Không để sĩ số hao hụt
Năm học 2026-2027, Trường Tiểu học - THCS Thượng Phùng duy trì 748 học sinh ở 28 lớp thuộc năm khối. Tính đến ngày 15/9, trường đã có 741/748 em ra lớp, đạt tỷ lệ 99,06% học sinh đi học đầy đủ.
Con số ấy là một trong những minh chứng rõ nét nhất cho thấy cho thấy những chuyển biến tích cực trong việc duy trì sĩ số. Để có được tỷ lệ chuyên cần như hiện nay, việc theo dõi sĩ số được thực hiện hằng ngày. Giáo viên chủ nhiệm và giáo viên tại các điểm trường thường xuyên cập nhật tình hình học sinh trên hệ thống điểm danh bằng trang tính. Khi nhận thấy dấu hiệu hoặc nguy cơ học sinh nghỉ học, nhà trường tiến hành công tác can thiệp đến nhà vận động gia đình. Tuy nhiên, ở Thượng Phùng, “đến tận nhà” đôi khi không đơn giản là một chuyến đi.
Nút thắt trong công tác bảo toàn số lượng
Thầy Triệu Văn Oanh, giáo viên Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học & THCS Thượng Phùng chia sẻ lại khó khăn lớn nhất trong việc đôn đốc các em đi học thường không nằm ở khoảng cách địa lý hay yếu tố ngoại cảnh mà đến từ chính tư tưởng không muốn học của sinh.
 |
Các em học sinh lớp 1 tại phân hiệu Thượng Phùng |
“Nhớ nhất là chuyến đi vận động học sinh tại thôn Thín Ngài, cách trung tâm khoảng 1 tiếng rưỡi đi bộ. Trời nắng, đường xa có đoạn phải leo bậc thang đá. Học sinh thì không thích đi học, thấy giáo viên đến là trốn lên rừng. Khi tìm thấy cũng không dám mắng mà chỉ nịnh “em không đi học, bạn bên cạnh nhớ em lắm. Bạn ấy nhờ thầy đi đón em lên để học và chơi cùng bạn”. Bố mẹ thì cũng không dám mắng mà chỉ động viên khích lệ vì sợ con ăn lá ngón. Vận động được học sinh đi học thì giáo viên cùng học sinh lại đi bộ lên trường và khi về trời đã tối mịt”, thầy Oanh kể.
Những câu chuyện như vậy không hiếm tại các phân hiệu vùng cao. Theo thầy Nguyễn Đình Nam, Phó Hiệu trưởng nhà trường, bên cạnh khó khăn về đường sá, việc duy trì sĩ số còn chịu tác động từ hoàn cảnh gia đình. Có em theo bố mẹ đi làm kinh tế xa, có em phải ở nhà trông em nhỏ. Trước đây, tảo hôn cũng từng khiến một số học sinh, nhất là học sinh nữ, phải dừng việc học. Những năm gần đây, tình trạng này đã giảm nhờ công tác tuyên truyền, nhưng việc giữ học sinh ở lại trường vẫn là một quá trình cần nhiều kiên trì.
Bạn Sằm Duy Linh, người từng theo học tại một điểm trường vùng cao, cho biết việc nghỉ học đôi khi bắt đầu từ những lựa chọn rất ngắn hạn. Có bạn thấy đi làm cùng bố mẹ hoặc làm thuê một buổi có thể kiếm được tiền ngay, trong khi đi học chưa đem lại thu nhập trước mắt. Hay việc nghỉ học còn có thể lan theo nhóm bạn. Một bạn nghỉ, những người thường chơi cùng cũng rủ nhau nghỉ theo.
Hành trình cống hiến từ trái tim
Để giữ học sinh ở lại lớp, thầy cô giáo tại phân hiệu Thượng Phùng phải đảm nhiệm nhiều công việc cùng lúc. Với học sinh bán trú, thầy cô vừa dạy học vừa chăm lo bữa ăn, giấc ngủ, sức khỏe, tìm áo ấm khi trời lạnh và động viên những em nhớ nhà. Với nhiều học sinh nhỏ tuổi, thầy cô dần trở thành những “bố mẹ thứ hai”. “Giáo viên vùng biên ước gì mình có 6 tay”, thầy Nguyễn Đình Nam chia sẻ, bởi ngoài việc dạy học, thầy cô còn phải tham gia nhiều công việc gắn với đời sống của học sinh và người dân tại địa phương như là người tuyên truyền Kế hoạch hóa gia đình, khuyến nông viên, kiêm luôn y tế thôn bản.
Phối hợp với nhà trường là đội ngũ cán bộ xã, trưởng thôn, công an, bộ đội biên phòng và các lực lượng tại địa phương để cùng thực hiện công tác tuyên truyền, vận động. Từ đó tạo thành một mạng lưới hỗ trợ để kịp thời nắm bắt tình hình và vận động học sinh duy trì việc học.
Điểm tựa chính sách
Bên cạnh sự đó, Nhà nước đồng thời triển khai các chính sách hỗ trợ nhằm bảo đảm điều kiện học tập, sinh hoạt cho học sinh dân tộc thiểu số tại các xã biên giới. Theo Nghị định 66/2025/NĐ-CP của Chính phủ, học sinh, học viên thuộc diện thụ hưởng được hỗ trợ về học phí, tiền ăn, tiền ở, gạo và đồ dùng học tập. Mức hỗ trợ tiền ăn, sinh hoạt là 936.000 đồng/học sinh/tháng, kèm 15 kg gạo/tháng, trong thời gian không quá 9 tháng mỗi năm học.
Chính sách hỗ trợ góp phần giảm các khoản chi phí học tập và sinh hoạt mà gia đình phải đảm bảo trong quá trình con em đến trường, đồng thời tạo điều kiện để học sinh vùng biên duy trì việc học.Với Thượng Phùng, giữ một học sinh ở lại lớp không chỉ là giữ một con số trong sổ điểm danh, mà là giữ cho các em tiếp tục có cơ hội học tập.
