Tế bào thần kinh như… cảnh sát giao thông trong não người

[Ngày Nay] - Khoa học thần kinh - nghiên cứu về bộ não đã có niên đại từ năm 1700 trước Công nguyên ở Ai Cập cổ đại - dù người Ai Cập cổ đại cho rằng bộ não chỉ là thứ “nhồi nhét” trong đầu để giữ hộp sọ không bị lõm. Ngay cả các nhà khoa học trước kia cũng từng tin rằng hình dạng đầu quyết định trí thông minh của con người.
Tế bào thần kinh như… cảnh sát giao thông trong não người

Nhưng khi khoa học đã sáng tỏ, chúng ta biết mỗi vùng của não có nhiệm vụ khác nhau. Các tế bào não được chia thành hai loại chính: Tế bào thần kinh - những tế bào “suy nghĩ” và glia - những tế bào có chức năng hỗ trợ tế bào thần kinh thực hiện tốt công việc của chúng. Tế bài thần kinh và glia bao gồm 10.000 loại tế bào thần kinh khác nhau.

Mới đây, các nhà khoa học tìm thấy một tế bào bí ẩn nữa. Đó là “tế bào tầm xuân” - một loại nơ ron mới và phức tạp. Loại nơ ron này không chỉ mới và hiếm, nó còn liên quan đến một số quá trình não phức tạp nhất của con người.

Các nhà nghiên cứu lần đầu tiên khám phá ra nơ ron này thông qua kính hiển vi ở những lát mô não người. Loại tế bào này có sự biểu hiện gen độc đáo, hình dạng khác biệt và các mối liên kết rộng khắp với các tế bào thàn kinh khác.

Tế bào thần kinh như… cảnh sát giao thông trong não người ảnh 1

Họ gọi chúng là “tế bào tầm xuân” bởi chúng trông như quả của cây tầm xuân với nhiều đuôi dài, mảnh và chúng có sắc đỏ ấn tượng.

Các tế bào thần kinh mới thuộc về một nhóm các dây thần kinh được gọi là tế bào thần kinh ức chế. Lớp tế bào thần kinh này hoạt động bằng cách tắt các dây thần kinh khác, làm chậm hoặc ngừng phát tín hiệu. Hãy tưởng tượng các tế bào thần kinh ức chế như cảnh sát giao thông của não. Nếu không có cảnh sát giao thông xung quanh, các phương tiện giao thông sẽ di chuyển tự do. Tuy nhiên, khi có cảnh sát giao thông điều khiển, các phương tiện sẽ dừng lại và sẽ không di chuyển cho đến khi cảnh sát cho phép. Đó là cách tế bào thần kinh ức chế ảnh hưởng đến các tế bào lân cận. Nếu các tế bào thần kinh ức chế hoạt động - các dây thần kinh lân cận sẽ tắt. Bằng cách “điều khiển phương tiện” trong não của con người, các dây thần kinh ức chế giúp quản lý cách con người trải qua đau đớn, kiểm soát cách cơ bắp của con người di chuyển và nhiều hơn thế…

Cho đến nay, các nhà khoa học mới chỉ phát hiện ra loại tế bào nào có trong não người. Chúng chưa từng xuất hiện trong não của các loài chuột. Điều này có nghĩa là các “tế bào tầm xuân” là một trong những tế bào làm cho bộ não người phát triển hơn so với bộ não của một số loài động vật có vú khác.

“Tế bào tầm xuân” cũng rất hiếm. Các nhà nghiên cứu cho biết rằng các tết bào này chiếm 10% của lớp đầu tiên của vỏ não mới - phần tiến hóa muộn nhất của vỏ não cho phép chúng ta nghe và nhìn.Nghiên cứu này của nhóm nghiên cứu phối hợp giữa Đại học Szeged (Hungary) và Viện Khoa học não Allen (Mỹ) cho thấy “tế bào tầm xuân” có liên quan trực tiếp tới bệnh tâm thần - chứng bệnh chỉ phổ biến ở con người. Việc tìm ra tế bào tầm xuân sẽ giúp các bác sĩ và các nhà khoa học có những bước nghiên cứu đột phá về các bệnh tâm thần.

Hội chứng khiến 5% dân số không thể vượt qua nỗi đau mất người thân
Hội chứng khiến 5% dân số không thể vượt qua nỗi đau mất người thân
(Ngày Nay) - Đối với hầu hết mọi người, nỗi đau mất mát sẽ dịu dần theo thời gian như một quy luật tự nhiên. Tuy nhiên, khoảng 5% số người trải qua biến cố này lại rơi vào trạng thái đau buồn dai dẳng và không thể nguôi ngoai, tiến triển thành một hội chứng được gọi là "rối loạn tang thương kéo dài" (Prolonged Grief Disorder - PGD).
Giữ gìn quần thể trắc quý hiếm xuyên Tết
Giữ gìn quần thể trắc quý hiếm xuyên Tết
(Ngày Nay) - Ban Quản lý Rừng đặc dụng Đăk Uy (tỉnh Quảng Ngãi) quản lý 538,38 ha rừng đặc dụng, trong đó có loài cây đặc biệt quý hiếm và đang được bảo tồn, bảo vệ nghiêm ngặt. Đó là cây trắc, với số lượng cây qua kiểm đếm khoảng trên 1.000 cây. Trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, Ban đã bố trí các cán bộ trực tại các lán bảo vệ rừng 24/24 giờ, đảm bảo không để xảy ra tình trạng vi phạm Luật Lâm nghiệp, đặc biệt đối với quần thể trắc quý hiếm.
Phong trào Olympic giúp nâng cao vị thế của Thể thao Việt Nam trên trường quốc tế
Phong trào Olympic giúp nâng cao vị thế của Thể thao Việt Nam trên trường quốc tế
(Ngày Nay) - 2025 là một năm đầy thử thách nhưng cũng chứng kiến sự nỗ lực vượt bậc của Thể thao Việt Nam. Trong bối cảnh triển khai Chiến lược phát triển thể dục thể thao đến năm 2030, tầm nhìn 2045, Thể thao Việt Nam sẽ không chỉ duy trì và phát triển phong trào mà còn nâng cao chất lượng, tiếp tục khẳng định vị thế trên trường quốc tế.
Tổng Bí thư Tô Lâm điện đàm với các Nghị sỹ Hoa Kỳ
Tổng Bí thư Tô Lâm điện đàm với các Nghị sỹ Hoa Kỳ
(Ngày Nay) - Ngày 18/2/2026 (giờ địa phương), trong thời gian tham dự cuộc họp khai mạc Hội đồng Hòa bình về Gaza tại Washington D.C (Hoa Kỳ) theo lời mời của Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump, Chủ tịch Hội đồng Hòa bình về Gaza, Tổng Bí thư Tô Lâm đã điện đàm với Thượng nghị sỹ Steve Daines (Cộng hòa - bang Montana), thành viên Ủy ban Đối ngoại và Thượng nghị sỹ Bill Hagerty (Cộng hòa - bang Tennessee), thành viên Ủy ban Đối ngoại và Ủy ban Chuẩn chi, Thượng viện Hoa Kỳ.
Thái Lan nỗ lực khống chế ổ dịch đậu mùa khỉ tại trại giam
Thái Lan nỗ lực khống chế ổ dịch đậu mùa khỉ tại trại giam
(Ngày Nay) - Giới chức kiểm soát dịch bệnh và trại giam của Thái Lan đang nỗ lực khống chế một ổ dịch đậu mùa khỉ (mpox) tại trại giam Thonburi sau khi xác nhận có 2 trường hợp nhiễm bệnh ở những người tiếp xúc gần với một tù nhân vừa qua đời.