Theo thông báo từ Quân đội Ý, sự rút lui nhanh chóng của các sông băng trên dãy Dolomites vào mùa hè này đã làm lộ ra một kho đạn lớn chưa nổ từ thời Chiến tranh Thế giới thứ nhất.
Lực lượng chức năng cho biết Lữ đoàn Alpine Julia đã tiến hành di dời và xử lý an toàn các thiết bị nói trên, bao gồm nhiều đạn pháo của Ý và đạn cối của Pháp.
Số vũ khí này là tàn tích từ "Chiến tranh Trắng" (White War), diễn ra giữa quân đội Áo - Hung và quân đội Ý trên địa hình hiểm trở, băng giá trong khoảng thời gian từ năm 1915 đến 1918.
 |
Các binh sĩ Lữ đoàn Alpine Julia thuộc Quân đội Ý đang làm nhiệm vụ tại hiện trường. |
Sau hơn một thế kỷ, nhiều người đi bộ đường dài trong mùa hè qua đã liên tiếp phát hiện và báo cáo về sự xuất hiện của các quả bom, chủ yếu tại khu vực Canal San Bovo thuộc thung lũng Primiero (phía đông Trentino). Tiếp nhận thông tin, các binh sĩ đã tổ chức chiến dịch rà soát trên diện rộng tại đây cùng nhiều vùng sông băng ở độ cao lớn thuộc khu vực Trentino Alto Adige.
Kết quả, lực lượng công binh đã thu hồi và vô hiệu hóa tổng cộng 250 vật liệu nổ. Trong đó có "18 quả đạn pháo 75mm của Ý và 37 quả đạn cối Thevetot - loại vũ khí do Pháp sản xuất từng được viện trợ cho Quân đội Hoàng gia Ý trong Thế chiến I", đại diện Lữ đoàn Alpine Julia cho hay.
Đây không phải lần đầu tiên những di vật của “Chiến tranh Trắng” xuất hiện khi các sông băng tan chảy. Tốc độ thu hẹp của những khối băng này đã gia tăng trong hơn một thập kỷ qua.
 |
Một binh sĩ bên cạnh số đạn dược vừa thu hồi được. |
“Đây rõ ràng là hệ quả của tình trạng nóng lên toàn cầu”, Stefano Morosini, giáo sư tại Đại học Bergamo và điều phối viên các dự án di sản tại Vườn quốc gia Stelvio cho biết.
"Trong những năm gần đây, cứ vào cuối mùa hè, các hiện vật nguy hiểm này lại xuất hiện với số lượng ngày càng nhiều. Chúng đã được lớp băng bảo quản suốt hơn 100 năm. Dù một số đã phát nổ từ trước, vẫn còn rất nhiều quả đạn còn nguyên vẹn. Việc chúng lộ diện ở thời điểm hiện tại là vô cùng nguy hiểm."
Chính quyền địa phương khuyến cáo du khách và những người leo núi "tuyệt đối không chạm vào bất kỳ thiết bị nổ nào nhìn thấy, bất kể chúng nằm ở đâu", đồng thời cần báo ngay cho cơ quan cảnh sát gần nhất.
Từng diễn ra chủ yếu trên dãy Dolomites thuộc khu vực Trentino Alto - Adige và vùng núi Alps thuộc Lombardy, “Chiến tranh Trắng” từng là một giai đoạn lịch sử gần như bị đóng băng theo đúng nghĩa đen cho đến thập niên 1990. Thời điểm đó, hiện tượng nóng lên toàn cầu bắt đầu làm lộ ra hàng loạt di vật được bảo quản nguyên vẹn đến ngạc nhiên, từ vũ khí, xe trượt tuyết cho tới thư từ và nhật ký chiến trường.
Một doanh trại bằng gỗ được dựng trong hang động trên đỉnh núi Scorluzzo, ngọn núi cao 3.095m nhìn xuống đèo Stelvio, đã xuất hiện trở lại vào năm 2015, sau khi lớp băng bao phủ và phong kín công trình trong gần một thế kỷ tan chảy hoàn toàn.
Nơi trú ẩn này từng bị đóng cửa vội vã khi Thế chiến I kết thúc vào tháng 11/1918, thời điểm các binh sĩ tháo chạy và bỏ lại hầu hết đồ đạc. Bên trong, người ta tìm thấy những chiếc giường làm bằng rơm cùng quần áo, đèn măng-xông, báo chí, bưu thiếp, tiền xu và thực phẩm đóng hộp vẫn còn nguyên vẹn.
Dự kiến, một bảo tàng chuyên đề về "Chiến tranh Trắng" sẽ được mở cửa tại Bormio vào tháng 6/2027 để trưng bày các di vật này.
Nghiên cứu lịch sử ước tính "Chiến tranh Trắng" đã cướp đi sinh mạng của hơn 1 triệu người, dù phần lớn binh sĩ tử trận là do lở tuyết, ngã từ trên núi cao hoặc hạ thân nhiệt cực độ thay vì do đạn pháo. Trong 15 năm qua, hàng chục thi thể đã lộ ra từ lớp băng tan, một số vẫn còn nguyên quân phục.
Năm 2017, gia đình một binh sĩ Italy đã có thể an táng người thân sau khi các tài liệu xác định danh tính được tìm thấy cùng thi thể của ông trên sông băng Presena.
Giáo sư Morosini cảnh báo thêm rằng cái nóng gay gắt của mùa hè đang khiến việc tiếp cận các sông băng ở Dolomites trở nên mất an toàn hơn bao giờ hết. Năm 2022, một thảm kịch đã xảy ra khi một khối băng khổng lồ thuộc sông băng Marmolada bất ngờ đổ sập, làm 11 người thiệt mạng.
"Việc tiếp cận các sông băng vào mùa hè đang ngày càng trở nên bất khả thi do những đợt nắng nóng kéo dài ở độ cao lớn", ông Morosini nhấn mạnh. "Nếu đến khu vực này, bạn sẽ tận mắt thấy các sông băng đang thu hẹp nhanh đến mức nào và tác động của biến đổi khí hậu tàn khốc ra sao."
Theo The Guardian
