Theo thông tin từ gia đình, đạo diễn Nguyễn Vinh Sơn qua đời tại nhà riêng ở TPHCM vào chiều 22/10 sau thời gian kiên cường chống chọi với căn bệnh ung thư.
Đạo diễn Nguyễn Vinh Sơn sinh năm 1953 tại Quảng Trị (quê gốc Huế). Nhiều đồng nghiệp, bạn bè trong giới nhận định, tuy sinh ra và lớn lên ở dải đất miền Trung nắng gió, Nguyễn Vinh Sơn lại sở hữu một nhãn quan nghệ thuật tinh tế cùng niềm cảm thông sâu sắc với mảnh đất và con người phương Nam.
 |
Đạo diễn Nguyễn Vinh Sơn chỉ đạo phim "Trăng nơi đáy giếng" - Nguồn ảnh: FB nhà phê bình Lê Hồng Lâm |
Suốt chặng đường nghệ thuật, đạo diễn Nguyễn Vinh Sơn không chạy theo số lượng nhưng mỗi tác phẩm đều để lại dấu ấn đậm nét, đạt độ chín về chiều sâu thẩm mỹ lẫn cảm xúc. Theo nhà phê bình Lê Hồng Lâm, sự ít ỏi về số lượng phim không phải do Nguyễn Vinh Sơn không có khả năng làm nhiều hơn mà đến từsự kỹ tính, đôi lúc cực đoan trong nghệ thuật và cả lối sống thích an nhàn, chậm rãi, không thích ganh đua của ông.
Và thực tế chỉ với 3 tác phẩm điện ảnh: Tuổi thơ dữ dội, Trăng nơi đáy giếng và Đất phương Nam đã đủ để tên tuổi Nguyễn Vinh Sơn trở nên khó quên trong lòng người yêu điện ảnh. Trong đó, phim Tuổi thơ dữ dội năm 1989, chuyển thể từ tác phẩm cùng tên của nhà thơ Phùng Quan, là một trong những bộ phim tái hiện chân thực, xúc động hình ảnh những trinh sát nhỏ tuổi trong kháng chiến.
Đất phương Nam (1997) chuyển thể từ tác phẩm của nhà văn Đoàn Giỏi – bộ phim truyền hình 11 tập đã trở thành kiệt tác kinh điển của thập niên 1990 và tạo ảnh hưởng rất nhiều về sau. Trăng nơi đáy giếng (2008) chuyển thể từ tác phẩm của nhà văn Trần Thuỳ Mai, đã mang về cho đạo diễn Nguyễn Vinh Sơn giải Bông Sen Bạc tại LHP Việt Nam lần thứ 16, giải Cánh diều Bạc và giải Đạo diễn châu Á xuất sắc nhất tại LHP Image India (Tây Ban Nha, 2009).
 |
Đạo diễn Nguyễn Vinh Sơn và đạo diễn Trần Anh Hùng - Ảnh: FBNV |
Không dừng lại ở vai trò chỉ huy trên phim trường, đạo diễn Nguyễn Vinh Sơn còn dành tâm huyết cho sự nghiệp giảng dạy, đào tạo thế hệ trẻ và làm cố vấn nghệ thuật cho nhiều dự án điện ảnh lớn.
“Xin biết ơn đạo diễn Nguyễn Vinh Sơn, một người thầy thân thương của nhiều thế hệ đạo diễn, một đạo diễn lớn của Điện ảnh Việt Nam” – đạo diễn Nguyễn Quang Dũng đã chia sẻ đầy xúc động trên trang cá nhân khi hay tin đạo diễn Nguyễn Vinh Sơn qua đời. Chính đạo diễn Nguyễn Vinh Sơn là cố vấn cho Nguyễn Quang Dũng khi anh làm bản điện ảnh Đất rừng phương Nam (2023).
Đạo diễn Trần Ngọc Phong cho biết khi được làm phó cho đạo diễn Nguyễn Vinh Sơn trong bộ phim Mảnh đất tình đời, đã học hỏi được rất nhiều về nghề và tính cách hiền lành giản dị, không giận ai, luôn động viên mọi người trong đoàn bằng cái giọng Quảng Trị nhỏ nhẹ. “Dù anh chưa dạy cho mình tiết học nào trên bục giảng nhưng mình vẫn coi anh là người Thầy trong nghề nghiệp…” – đạo diễn Trần Ngọc Phong viết trên trang cá nhân.
 |
Đạo diễn Nguyễn Vinh Sơn là cố vấn nghệ thuật khi đạo diễn Nguyễn Quang Dũng làm phim điện ảnh "Đất rừng phương Nam" |
Với diễn viên Hồng Ánh – nữ chính của Trăng nơi đáy giếng, đạo diễn Nguyễn Vinh Sơn cũng là người có ảnh hưởng đến tư duy làm nghề cũng như thái độ lao động nghệ thuật nghiêm túc, kỹ lưỡng của cô…
Sự ra đi của NSƯT - đạo diễn Nguyễn Vinh Sơn thực sự là một tổn thất to lớn cho nền điện ảnh Việt Nam. Tuy nhiên, những thước phim đượm màu văn hóa và tình người của ông vẫn sẽ có chỗ đứng đầy trang trọng trong lịch sử điện ảnh Việt Nam. Hình ảnh một đạo diễn Nguyễn Vinh Sơn tài hoa, khiêm nhường, thực chất, chọn cho mình lối đi chậm rãi nhưng kiên định để tạo nên những tác phẩm chỉn chu nhất vẫn luôn trong ký ức bạn bè, đồng nghiệp và những người thân yêu.
Người đã đưa tác phẩm văn học đến với điện ảnh thành công và trọn vẹn nhất
Tôi may mắn được gặp và làm việc với đạo diễn Nguyễn Vinh Sơn khi mới vào nghề biên kịch từ những năm 2010. Anh là người anh lớn, cũng là người thầy đầu tiên của tôi về công việc biên kịch, biên tập phim truyện truyền hình ở TPHCM
Lúc đó, tôi chỉ có lợi thế của một người học văn mới ra trường là viết thoại hấp dẫn, kịch tính, còn cấu trúc hay nhịp cảm xúc của phim thì tôi chưa nắm. Anh nói rất ít, hầu như không phàn nàn về những tập kịch bản tôi viết. Có khi tôi lo lắng hỏi lại thì anh chỉ nói “Hạnh viết mình không phải cắt chữ nào, cứ yên tâm viết tiếp!”… Sau 3 ngày, anh gửi lại một “tập kịch bản mới”, đúng là anh không cắt một câu thoại nào của tôi, chỉ là, anh đã thay đổi lại cấu trúc của tập phim đó, và yêu cầu tôi viết thêm vài đoạn để tạo nhịp sâu và cảm xúc liền mạch cho các phân đoạn.
Tôi mang ơn anh, từ những tập kịch bản được anh biên tập lại đó, tôi học được rất nhiều… Tôi được làm việc với anh hai dự án phim truyện truyền hình: Gia tài bác sĨ và Duyên phận… Lần nào anh cũng chu đáo, cẩn trọng từng chút một và khuyến khích tôi viết tiếp… Có dịp ngồi cùng nhau, anh từng chia sẻ với tôi dự định về một phim thiếu nhi tiếp theo, tác phẩm Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ của nhà văn Nguyễn Ngọc Thuần và phim về chân dung một nữ nhà thơ. “Người phụ nữ làm thơ – đẹp và buồn lắm Hạnh!”, anh nói.
Tiếc một người Anh lớn trong ngành điện ảnh và tiếc cho những dự định anh chưa thực hiện… Nhưng thôi đành, Chúa đã gọi anh đi thanh thản và nhanh đến bất ngờ… Đành tiễn biệt anh - người đã đưa tác phẩm văn học đến với điện ảnh thành công và trọn vẹn nhất: Đất Phương Nam, Tuổi thơ dữ dội, Trăng nơi đáy giếng…
Nhà thơ, nhà biên kịch Ngô Thị Hạnh – nguyên Chánh Văn phòng Hội Điện ảnh TPHCM
