Tôi dậy thật sớm để đi chợ phiên vùng núi giữa tiết trời có vẻ không được thuận lợi lắm cho một hoạt động cộng đồng ngoài trời mới được chính quyền cho phép hoạt động lại.
 |
Chợ Tủa Chùa mịt mờ trong sương lạnh |
Tủa Chùa là huyện miền núi vùng cao ở phía Đông Bắc tỉnh Điện Biên. Trung tâm huyện cách thành phố Điện Biên Phủ 126km, giáp với Sìn Hồ - Lai Châu, Quỳnh Giao – Sơn La. Nơi đây có nhiều dân tộc cùng sinh sống, đặc biệt là dân tộc Mông. Đây cũng là huyện tập trung người Mông đông nhất của tỉnh Điện Biên. Ngoài chợ phiên cuối tuần ở trung tâm thị trấn, thì huyện Tủa Chùa còn có các phiên chợ độc đáo như phiên chợ Xá Nhè (cách trung tâm thị trấn 15km) được tổ chức họp 6 ngày một phiên vào ngày dậu (con gà) và ngày mão (con mèo)… Chợ Tả Sìn Thàng (cách trung tâm thị trấn 42km) được tổ chức họp 6 ngày một phiên vào ngày ngọ (con ngựa) và ngày Tý (con chuột).
 |
Nấm tai mèo (theo cách gọi của người địa phương) là một loại nấm nhỏ, ăn dai và rất bùi. Dân địa phương xào với các loại thịt như lợn, bò… |
 |
Hoa manca (tiếng Mông là Bó píp) được bày bán khá nhiều và rất rẻ. Món ăn được chế biến nhanh và đơn giản như món nộm: hấp lên trộn với rau mùi, gừng, tỏi, giềng, gia vị... |
 |
Hoa dé trông bề ngoài giống các loại bắp hơn là bông hoa. |
 |
Khi bóc ra, bên trong là những lớp cánh nhỏ xếp vào nhau. Hoa dé có thể dùng ăn sống để ghém với các loại lá như cách ăn quả sung. Vị của hoa dé đăng đắng và hơi chát nhưng để lại vị ngọt bùi khá lâu trong miệng. |
 |
Cây bó phón là loại cây mọc tự nhiên trong rừng, hoa nở vào tiết thanh minh, có hương thơm rất đặc trưng, đến mùa hoa nở người dân hái về bán hoa tươi hoặc phơi khô dùng quanh năm. Hoa bó phón dùng để nhuộm xôi của người vùng cao tạo ra màu vàng như nghệ rất đẹp. Trung bình khoảng 10kg gạo thì sử dụng 1 bó hoa nhỏ khoảng gần 1 lạng. Nếu số lượng gạo nhiều hơn thì tăng lượng hoa lên. Theo kinh nghiệm của đồng bào, hoa bó phón ngoài dùng để nhuộm màu xôi còn có tác dụng giải độc và bồi bổ sức khỏe rất tốt. |
 |
Bánh dày của người Mông được giã hoàn toàn bằng tay trong cối nên không có vẻ ngoài mịn mượt như bánh dày Hà Nội. Nhưng khi dùng nóng với chút nấm ruốc hay chiên phồng lên ăn rất dai và mềm. |
 |
Một nét phổ biến hiện nay ở chợ phiên vùng cao thời hiện đại, đó là livestream bán hàng. |
 |
Vì chủ yếu chợ cuối tuần bán nhiều các loại cây lá thuốc ở vùng cao nên trở thành mặt hàng được quan tâm của nhiều người mua khắp mọi miền. |
 |
Đi chợ phiên thời nay chỉ cần ngồi nhà tham gia livestream – chốt đơn và chờ hàng ship về… |
Một phiên chợ vùng cao mà tôi chờ đợi cả tuần đã diễn ra trong thời tiết không mấy thuận lợi nên không quá đông người để phải chen chúc nhau. Nhưng tôi thấy có chút tiếc nuối trong lòng khi nét văn hoá chợ phiên với rực rỡ sắc màu đã khác xưa quá nhiều.
Bạn sẽ không cần phải thức dậy sớm để háo hức đón phiên chợ giữa nhiệt độ 7 độ C như tôi. Bạn chỉ cần nằm trong chăn ấm, cầm điện thoại và comment rồi để lại số điện thoại, thế là bạn đã có những mặt hàng thiết yếu từ một phiên chợ vùng cao xa xôi. Nhưng mạng xã hội online đã khiến những sắc váy hoa xoè rực rỡ của người Mông biến mất, người ta không còn tự tay chọn những món đồ được cất công đem từ trong các bản xa xôi. Có những điều không thể chuyển đổi số, không thể công nghệ hoá hóa. Đó chính là văn hoá phiên chợ vùng cao...
