Đây là cột mốc quan trọng, khẳng định chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước trong việc tôn vinh, chăm lo, bảo vệ và phát triển đội ngũ nhà giáo, lực lượng then chốt của sự nghiệp giáo dục. Luật gồm 9 chương, 42 điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2026.
Khẳng định vị thế, bảo vệ danh dự nhà giáo
Luật Nhà giáo xác lập đầy đủ vị trí pháp lý cho nhà giáo tại cả cơ sở giáo dục công lập và ngoài công lập. Lần đầu tiên, nhà giáo ngoài công lập được công nhận là người hành nghề đặc thù, có chuẩn nghề nghiệp, quyền và nghĩa vụ tương đồng, không chỉ đơn thuần là người lao động theo hợp đồng như trước đây.
Đồng thời, Luật quy định rõ quyền được tôn trọng, bảo vệ danh dự, nhân phẩm của nhà giáo; kèm theo cơ chế xử lý nghiêm minh đối với các hành vi xúc phạm danh dự nhà giáo. Các tổ chức, cá nhân bị nghiêm cấm phát tán thông tin quy kết nhà giáo khi chưa có kết luận chính thức của cơ quan chức năng. Đây là điểm nhấn quan trọng nhằm bảo vệ nhà giáo trước các áp lực xã hội phi lý, đồng thời giữ gìn môi trường sư phạm an toàn, văn minh.
Chính sách tiền lương và chế độ đãi ngộ ưu tiên hàng đầu
Luật Nhà giáo quy định rõ: “Lương của nhà giáo được xếp cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp”, đồng thời giao Chính phủ quy định chi tiết về chính sách tiền lương đối với đội ngũ nhà giáo. Đây sẽ là cơ sở quan trọng để Chính phủ điều chỉnh chế độ tiền lương phù hợp, bảo đảm chủ trương “xếp cao nhất” như quy định trong luật.
Tại Dự thảo Nghị định quy định chính sách tiền lương, phụ cấp, chế độ hỗ trợ, thu hút đối với nhà giáo, Bộ Giáo dục và Đào tạo dự kiến tham mưu Chính phủ điều chỉnh lại bảng lương của một số chức danh nhà giáo như: giáo viên mầm non, phổ thông, dự bị đại học, giáo viên giáo dục nghề nghiệp hạng IV… Việc điều chỉnh nhằm bảo đảm sự thống nhất về bảng lương áp dụng cho các chức danh nghề nghiệp viên chức nhà giáo, đồng thời tương thích với viên chức thuộc các ngành, lĩnh vực khác. Qua đó, bảo đảm mức sống cho nhà giáo, giúp họ yên tâm công tác, cống hiến cho sự nghiệp giáo dục.
Ngoài chế độ lương, nhà giáo còn được hưởng thêm nhiều khoản phụ cấp đặc thù như: phụ cấp trách nhiệm, ưu đãi, trợ cấp vùng khó khăn, trợ cấp giáo dục hòa nhập, phụ cấp thâm niên, lưu động… góp phần nâng cao thu nhập toàn diện.
Bảo vệ, hỗ trợ và thu hút nhân lực chất lượng cao
Luật Nhà giáo mở rộng và hợp nhất hệ thống chính sách hỗ trợ, trong đó nhấn mạnh: hỗ trợ nhà ở công vụ hoặc tiền thuê nhà cho giáo viên tại vùng đặc biệt khó khăn; trợ cấp sức khỏe định kỳ; tổ chức đào tạo, bồi dưỡng nghề nghiệp cho tất cả nhà giáo, không phân biệt công lập hay ngoài công lập; ưu tiên trong tuyển dụng, điều động, tiếp nhận đối với nhà giáo công tác tại vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo; thu hút người có trình độ cao, kỹ năng nghề giỏi tham gia giảng dạy, nhất là trong các lĩnh vực chiến lược như khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, giáo dục nghề nghiệp.
Đối với giáo viên mầm non, Luật quy định nếu có nguyện vọng thì được nghỉ hưu sớm hơn tối đa 5 năm mà không bị giảm lương hưu (nếu đã đủ 15 năm đóng bảo hiểm xã hội). Trong khi đó, giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ hoặc nhà giáo làm việc trong các lĩnh vực đặc thù được phép nghỉ hưu ở độ tuổi cao hơn để giữ chân nhân tài.
Chuẩn hóa đội ngũ và nâng cao chất lượng giáo dục
Luật hợp nhất hai hệ thống tiêu chuẩn hiện hành (chức danh nghề nghiệp và chuẩn nghề nghiệp) thành một hệ thống chức danh gắn với chuẩn năng lực nghề nghiệp, áp dụng thống nhất cho cả nhà giáo công lập và ngoài công lập. Cách làm này nhằm tạo mặt bằng chất lượng chung cho toàn bộ đội ngũ, bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục chất lượng cho học sinh, đồng thời tăng tính minh bạch, dễ tiếp cận trong đánh giá, tuyển chọn và đào tạo nhà giáo.
Luật cũng quy định việc tuyển dụng nhà giáo phải gắn với thực hành sư phạm, nhằm bảo đảm đầu vào chất lượng, phù hợp với từng cấp học và trình độ đào tạo.
 |
Quy định đạo đức nghề nghiệp và cơ chế bảo vệ uy tín nhà giáo
Lần đầu tiên, đạo đức nghề nghiệp nhà giáo được luật hóa với các quy tắc ứng xử cụ thể trong quan hệ với người học, đồng nghiệp, gia đình học sinh và xã hội. Trách nhiệm nêu gương được xác định là một phần không thể tách rời trong hoạt động nghề nghiệp của nhà giáo, thể hiện qua sự mẫu mực, liêm chính, tận tâm trong giảng dạy cũng như ứng xử xã hội.
Đặc biệt, Luật quy định cơ chế bảo vệ nhà giáo trước các hành vi xâm phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín, nhất là hành vi phát tán thông tin quy kết sai sự thật trên mạng xã hội khi chưa có kết luận chính thức. Những hành vi vi phạm sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật. Đồng thời, nhà giáo cũng có trách nhiệm giữ gìn đạo đức nghề nghiệp; việc xử lý nghiêm các hành vi vi phạm góp phần nâng cao vị thế, giữ vững chuẩn mực sư phạm trong môi trường giáo dục.
Giao quyền chủ động tuyển dụng cho ngành Giáo dục
Luật Nhà giáo giao quyền chủ động cho ngành Giáo dục trong việc tuyển dụng, sử dụng đội ngũ nhà giáo. Theo đó, thống nhất giao thẩm quyền tuyển dụng cho ngành giáo dục; phân cấp thẩm quyền tuyển dụng cho người đứng đầu các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp công lập được tự chủ trong việc tuyển dụng nhà giáo. Đồng thời, giao Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định về thẩm quyền tuyển dụng nhà giáo trong các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục thường xuyên.
Việc giao quyền chủ động tuyển dụng, sử dụng đội ngũ nhà giáo là bước điều chỉnh quan trọng, nhằm tháo gỡ những “điểm nghẽn” về chính sách hiện nay, đặc biệt là vấn đề thừa - thiếu đội ngũ. Đồng thời, tạo điều kiện để ngành giáo dục chủ động điều phối, hoạch định kế hoạch phát triển đội ngũ trong ngắn hạn, trung hạn và dài hạn.
Luật cũng quy định Bộ Giáo dục và Đào tạo là cơ quan chủ trì phối hợp với các Bộ, cơ quan ngang Bộ, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xây dựng chiến lược, đề án, kế hoạch phát triển, tổng biên chế đội ngũ nhà giáo thuộc thẩm quyền quản lý, trình cấp có thẩm quyền quyết định; phối hợp với các cơ quan liên quan đề xuất cơ quan có thẩm quyền phê duyệt số lượng biên chế nhà giáo trong các cơ sở giáo dục công lập.
Ngay sau khi được Quốc hội thông qua, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã khẩn trương xây dựng 2 Nghị định và gần 20 Thông tư hướng dẫn thi hành, để kịp ban hành đồng thời với thời điểm Luật có hiệu lực từ ngày 01/01/2026. Hệ thống văn bản này sẽ cụ thể hóa các chính sách của luật, bảo đảm tính thống nhất, khả thi và hiệu quả khi đi vào thực tiễn.
