Nhà máy đắp chiếu sau 3 năm thua lỗ
Năm 2002, Vinatex cùng Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) nghiên cứu xây dựng nhà máy xơ sợi Polyester Đình Vũ quy mô 50-100 tấn/năm với dự định sản xuất xơ từ hạt nhựa.
Ngày 15/7/2007, PVN ký thoả thuận hợp tác đầu tư với Vinatex và thành lập CTCP Hoá dầu và Xơ sợi Dầu khí (PVTEX) để quản lý đầu tư nhà máy trên.
Năm 2008, Hội đồng quản trị PVTEX phê duyệt dự án xơ sợi Đình Vũ với tổng mức đầu tư gần 325 triệu USD, tương đương 5.437 tỷ đồng tính theo tỷ giá tại thời điểm đó; 30% số vốn đầu tư này là của chủ sở hữu, còn lại đi vay. Dự án có công suất 500 tấn xơ sợi/ngày và theo tính toán của chủ đầu tư, dự án được nghiệm thu sơ bộ vào tháng 8/2013 và đã bàn giao đi vào sản xuất kinh doanh, dự kiến sẽ hoàn vốn toàn bộ sau thời gian 8 năm 8 tháng.
Tuy nhiên, kết quả sản xuất của dự án xơ sợi Đình Vũ từ khi chạy thử cho đến chính thức đều liên tục lỗ. Sau 3 năm đi vào hoạt động sản xuất kinh doanh, dự án này thua lỗ hơn 1.472 tỷ đồng. Nhà máy chạy phập phù và nhiều lần phải đắp chiếu, đến cuối năm 2015 thì dừng hẳn.
Kết luận thanh tra xác định, dự án không đạt hiệu quả, kết quả thua lỗ hơn 1.472 tỷ đồng là do công tác chỉ đạo, giám sát hoạt động của PVN, Vintex đối với vai trò đại diện chủ sở hữu vốn và người đại diện vốn tại PVTEX chưa thường xuyên, kịp thời, có nhiều thiếu sót, vi phạm trong quá trình thực hiện.
Việc quản lý đầu tư xây dựng của chủ đầu tư cũng còn nhiều vi phạm quy định pháp luật dẫn đến chi phí tăng cao, suất đầu tư lớn.
Quá trình triển khai thực hiện dự án, PVTex đã không tổ chức thẩm định, tính toán kỹ, tăng tổng mức đầu tư không đúng với chi phí, tính sai chi phí… trị giá khoảng 38,7 triệu USD dẫn đến dự án bị đội vốn lên hơn 363 triệu USD.
Trong quá trình ký kết và thực hiện hợp đồng mua thiết bị, chủ đầu tư và nhà thầu không tuân thủ quy định của hợp đồng, thay đổi nguồn gốc xuất xứ nhiều thiết bị.
Ngoài ra, nhiều thiết bị khác sau khi nhập về sử dụng đã bị trục trặc, hỏng hóc, đây cũng là nguyên nhân dẫn đến việc nhà máy thử nghiệm kéo dài, sản phẩm không đạt chất lượng chiếm tỷ lệ cao.
Trách nhiệm được Thanh tra Chính phủ chỉ ra thuộc về HĐQT, Tổng giám đốc các đơn vị liên quan gồm PVN, Vinatex, PVTEX.
Kết luận thanh tra cũng cho thấy việc Vinatex uỷ quyền cho PVN làm chủ đầu tư dự án là việc làm thiếu trách nhiệm của Vintatex trong việc thực hiện chủ trương của nhà nước đối với phát triển ngành xơ sợi. Vinatex là cổ đông có nhiều kinh nghiệm hơn PVN trong phần kéo sợi và chất lượng xơ sợi nhưng lại không hỗ trợ PVN trong việc thực hiện, không thực hiện đúng thoả thuận cam kết.
 Nhà máy 7000 tỷ đắp chiếu sau 3 năm lỗ triền miên |
Vinatex có vô can?
Thanh tra Chính phủ cũng nêu rõ trách nhiệm quản lý của một số lãnh đạo Vinatex trước một số sai phạm. Cụ thể, ông Trần Quang Nghị - Trưởng nhóm đại diện vốn Vinatex giai đoạn từ 27/2/2008-24/11/2008.
Ông Lê Tiến Trường là thành viên nhóm người đại diện vốn từ 1/3/2008-28/7/2008; Tổng giám đốc PVTEX từ 1/3/2008-3/7/2008. Trong giai đoạn là Chủ tịch PVTEX từ 4/7/2008-2/12/2008, ông Trường đã ký quyết định phê duyệt dự án không tổ chức thẩm định, không tổ chức thẩm định kế hoạch đấu thầu, không thẩm định khi phê duyệt hồ sơ mời thầu, hồ sơ mời thầu không yêu cầu các tiêu chuẩn cơ bản về năng lực kỹ thuật và kinh nghiệm trong xây dựng nhà máy xơ sợi…
Ông Phạm Văn Tuyên - người đại diện từ 29/7/2013-7/7/2014 và ông Phan Việt Hảo - người đại diện từ 7/7/2014-31/12/2014 phải chịu trách nhiệm trong giai đoạn sau 2 năm đi vào hoạt động sản xuất kinh doanh, dự án không đạt hiệu quả, kết quả kinh doanh lỗ 1.472 tỷ đồng.
Sau kết luận Thanh tra, Vinatex đã thành lập Hội đồng chỉ đạo kiểm điểm để chỉ đạo và triển khai thực hiện kiểm điểm đối với tập thể, cá nhân cán bộ của Vinatex tham gia Dự án đầu tư Nhà máy Xơ sợi Polyester Đình Vũ nói trên.
Tuy nhiên, kết quả kiểm điểm của Vinatex đối với các lãnh đạo nêu trên chỉ là…rút kinh nghiệm. Cụ thể, đối với ông Trần Quang Nghị, “khuyết điểm là chưa sát sao kiểm tra các phần việc chi tiết mà thành viên trong nhóm đại diện vốn Vinatex thực hiện”. Những việc cần rút kinh nghiệm của ông Lê Tiến Trường bao gồm việc trong quản lý, điều hành chưa đảm bảo đầy đủ các bước về thủ tục hành chính trong công tác thẩm định mà đã kế thừa kết quả thẩm định của PVN.
Cũng theo Vinatex những việc cần rút kinh nghiệm của đơn vị này đơn giản là “ HĐQT chưa xác định chính xác độ phức tạp và quy mô cần thiết của dự án nên thời gian đầu tham gia tỷ lệ vốn chiếm 29%, sau đó nhận thấy không đủ năng lực về tài chính nên đã giảm dần tỷ lệ vốn tại PVTEX. Sau khi uỷ quyền cho PVN thì HĐQT nhận thấy chưa thực sự sát sao việc theo dõi, giám sát trong quá trình chuyển giao công nghệ và nghiệm thu, chạy thử dự án”.
