Dự thảo luật Bảo vệ môi trường sửa đổi đang được Tổng cục Môi trường (Bộ TN&MT) soạn thảo, trong đó có nội dung quy định đối với chất thải rắn sinh hoạt hộ gia đình ở khu vực đô thị, dân cư tập trung.
Dự kiến, dự thảo luật này sẽ được trình Quốc hội thảo luận vào kỳ họp tháng 5/2020 và thông qua vào kỳ họp tháng 10 tới.
Hướng sửa đổi được đề xuất là đối với chất thải sinh hoạt hộ gia đình ở khu vực đô thị, khu dân cư tập trung, dự thảo luật quy định theo hướng thu tiền thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn qua hình thức bán các túi sử dụng chất liệu thân thiện với môi trường.
Phó tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường Nguyễn Thượng Hiền lý giải, thực chất đây là hình thức thu gom theo khối lượng, người xả nhiều rác sẽ phải trả nhiều tiền hơn thay vì tính phí theo đầu người hay hộ gia đình như hiện nay.
Ông Hiền cũng cho rằng, cách thu phí như hiện nay chỉ đáp ứng được một phần kinh phí cho công tác thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải.
Dự thảo luật cũng quy định chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương sẽ chỉ định các đơn vị đề xuất các loại bao bì thu gom rác thân thiện với môi trường. Tiền bán bao bì được hạch toán để bù đắp chi phí xử lý chất thải cho nhà nước.
Hộ gia đình có khối lượng chất thải phát sinh dưới 300kg mỗi ngày có thể lựa chọn hình thức mua túi của UBND các tỉnh, thành. Trong trường hợp lượng chất thải lớn hơn 300kg, các tổ chức, cá nhân phải ký hợp đồng với đơn vị có chức năng xử lý rác thải.
Theo lãnh đạo Tổng cục Môi trường, sự gia tăng dân số nhanh chóng và tăng trưởng các ngành kinh tế công nghiệp, giao thông vận tải, xây dựng, nông nghiệp và làng nghề, y tế và du lịch đã làm phát sinh chất thải ngày càng lớn, với thành phần ngày càng phức tạp, gây khó khăn cho công tác thu gom, xử lý.
 Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường Nguyễn Thượng Hiền. |
Trong tương lai, cần phải coi chất thải là tài nguyên và học tập kinh nghiệm của các nước biến chất thải thành tài nguyên.
Cụ thể, lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh trên cả nước khoảng 61.000 tấn/ngày, trong đó, khối lượng phát sinh tại khu vực nông thôn là 24.000 tấn/ngày.
Lượng chất thải rắn thông thường đã tăng từ 28 triệu tấn/năm vào năm 2009 lên 35,7 triệu tấn/năm vào năm 2015. Tốc độ gia tăng chất thải rắn khoảng 10% mỗi năm và còn tiếp tục gia tăng mạnh trong thời gian tới, cả về lượng và mức độ độc hại.
Riêng đối với chất thải rắn sinh hoạt đô thị, ước tính có 70.000 tấn phát sinh/ngày. Phát sinh chất thải rắn sinh hoạt đô thị trên toàn quốc tăng trung bình từ 10-16% mỗi năm. Rác thải nhựa và túi nilon khó phân hủy được sử dụng nhiều và thải bỏ ra môi trường, trôi nổi trong các nguồn nước mặt, vùng biển, gây ô nhiễm môi trường ở nhiều nơi, đã trở thành vấn đề bức xúc.
Theo cơ quan soạn thảo, dù luật Bảo vệ môi trường hiện hành và các nghị định, thông tư hướng dẫn đã quy định rất rõ về trách nhiệm của chủ nguồn thải phải thực hiện công tác phân định, phân loại chất thải tại nguồn, nhưng hầu như đến nay không thực hiện được.
