Theo cơ quan quản lý môi trường Ấn Độ, trong tuần vừa qua, nhiều thiết bị quan trắc chất lượng không khí đã rơi vào tình trạng quá tải do khói bụi độc hại bao phủ. Nồng độ chất ô nhiễm vượt quá giới hạn đo được thiết kế sẵn của các thiết bị, khiến hệ thống không thể ghi nhận đầy đủ mức độ ô nhiễm thực tế.
Thông tin được đưa ra trong bối cảnh các chính trị gia đối lập cáo buộc chính quyền cố tình để xảy ra khoảng trống dữ liệu quan trắc trong nhiều giờ, từ đêm Chủ nhật đến sáng thứ Hai. Đây cũng là thời điểm ô nhiễm không khí tăng đột biến sau khi người dân đốt pháo hoa mừng lễ Diwali, lễ hội ánh sáng quan trọng của người Hindu.
New Delhi, một trong những thủ đô ô nhiễm nhất thế giới, thường xuyên phải đối mặt với tình trạng khói bụi dày đặc vào mùa đông. Khí thải từ phương tiện giao thông, hoạt động công nghiệp và việc đốt phụ phẩm nông nghiệp là những nguồn gây ô nhiễm chính, ảnh hưởng đến sức khỏe của hàng triệu người dân.
Tuy nhiên, những khoảng trống trong dữ liệu quan trắc lần này khiến các số liệu chính thức không phản ánh được đầy đủ mức độ ô nhiễm vào thời điểm nghiêm trọng nhất.
Thiết bị không thể đo khi ô nhiễm vượt ngưỡng
Ủy ban Kiểm soát Ô nhiễm Trung ương Ấn Độ (CPCB) bác bỏ nghi vấn cố tình che giấu số liệu. Cơ quan này giải thích, những khoảng trống trong dữ liệu xuất phát từ giới hạn kỹ thuật và sự khác biệt trong khả năng đo nồng độ chất ô nhiễm của các thiết bị, không phải hành động nhằm giảm nhẹ mức độ ô nhiễm.
Theo CPCB, các máy phân tích bụi được lắp đặt từ năm 2015, khi Chỉ số Chất lượng Không khí Quốc gia (NAQI) được đưa vào sử dụng. Những thiết bị này được hiệu chuẩn để đo nồng độ bụi tối đa 1.000 microgam/m3. Trong khi đó, WHO khuyến nghị nồng độ bụi mịn PM2.5 trung bình 24 giờ không vượt quá 15 microgam/m3. PM2.5 là những hạt bụi có kích thước rất nhỏ, có thể xâm nhập sâu vào phổi, thậm chí đi vào máu, làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh về hô hấp, tim mạch và ung thư.
Trong thông báo phát đi, CPCB cho biết hệ thống tự động kiểm tra dữ liệu được thiết kế để loại bỏ những kết quả đo theo giờ vượt ngoài phạm vi hiệu chuẩn của thiết bị. Vì vậy, khi xảy ra những đợt ô nhiễm cực đoan, chẳng hạn do người dân đốt pháo hoa trong dịp Diwali, dữ liệu tại một số trạm có thể không được ghi nhận hoặc hiển thị. Theo cơ quan này, đây là hiện tượng có thể xảy ra trong những thời điểm ô nhiễm tăng đột biến, chứ không đồng nghĩa với việc các trạm quan trắc bị cố tình ngừng hoạt động.
Thực tế, những đám khói bụi dày đặc đã bao phủ nhiều tuyến phố ở New Delhi từ sáng sớm thứ Hai. Tuy nhiên, quy mô ô nhiễm chỉ được thể hiện qua số liệu quan trắc sau khi các thiết bị hoạt động trở lại, khoảng 8 giờ sau thời điểm pháo hoa được đốt nhiều nhất.
Theo tổ chức giám sát chất lượng không khí IQAir, dữ liệu từ một trạm của chính quyền thành phố tại khu vực Mandir Marg sau đó ghi nhận nồng độ PM2.5 lên tới 879 microgam/m3. Con số này cao hơn 58 lần mức giới hạn trung bình 24 giờ mà WHO khuyến nghị.
Khói bụi vẫn tồn tại dù dữ liệu bị gián đoạn
Tranh cãi về dữ liệu quan trắc tiếp tục làm dấy lên lo ngại về khả năng kiểm soát ô nhiễm không khí tại thủ đô Ấn Độ. Nghị sĩ đảng Quốc đại Pawan Khera nhấn mạnh, việc số liệu quan trắc bị thiếu không có nghĩa là tình trạng ô nhiễm đã biến mất. Ông cảnh báo khói độc mà người dân Delhi hít phải vẫn tiếp tục gây tổn hại cho phổi, đe dọa tính mạng và làm giảm tuổi thọ.
Tình trạng ô nhiễm không khí tại New Delhi thường trở nên nghiêm trọng hơn vào những tháng mùa đông, khi nhiệt độ giảm và điều kiện khí tượng khiến các chất ô nhiễm khó khuếch tán. Khói bụi từ giao thông, nhà máy, hoạt động xây dựng, đốt rơm rạ và các nguồn phát thải khác tích tụ trong không khí, tạo thành lớp sương mù ô nhiễm bao phủ thành phố.
Vụ việc lần này không chỉ cho thấy mức độ nghiêm trọng của ô nhiễm không khí tại Ấn Độ, mà còn đặt ra vấn đề về năng lực của hệ thống quan trắc trong những tình huống ô nhiễm cực đoan. Khi nồng độ chất độc hại vượt quá khả năng đo của thiết bị, dữ liệu bị gián đoạn có thể khiến cơ quan chức năng và người dân khó đánh giá chính xác mức độ rủi ro đối với sức khỏe cộng đồng.