Những hoạt động này tạo thêm cơ hội để người dân và du khách thưởng thức nghệ thuật, tìm hiểu lịch sử, tiếp cận các sản phẩm sáng tạo của Thành phố. Đây cũng là dịp để người dân, nhất là thế hệ trẻ, tìm hiểu những giá trị văn hóa đang được gìn giữ, trao truyền và phát huy trong đời sống hôm nay.
Người dân trực tiếp tham gia gìn giữ di sản
Điểm nhấn là Lễ hội văn hóa "Dấu sắc Việt" năm 2026 tại Nhà Văn hóa Thanh niên Thành phố Hồ Chí Minh với phần trình diễn sắc phục của 54 dân tộc Việt Nam do các diễn viên trẻ thể hiện. Mang chủ đề "Giữ Nếp - Viết tiếp sắc Việt từ nếp xưa", lễ hội kéo dài đến ngày 24/11, kết hợp triển lãm, trình diễn nghệ thuật, giới thiệu sách, chiếu phim cộng đồng và trải nghiệm nghề thủ công.
Tại các khu trải nghiệm, khách tham quan có thể trực tiếp thực hành một số công đoạn làm sản phẩm thủ công dưới sự hướng dẫn của nghệ nhân, xem bộ sưu tập "Di sản 3 miền" và tìm hiểu các sản phẩm tại chợ phiên nghệ thuật với hơn 40 gian hàng. Chương trình "Đôi tay Việt" ghi nhận đóng góp của những người làm nghề trong các lĩnh vực pháp lam, sơn mài, chạm khắc gỗ, vẽ tay trên áo dài và nghệ thuật biểu diễn.
Theo ông Nguyễn Hồng Phúc, Giám đốc Nhà Văn hóa Thanh niên Thành phố Hồ Chí Minh, việc tổ chức Lễ hội "Dấu sắc Việt" hằng năm nhằm tạo một không gian để công chúng, nhất là người trẻ, tiếp cận các giá trị văn hóa truyền thống qua hoạt động trình diễn và trải nghiệm. Gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc và Ngày Văn hóa Việt Nam, lễ hội góp phần tôn vinh bản sắc của các dân tộc Việt Nam, khuyến khích thế hệ trẻ gìn giữ và tiếp nối những giá trị ấy trong đời sống hôm nay.
Ở đặc khu Côn Đảo, Hội sách "Huyền thoại Côn Đảo" lấy cảm hứng từ tác phẩm "Những lá thư thời chiến Việt Nam", dùng thư từ làm mạch dẫn cho các khu trưng bày sách, hình ảnh và tư liệu lịch sử. Trong chương trình "Thư viện người", đoàn viên, thanh niên và học sinh được gặp các cựu tù chính trị Côn Đảo, nghe nhân chứng kể về những năm tháng đấu tranh và tù đày. Ông Nguyễn Ngọc Hồi, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh chia sẻ, hội sách là dịp tri ân các thế hệ đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, đồng thời góp phần phát huy giá trị di sản và lan tỏa văn hóa đọc. Theo ông, di sản chỉ thực sự sống khi được hiểu, được trân trọng và trao truyền qua các thế hệ. Gìn giữ di sản Côn Đảo còn là lưu giữ những câu chuyện và ký ức gắn với các di tích.
Tại các khu dân cư, hoạt động hướng về Ngày hội được tổ chức theo điều kiện của từng địa bàn. Phường Phước Long diễu hành xe hoa qua các tuyến đường và trưng bày hình ảnh, tư liệu lịch sử để người dân tìm hiểu các giá trị văn hóa Việt Nam. Tại phường Tăng Nhơn Phú, Không gian văn hóa Hồ Chí Minh được xây dựng để lưu giữ, giới thiệu tư liệu về cuộc đời và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đồng thời phục vụ sinh hoạt, giáo dục truyền thống tại địa phương. Ở Đường sách Thành phố Hồ Chí Minh, chuỗi "Văn hóa Việt Nam qua những trang sách" tiếp tục diễn ra đến ngày 6/12 với triển lãm ảnh, trưng bày ấn phẩm và giao lưu cùng bạn đọc.
Từ sân khấu truyền thống đến sản phẩm sáng tạo
Ở khu vực trung tâm, phố đi bộ Nguyễn Huệ là điểm nhấn với nhiều không gian sáng tạo, sôi động và rực rỡ. Từ chương trình trình chiếu 3D mapping, cho đến không gian giới thiệu công nghiệp văn hóa và chương trình biểu diễn nghệ thuật đều khai thác hình ảnh, âm thanh và ánh sáng để giới thiệu lịch sử, văn hóa của Thành phố.
Tại không gian giới thiệu công nghiệp văn hóa, công chúng có thể xem những bộ phim ghi lại cảnh quan, con người và đời sống Thành phố Hồ Chí Minh, tìm hiểu quá trình dàn dựng một vở diễn qua kịch bản, áp phích, phục trang và đạo cụ. Khu trưng bày sân khấu sử dụng mã QR, công nghệ 3D và thực tế ảo để người xem tiếp cận thêm tư liệu. Tại khu thủ công mỹ nghệ, nghệ nhân trực tiếp trình diễn kỹ thuật và hướng dẫn khách tham quan làm sản phẩm. Cách tổ chức này cho phép người xem theo dõi quá trình hình thành một tác phẩm, từ kỹ năng của người làm nghề đến cách ứng dụng công nghệ trong giới thiệu sản phẩm.
Chương trình nghệ thuật tại phố đi bộ giới thiệu các trích đoạn hát bội, cải lương, trong đó có những tác phẩm quen thuộc với khán giả Nam bộ như "Tô Ánh Nguyệt", "Bên cầu dệt lụa", "Đời cô Lựu". Đặc biệt là phần biểu diễn cồng chiêng của Nhà hát Truyền thống Đam San - Gia Lai và các tiết mục giới thiệu văn hóa của đồng bào Kinh, Hoa, Chăm, Khmer cùng một số dân tộc khu vực phía Bắc.
Cùng dịp này, Lễ hội Nhiếp ảnh quốc tế Thành phố Hồ Chí Minh lần thứ ba, giới thiệu triển lãm "Nhiếp ảnh không biên giới" và tổ chức trại sáng tác về thành phố. Trại sáng tác có 38 nghệ sĩ nhiếp ảnh đến từ 15 quốc gia và vùng lãnh thổ tham gia cùng các nghệ sĩ trong nước. Việc khai trương Trung tâm Triển lãm FIAP Thành phố Hồ Chí Minh mở thêm cơ hội giới thiệu tác phẩm và trao đổi nghề nghiệp trong mạng lưới của Liên đoàn Nhiếp ảnh Nghệ thuật quốc tế.
Theo ông Trần Thế Thuận, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh, việc đưa các hoạt động từ trung tâm đến cơ sở, vận động các thiết chế văn hóa miễn, giảm giá vé, nhằm tạo điều kiện để đông đảo người dân tham quan, thưởng thức nghệ thuật và tham gia sinh hoạt văn hóa. Qua các hoạt động này, người dân có thể trở thành chủ thể sáng tạo, gìn giữ và lan tỏa giá trị văn hóa. Đây cũng là dịp để Thành phố phát huy bản sắc, gắn bảo tồn di sản với phát triển công nghiệp văn hóa và hội nhập quốc tế.
Bảo tàng Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức các buổi trải nghiệm nghề thủ công nhằm đưa di sản đến gần hơn với giới trẻ. Dưới sự hướng dẫn của nghệ nhân, khách tham quan có thể thắt lá dừa nước, vẽ heo đất, trang trí nón lá và quạt giấy. Tại khu giới thiệu nghề đóng guốc Bình Dương, người tham gia được trực tiếp thử làm guốc. Bảo tàng cũng tổ chức triển lãm "Dấu xưa nét nay", giới thiệu những sáng tạo của nghệ nhân trẻ dựa trên kỹ thuật và chất liệu truyền thống.
Ông Nguyễn Viết Vinh, Trưởng phòng Trưng bày Bảo tàng Thành phố Hồ Chí Minh thông tin, chuỗi hoạt động nhằm giới thiệu các làng nghề ở khu vực Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu sau sắp xếp đơn vị hành chính. Việc trực tiếp làm thử một sản phẩm giúp người trẻ và du khách hiểu thêm về nguyên liệu, kỹ thuật và công việc của người làm nghề. Trong thời gian diễn ra chương trình, học sinh, sinh viên được miễn vé vào cổng. Khách đã mua vé tham quan có thể tham gia các buổi trải nghiệm mà không phải trả thêm phí.
Việc mở rộng không gian trải nghiệm nhân Ngày Văn hóa Việt Nam góp phần đưa các hoạt động văn hóa đến gần hơn với người dân. Từ các thiết chế văn hóa đến không gian công cộng và khu dân cư, người dân có thêm cơ hội thưởng thức nghệ thuật, tìm hiểu lịch sử và trực tiếp tham gia gìn giữ di sản. Sự gặp gỡ giữa nghệ nhân, nghệ sĩ và công chúng, nhất là người trẻ, tạo điều kiện để tri thức, kỹ năng và ký ức được trao truyền qua các thế hệ. Qua đó, các giá trị truyền thống tiếp tục hiện diện trong sinh hoạt cộng đồng và trở thành chất liệu cho những sáng tạo mới.