Mới đây, Thanh tra Chính phủ vừa ban hành Kết luận Thanh tra về công tác quản lý Nhà nước và thực hiện pháp luật trong quy hoạch, quản lý xây dựng, đất đai… Theo kết luận, việc chuyển đổi một số nhà, đất công có vị trí đắc địa sang mục đích khác tại TP.HCM có nhiều vi phạm pháp luật về đất đai; trong đó có việc gần 2000m2 “đất vàng” tại quận 1 rơi vào tay tư nhân là Tập đoàn Vạn Thịnh Phát.
“Đất vàng” đã về tay Vạn Thịnh Phát như thế nào?
Cụ thể, trong Kết luận thanh tra của Thanh tra Chính phủ (vừa ban hành) về công tác quản lý nhà nước và thực hiện pháp luật trong quy hoạch, quản lý xây dựng, đất đai, môi trường đối với khu công nghiệp, khu đô thị; việc chuyển đổi nhà, đất công có vị trí đắc địa sang mục đích khác tại TP.HCM có nêu rõ: Việc chuyển đổi một số nhà đất công có vị trí đắc địa sang mục đích khác tại TP.HCM có nhiều vi phạm pháp luật về đất đai, quy hoạch, đầu tư xây dựng.
Điển hình trong số đó là dự án cao ốc VTP do Công ty CP Tập đoàn Vạn Thịnh Phát (Tập đoàn Vạn Thịnh Phát – VTP Group) làm chủ đầu tư, nằm tại khu “đất vàng” có địa chỉ 187A, 187H, 193, 203 Trần Hưng Đạo (quận 1, TP.HCM). Khu đất này có nguồn gốc là đất của Nhà nước, với tổng diện tích 1.954m2. Theo Thanh tra Chính phủ, khu đất này là tài sản công, việc giải quyết phải được hiện theo phương án sắp xếp, xử lý nhà đất thuộc sở hữu nhà nước đã được duyệt nên đề nghị Bộ Tài chính kiểm tra, có biện pháp để xử lý theo pháp luật.
Được biết, khu đất nơi có dự án cao ốc VTP toạ lạc này trước đây vốn là khách sạn Vạn Xuân, được Kiến trúc sư trưởng TP.HCM cấp phép xây dựng cho Liên hiệp Dịch vụ Sản xuất Thương mại, thuộc Tổng Công ty Thương mại Sài Gòn. Ngày 30/7/1994, UBND TP.HCM có quyết định chuyển giao tài sản cố định gồm khu nhà số 187A, 187H, 193, 203 Trần Hưng Đạo cho Công ty dịch vụ và Thương mại thành phố.
UBND TP.HCM đã ban hành văn bản số 5424/UB-KT, chỉ đạo, chấp thuận cho giải thể việc hợp tác kinh doanh giữa Công ty Dịch vụ và Thương mại TP.HCM (Công ty DVTMSG) và Công ty CP Tập đoàn Vạn Thịnh Phát, cho phép Công ty DVTMSG chuyển nhượng phần góp vốn trong khách sạn Vạn Xuân cho Tập đoàn Vạn Thịnh Phát vào ngày 24/12/1999. Với mức chuyển nhượng như định giá của Hội đồng định giá tài sản liên danh là 587.332 USD, nhằm tạo điều kiện để Công ty DV và TM TP.HCM thu hồi bảo toàn được vốn. Đồng thời, cho phép Công ty TNHH Vạn Thịnh Phát tiếp tục đầu tư thêm vốn, bổ sung thêm một số chức năng theo quy định luật pháp và tiếp tục hợp đồng thuê đất với cơ quan quản lý đất của thành phố.
Ngày 22/2/2000, UBND TP.HCM có văn bản chỉ đạo thực hiện chuyển nhượng phần hùn vốn khách sạn Vạn Xuân. Trong đó nêu: "Các ngành chức năng có liên quan và doanh nghiệp thực hiện theo văn bản số 1227/CV-TU ngày 04/01/2000 của Thường trực Thành ủy, về chuyển nhượng phần hùn vốn tại khách sạn Vạn Xuân cho Công ty TNHH Vạn Thịnh Phát. Công ty DV và TM thu hồi khoản vốn chuyển nhượng hùn vốn khách sạn Vạn Xuân là 8.223.235.332 đồng, nộp ngân sách thành phố. Các khoản lỗ từ kinh doanh khách sạn Vạn Xuân do Công ty TNHH Vạn Thịnh Phát giải quyết".
Đến ngày 6/2/2006, UBND TP. HCM có quyết định số 480/QĐ-UBND, chấp thuận cho Công ty Vạn Thịnh Phát được thuê đất sản xuất kinh doanh tại địa chỉ trên, với diện tích 1.985 m2, mục đích cho thuê để làm khách sạn và văn phòng, thời hạn cho thuê đến hết năm 2020. Ngày 7/12/2012, Công ty cổ phần Tư vấn dịch vụ về tài chính bất động sản DATC, có chứng thư thẩm định giá trị quyền sử dụng đất tại 187A, 187H, 193, 203 Trần Hưng Đạo là 204.281.789.000 đồng.
Ngày 21/1/2013, Sở Tài chính TP.HCM cùng Sở Tài nguyên - Môi trường TP.HCM, Sở Xây dựng TP.HCM có biên bản họp thẩm định giá. Ngày 1/2/2013, Sở Tài chính có tờ trình về việc thẩm định giá theo cơ chế thị trường để Công ty TNHH Tập đoàn Vạn Thịnh Phát thực hiện nghĩa vụ tài chính, khi chuyển hình thức sử dụng đất từ "thuê đất" sang "giao đất có thu tiền sử dụng đất" để làm văn phòng cho thuê và trụ sở văn phòng (đất chuyên dùng). Tổng giá trị quyền sử dụng đất là 204.281.789.000 đồng. Ngày 17/4/2012, UBND TP.HCM có Quyết định về việc duyệt giá trị quyền sử dụng đất là 204.281.789.000 đồng. Đến ngày 17/4/2015, Công ty Cổ phần Tập đoàn Vạn Thịnh Phát đã nộp đủ số tiền trên.
Quá trình kiểm tra, Thanh tra Chính phủ đã phát hiện một số sai phạm và xác định: UBND TP.HCM không tính doanh thu bãi đỗ xe theo quy định, làm giảm giá trị tiền sử dụng đất phải nộp 1,191 tỷ đồng. UBND TP.HCM cũng đã áp dụng suất đầu tư không đúng đối với công trình hạ tầng kỹ thuật có quy mô nhỏ hơn 20ha, làm tăng chi phí đầu tư hạ tầng. Đến thời điểm thanh tra, khu đất 187A, 187H, 193, 203 Trần Hưng Đạo (quận 1, TP.HCM) đã được Tập đoàn Vạn Thịnh Phát xây dựng hoàn thành và đưa vào sử dụng làm trụ sở của công ty, văn phòng cho thuê VTP Office Building.
Thanh tra Chính phủ khẳng định: “Vị trí nhà đất trên là tài sản công, việc giải quyết phải được hiện theo phương án sắp xếp, xử lý nhà đất thuộc sở hữu nhà nước đã được duyệt. Do đó, Thanh tra Chính phủ đề nghị Bộ Tài chính kiểm tra, có biện pháp để xử lý theo pháp luật. Trong quá trình kiểm tra, nếu phát hiện dấu hiệu hình sự gây thất thoát tài sản nhà nước thi chuyển hồ sơ, tài liệu đến cơ quan có thẩm quyền để xử lý theo quy định của pháp luật, không để thất thoát tài sản của nhà nước”.
Doanh nghiệp sở hữu nhiều “đất vàng” và các “siêu dự án”
Công ty CP Tập đoàn Vạn Thịnh Phát có tiền thân là Công ty tư doanh Vạn Thịnh Phát, được thành lập năm 1991. Hiện nay, Tập đoàn này có vốn điều lệ là 6.000 tỷ đồng. Trong lĩnh vực bất động sản, Tập đoàn Vạn Thịnh Phát sở hữu nhiều khách sạn 5 sao, trung tâm hội nghị, thương mại, văn phòng cho thuê loại A, cao ốc căn hộ dịch vụ, khu dân cư với chất lượng cao...
Năm 2007, Tập đoàn Vạn Thịnh Phát mở rộng kinh doanh thông qua việc tham gia thành lập hai tập đoàn có quy mô lớn là Tập đoàn Đầu tư Vạn Thịnh Phát (VTP Investment Group) vốn điều lệ 12.800 tỷ đồng và Tập đoàn Đầu tư An Đông (An Dong Group) vốn điều lệ 9.000 tỷ đồng. Tập đoàn đã cùng các công ty liên kết như CTCP Đầu tư Times Square VN, Tập đoàn Saigon Peninsula và các đối tác trong và ngoài nước khác.
Tập đoàn Vạn Thịnh Phát vốn là doanh nghiệp từ lâu đã nổi tiếng vì sở hữu nhiều khu “đất vàng” và các “siêu dự án”. Tập đoàn Vạn Thịnh Phát và các doanh nghiệp liên quan hiện có rất nhiều bất động sản nằm ở vị trí đắc địa tại TP.HCM, sở hữu nhiều dự án tọa lạc trên phố đi bộ Nguyễn Huệ - khu vực được đánh giá là đắt đỏ bậc nhất cả nước như Union Square, Times Square, VTP Office Building, khách sạn Duxton và hàng loạt siêu dự án khác như: Cao ốc căn hộ dịch vụ cao cấp Sherwood Residence, Khách sạn Thương mại An Đông, Khu dân cư Bonville Land, Khu dân cư cao cấp Sterling Residence, Khu căn hộ cao cấp Lambert Residence…
Liên tục bị Thanh tra Chính phủ nêu tên
Thanh tra Chính phủ cũng nêu tên Tập đoàn Vạn Thịnh Phát tại dự án khu tứ giác Nguyễn Huệ - Ngô Đức Kế - Hồ Tùng Mậu - Huỳnh Thúc Kháng (phường Bến Nghé, quận 1,TP.HCM).
Khu đất thực hiện dự án có nguồn gốc đất do Nhà nước quản lý là hơn 2.815m2, tư nhân sở hữu hơn 8.342m2. Theo Sở Kế hoạch Đầu tư TP.HCM, cho đến thời điểm hiện tại, nhà đầu tư dự án đã thoả thuận và tiến hành đền bù giải phóng mặt bằng cho các hộ dân với diện tích 7.931m2.
Cụ thể, 2.019m2 nhà đất tại dự án này đã có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đứng tên Công ty CP Tập đoàn Đầu tư Vạn Thịnh Phát, còn 5.912m2 đất đã được nhà đầu tư dự án đã kí biên bản thoả thuận với các hộ dân.
Ngày 7/10/2016, UBND TP.HCM có văn bản chấp thuận tiếp tục thực hiện chủ trương chỉ định nhà đầu tư và giao Sở Kế hoạch và Đầu tư tổ chức thực hiện các thủ tục theo đúng quy định.
UBND TP.HCM và các sở, ngành đã triển khai các bước về chỉ định nhà đầu tư thực hiện dự án này vì liên danh Công ty Vạn Thịnh Phát và Công ty Larkball Holdings Limited có cam kết hỗ trợ ngân sách TP.HCM 20 triệu USD.
Theo Thanh tra Chính phủ , dự án của Tập đoàn Vạn Thịnh Phát tại phường Bến Nghé (quận 1, TP.HCM) đã và đang triển khai thủ tục lựa chọn nhà đầu tư từ năm 2008. Trong đó, đã thực hiện nhiều thủ tục đầu tư như phê duyệt đồ án quy hoạch chi tiết xây dựng đô thị tỷ lệ 1/2000 khu trung tâm hiện hữu TPHCM; lập, phê duyệt và công bố danh mục dự án; lập phương án sơ bộ về bồi thường, giải phóng mặt bằng tại khu đất thực hiện dự án; phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà đầu tư, phê duyệt hồ sơ yêu cầu lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án, phê duyệt quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020 và kế hoạch sử dụng đất của quận 1. Đồng thời, cũng đã được Thủ tướng Chính phủ đồng ý về chủ trương cho phép UBND TP.HCM thực hiện chỉ định nhà đầu tư thực hiện dự án từ năm 2011.
Tuy nhiên đến nay, UBND TP.HCM chưa lựa chọn và chỉ định được nhà đầu tư để thực hiện. Thanh tra Chính phủ đề nghị UBND TP.HCM căn cứ vào quy hoạch đã được phê duyệt để duyệt dự án đầu tư phù hợp. Trên cơ ở đó, thực hiện các thủ tục lựa chọn nhà đầu tư theo quy định của pháp luật. Đối với diện tích 2.815m2 đất thuộc sở hữu nhà nước, UBND TP.HCM phải thực hiện theo quy định về quản lý, sử dụng tài sản công và pháp luật khác có liên quan.
