khoảng 11,8 nghìn tên miền giả và 3,7 nghìn trang web giả, tăng từ 1,8 đến 2,2 lần so với năm 2024.

Các đối tượng lừa đảo ngày càng tinh vi, thường lợi dụng dữ liệu cá nhân bị rò rỉ để giả danh ngân hàng, cơ quan chức năng, sàn thương mại điện tử hoặc đơn vị vận chuyển. Chỉ cần một tin nhắn, một cuộc gọi hay một đường link được thiết kế giống với website thật, người dùng có thể nhanh chóng rơi vào bẫy nếu mất cảnh giác.

Những câu chuyện phía sau các con số

Chị N. (Hà Nội) cho biết đã mất hơn 40 triệu đồng sau khi nhận được tin nhắn thông báo “tài khoản ngân hàng có dấu hiệu bất thường”. Người gọi điện đọc chính xác họ tên, số căn cước và thông tin giao dịch gần nhất của chị. “Tôi tin là thật vì họ nắm rất rõ thông tin cá nhân của tôi. Chỉ sau vài phút làm theo hướng dẫn, tiền trong tài khoản đã bị rút hết,” chị chia sẻ.

Trong khi đó, anh M một tiểu thương kinh doanh online tại TP.HCM, phát hiện nhiều khoản vay tiêu dùng đứng tên mình dù chưa từng đăng ký. “Đến khi các bên cho vay liên tục gọi điện đòi nợ, tôi mới biết thông tin cá nhân của mình đã bị lợi dụng từ trước,” anh cho biết.

Theo các chuyên gia an ninh mạng, những trường hợp như vậy không còn hiếm gặp. Dù người dùng ngày càng được cảnh báo nhiều hơn, nhưng trước các thủ đoạn lừa đảo tinh vi và liên tục thay đổi, không ai có thể đảm bảo tránh được rủi ro tuyệt đối. Trong nhiều trường hợp, nạn nhân không chỉ chịu tổn thất về tài chính mà còn mất nhiều thời gian, công sức để xử lý hậu quả sau sự cố.

Nhu cầu chia sẻ rủi ro trong môi trường số

Từ thực tế trên, bên cạnh các biện pháp phòng ngừa như nâng cao nhận thức, bảo mật thông tin cá nhân, nhiều ý kiến cho rằng người dùng cá nhân cũng cần có thêm các cơ chế hỗ trợ để giảm thiểu thiệt hại khi sự cố an ninh mạng xảy ra.

Trong bối cảnh đó, một số doanh nghiệp công nghệ và bảo hiểm đã bắt đầu nghiên cứu, phát triển các mô hình bảo hiểm an ninh mạng dành cho người dùng cá nhân, nhằm chia sẻ rủi ro tài chính và hỗ trợ xử lý hậu quả sau sự cố.

Đơn cử, gần đây VNPT phối hợp cùng Tổng công ty Bảo hiểm BIDV (BIC) giới thiệu VNPT CyCare – một sản phẩm bảo hiểm an ninh mạng cá nhân. Theo thông tin từ đơn vị phát triển, sản phẩm này hướng tới hỗ trợ người dùng trước một số rủi ro phổ biến như lừa đảo trực tuyến, gian lận chuyển tiền, trộm cắp danh tính và các sự cố phát sinh trong giao dịch trực tuyến.

Khi xảy ra sự cố thuộc phạm vi bảo hiểm, người dùng có thể được xem xét bồi hoàn thiệt hại tài chính thực tế theo các điều kiện của hợp đồng.

Đại diện đơn vị phát triển cho biết, các giải pháp bảo hiểm an ninh mạng không nhằm thay thế các biện pháp phòng ngừa, mà đóng vai trò như một lớp bảo vệ tài chính bổ sung. “Trong môi trường số, ngay cả những người dùng cẩn trọng vẫn có thể trở thành nạn nhân. Việc có cơ chế hỗ trợ kịp thời sẽ giúp người dùng giảm bớt áp lực khi phải tự mình gánh chịu toàn bộ thiệt hại,” đại diện đơn vị chia sẻ.