Chiều 7/7, tại Trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu chủ trì cuộc họp về dự thảo Nghị định quy định cơ chế tự chủ đối với cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp và chương trình trọng điểm quốc gia đào tạo tiến sỹ toàn thời gian.
Theo Báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Nghị định nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 248/2025/QH15 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội để thực hiện đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; đồng thời cụ thể hóa một số quy định về tự chủ, cơ chế tài chính đối với giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp tại Luật Giáo dục đại học (sửa đổi) và Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi) năm 2025.
Nghị định cũng tạo cơ sở pháp lý để thực hiện đổi mới căn bản cơ chế, chính sách tài chính và đầu tư cho giáo dục, đào tạo; phân bổ ngân sách cho các cơ sở giáo dục đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp dựa trên sứ mệnh, chất lượng và hiệu quả theo cơ chế thống nhất trong toàn ngành; ưu tiên đặt hàng, giao nhiệm vụ đối với các ngành, lĩnh vực trọng điểm theo kết quả đầu ra; quy định về chương trình trọng điểm quốc gia đào tạo tiến sỹ toàn thời gian; tăng quyền tự chủ gắn với trách nhiệm giải trình.
Phát biểu tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Lê Quân cho biết, cơ chế đặt hàng trước đây triển khai từ rất lâu nhưng chưa làm được vì vướng về cơ chế liên quan đến giá và định mức chi phí.
Nghị định lần này giải quyết bài toán theo các đề án, định mức và cơ bản là giao cho các cơ sở giáo dục sẽ căn cứ vào chất lượng, mức độ tự chủ của mình; đồng thời, căn cứ vào mức chi tiêu xây dựng định mức kinh tế kỹ thuật làm cơ sở để cơ quan nhà nước có thẩm quyền, bộ, ngành, tỉnh đặt hàng.
Tại cuộc họp, lãnh đạo các bộ, cơ quan: Tài chính, Nội vụ, Tư pháp, Khoa học và Công nghệ, Văn phòng Chính phủ; lãnh đạo các cơ sở đào tạo đại học đã thảo luận, cho ý kiến về hành lang pháp lý, mức độ tự chủ; cơ chế thu hút, khuyến khích chuyên gia, nhân lực chiến lược, đào tạo nhân tài; phạm vi, tiêu chuẩn về đào tạo tiến sỹ; nguồn lực; tiêu chí đánh giá, kiểm định chất lượng...
Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng ghi nhận và đánh giá cao Bộ Giáo dục và Đào tạo, cùng các bộ, ngành có liên quan trong quá trình tích cực nghiên cứu, tổng kết thực tiễn, đánh giá tác động sâu rộng và nỗ lực hoàn thiện dự thảo Nghị định quy định về tự chủ, cơ chế tài chính đối với giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp; chương trình trọng điểm quốc gia đào tạo tiến sỹ toàn thời gian.
Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các bộ liên quan hoàn thiện dự thảo Nghị định để kịp xin ý kiến thành viên Chính phủ trước ngày 20/7; đồng thời phối hợp với Bộ Công an, Bộ Ngoại giao rà soát các nội dung của dự thảo Nghị định, nhất là những vấn đề liên quan đến tự chủ học thuật theo hướng tự chủ tối đa về học thuật đối với các lĩnh vực khoa học kỹ thuật, công nghệ, tự nhiên; phân định rõ cơ chế tự chủ giữa cơ sở giáo dục đại học công lập và tư thục.
Đối với cơ sở công lập, cơ chế tự chủ phải gắn với ngân sách nhà nước, tài sản công, đầu tư công, kế toán, kiểm toán, công khai và trách nhiệm giải trình. Đối với cơ sở tư thục, cần tôn trọng quyền tự chủ về nguồn thu, nội dung chi, phân phối kết quả tài chính, sử dụng lợi nhuận sau thuế, quản lý tài sản, huy động vốn, đầu tư theo pháp luật về doanh nghiệp, đầu tư, về thuế và pháp luật có liên quan nghiên cứu cơ chế huy động hoặc cho phép doanh nghiệp, nhà đầu tư, tổ chức, cá nhân tham gia tài trợ đầu tư như là các phòng thí nghiệm, trung tâm đổi mới sáng tạo và các dịch vụ hỗ trợ người học.
Đối với chương trình trọng điểm quốc gia đào tạo tiến sỹ toàn thời gian, Phó Thủ tướng đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo rà soát kỹ đối tượng, điều kiện, mức hỗ trợ, nguồn kinh phí, cơ chế đặt hàng... Các khoản hỗ trợ ngoài học bổng và sinh hoạt phí nếu cần thiết phải gắn với nhiệm vụ khoa học và công nghệ hoặc chương trình cụ thể được cấp có thẩm quyền phê duyệt, không mở rộng chính sách vượt thẩm quyền.
Đối với các cơ sở giáo dục thuộc Bộ Quốc phòng và Bộ Công an, Phó Thủ tướng yêu cầu cần rà soát, quy định cụ thể, rõ ràng nội dung nào áp dụng theo quy định của Nghị định này, nội dung nào mang tính đặc thù thực hiện theo quy định của pháp luật về quốc phòng, an ninh.
Phó Thủ tướng đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo khẩn trương rà soát, bảo đảm bám sát các mục tiêu và định hướng đã được quy định cụ thể tại Nghị quyết số 248/2025/QH15 của Quốc hội. Nguyên tắc xuyên suốt là quyền lợi phải đi đôi với trách nhiệm và điều kiện ràng buộc chặt chẽ, không để xảy ra kẽ hở dẫn đến việc trục lợi chính sách…
