Nhiều năm qua, NSND Hữu Danh là nghệ sĩ biểu diễn, tác giả kịch bản, người truyền nghề đầy tâm huyết, góp công lớn cho việc giữ gìn và phát triển sân khấu Hát bội TPHCM nói riêng và Hát bội Nam bộ nói chung. Cũng chừng ấy thời gian, ông tích lũy kinh nghiệm, kiến thức, tư liệu từ quá trình làm nghề, tham dự các hội thảo khoa học chuyên ngành, các chương trình tập huấn nghề nghiệp, các cuộc gặp gỡ, trao đổi với đồng nghiệp lẫn giới nghiên cứu để có thể đúc kết thành một công trình với mục đích lưu giữ nghệ thuật Hát bội cho mai sau.
 |
NSND Hữu Danh (phải) trong vai diễn người ông truyền nghề Hát bội lại cho cháu gái trong chương trình nghệ thuật "Sắc ấn Ngọc Nam phương". |
“Nguồn sách nghiên cứu về nghệ thuật hát bội vốn đã ít mà tài liệu về hát bội Nam bộ lại càng hiếm hoi. Qua quá trình nghiên cứu, thu thập tài liệu, tôi cũng nhận thấy, nhiều đánh giá của các học giả trước đây vẫn chưa thực sự thống nhất, còn tồn tại những khoảng trống hay sai lệch về mốc thời gian hay các giai đoạn phát triển. Cũng có những tam sao thất bản trong cách hiểu về một số khía cạnh nghệ thuật và cả nghi lễ trong hát bội. Từ đó, càng thôi thúc tôi viết cuốn sách này” – NSND Hữu Danh chia sẻ.
Khác những công trình mang tính chất hàn lâm học thuật của các bậc tiền bối, ở Chuyện kể về Hát bội, NSND Hữu Danh chọn góc nhìn lược sử và chia sẻ trải nghiệm. “Tôi viết sách này với mục đích giúp cho những ai muốn tìm hiểu về Hát bội và nhất là để người trẻ biết và hiểu đúng về Hát bội. Cho nên tôi đã cố gắng hệ thống lại kiến thức và kể lại các câu chuyện “người thật việc thật” một cách rõ ràng, dễ hiểu nhất. Tất cả được đúc kết từ rất nhiều tài liệu uy tín được thu thập suốt quá trình làm nghề, đồng thời kết hợp vốn sống lẫn vốn nghề của người sinh ra trong một gia đình trải 3 thế hệ “làm bầu Hát bội” – từ ông nội, cô ruột và bản thân tôi” – NSND Hữu Danh chia sẻ.
 |
Nghệ thuật vẽ mặt nạ Hát bội là một nội dung quan trọng được đề cập trong sách "Chuyện kể về Hát bội". |
Để lưu giữ nghệ thuật Hát bội cho mai sau, NSND Hữu Danh cũng lưu ý việc chuẩn hóa kiến thức làm nghề cho lớp trẻ. Sách ghi chép chi tiết từ quy định cúng Tổ, lễ xây chầu đại bội đến văn chương, điệu hát, vũ đạo, âm nhạc và phục trang Hát bội. Đặc biệt, ông đã đưa vào sách hệ thống hình ảnh minh họa mặt nạ quy chuẩn. Theo ông, hiện trạng “tam sao thất bản” khi vẽ mặt nạ Hát bội đã lên đến khoảng 40%, nhất là diễn viên trẻ ở các tỉnh. Việc lưu lại bộ mẫu này có thể giúp các thế hệ nối tiếp có định hướng đúng đắn, giữ được nét vẽ truyền thống đặc trưng cho mặt nạ Hát bội.
Một điểm thu hút người đọc nữa là NSND Hữu Danh cũng đưa vào sách những tản mạn hậu trường độc đáo. Đó là những giai thoại được truyền tụng trong nghề, đối với người xem có thể mang cả màu sắc huyền bí. Nhưng thực chất đó là sự lao động nghệ thuật quên mình và sự sáng tạo không điểm dừng của các nghệ sĩ tiền bối đã rèn luyện nên những kỹ năng làm khán giả kinh ngạc. Như nghệ sĩ Mười Vàng với vai Chu Du “thổ huyết” như thật, thủ pháp khóc ra huyết lệ của kép Thanh Sơn, kỹ năng “độn nanh” ấn tượng của cô Hai Lựu trong vai Chung Vô Diệm, những bước lia xuyến kèm tiếng rung lục lạc đầy “sát khí” của NSƯT Minh Biện trong vai Tạ Ôn Đình…
 |
NSND Hữu Danh thường xuyên tham gia các hoạt động giao lưu, nói chuyện về Hát bội với các bạn trẻ. |
“Tôi muốn kể nhiều về các bậc tiền bối mà mình có may mắn chứng kiến được sự thăng hoa của họ trên sân khấu hoặc có những người chỉ nghe tiếng thôi nhưng đó là một lớp nghệ sĩ tinh hoa, rất trân trọng nghề nghiệp và tự thân tập luyện để đạt đến đỉnh cao của nghệ thuật. Đó là những tấm gương nghề mà bất cứ người nghệ sĩ Hát bội nào cũng phải kính nể và học hỏi” – NSND Hữu Danh nói.
Sách Chuyện kể về Hát bội dày 200 trang được NXB Tổng hợp TPHCM ấn hành. NSND Hữu Danh cho biết sẽ tặng sách cho một số trường học, cơ sở giáo dục chuyên ngành nghệ thuật đồng thời sắp xếp kế hoạch giao lưu về sách với các bạn trẻ yêu thích Hát bội. Sau Chuyện kể về Hát bội, ông cũng bắt tay vào một dự án độc đáo đã được ấp ủ suốt 10 năm là: làm truyện tranh thiếu nhi bằng tuồng, tức đưa văn biền ngẫu đặc trưng của hát bội vào truyện tranh thiếu nhi.
