Theo báo cáo, trước bối cảnh tình hình chung của kinh tế - xã hội thế giới như xung đột Nga - Ucraina kéo dài, lạm phát duy trì ở mức cao, xu hướng tăng lãi suất, thu hẹp chính sách tiền tệ, tài khóa ở nhiều quốc gia dẫn đến nhiều doanh nghiệp trong nước còn gặp nhiều khó khăn do thiếu nguyên liệu đầu vào và bị giảm đơn hàng, đặc biệt là doanh nghiệp xuất nhập khẩu dẫn đến nhiều người lao động bị giảm giờ làm, chấm dứt hợp đồng lao động, ảnh hưởng lớn đến thu nhập, đời sống của người lao động.
Cụ thể, tại TP Hồ Chí Minh đã có 26 doanh nghiệp ra thông báo cho gần 3.000 người lao động nghỉ việc trên tổng số 15.000 lao động (của 26 doanh nghiệp này), chiếm gần 1/5 lao động. Một số doanh nghiệp phải giảm giờ làm. Trong tháng 10, thành phố đã giải quyết trợ cấp thất nghiệp cho hơn 11.000 người.
Tại Bình Dương, theo báo cáo của Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Bình dương, qua khảo sát các doanh nghiệp có quy mô lớn và vừa thì đa số các doanh nghiệp có quy mô lao động dưới 300 lao động hiện tại vẫn ổn định không có tình trạng cắt giảm lao động.
Tại một số doanh nghiệp lớn trong các ngành gỗ, dệt may, da giày có tình trạng giảm đơn hàng và hàng hóa không xuất đi được dẫn đến các doanh nghiệp không tổ chức tăng ca, giảm cả ngày làm việc thứ 7, hoạt động cầm chừng. Chính vì vậy lao động cũng giảm đi thu nhập hàng tháng ảnh hưởng đến cuộc sống, nên có một phần không nhỏ lao động tự xin nghỉ việc vì không đủ trang trải cuộc sống, một số doanh nghiệp khác lại bắt buộc phải cắt giảm lao động lên đến 30%. Một số doanh nghiệp cũng lên kế hoạch sẽ chấm dứt hợp đồng lao động với những lao động hết hạn hợp đồng, vì hiện tại đơn hàng cho năm 2023 doanh nghiệp vẫn chưa thể xác định là có hay không.
Tại Đồng Nai, 5 tháng qua có khoảng 30.000 lao động bị chấm dứt hợp đồng. Một số doanh nghiệp thực hiện cắt giảm lao động với số lượng lớn là các doanh nghiệp thuộc ngành gỗ như Công ty TNHH gỗ Lee Fu đã cắt giảm gần 60% lao động- tương đương cắt giảm hơn 1.000 người; công ty TNHH Timber đang tạm hoãn hợp động với 853 lao động trong số 3.466 lao động và một số doanh nghiệp ngành da giày.
Tại An Giang: Số lao động đã bị giảm trong vòng một tháng qua và số lao động dự kiến giảm trong ba tháng tới tổng ước tính là hơn 4.000 lao động. Số lao động này họ đều là lao động phổ thông và chủ yếu thuộc ngành dệt may- da giày.
Theo Cục Việc làm, nhìn chung, tình trạng cắt giảm lao động, giảm giờ làm, nghỉ việc luân phiên xảy ra chủ yếu ở các ngành thâm dụng lao động. Về lý do cắt giảm lao động của các doanh nghiệp là do ảnh hưởng tình hình kinh tế, tình hình biến động chung của kinh tế thế giới, các khách hàng chính của doanh nghiệp bị thiệt hại nặng nề dẫn đến việc không có đơn hàng sản xuất, doanh nghiệp cũng khó khăn trong việc tìm kiếm đơn hàng mới để duy trì việc làm cho người lao động. Vì vậy mà mặc dù, một số doanh nghiệp mặc dù không thực hiện cắt giảm lao động nhưng buộc phải cho lao động nghỉ việc luân phiên, giãn việc hoặc dự kiến cho người lao động nghỉ Tết sớm và dài hơn mọi năm để chờ đơn hàng mới. Từ đó mà đời sống của người lao động hết sức khó khăn trong bối cảnh giá cả, lạm phát tăng cao.
Bên cạnh việc cắt giảm lao động ở một số doanh nghiệp lớn do thiếu đơn hàng, tình hình kinh tế khó khăn, số lao động nghỉ việc và hưởng trợ cấp thất nghiệp tăng. Nhưng ngay tại chính địa phương này, nhu cầu tuyển dụng của các doanh nghiệp vẫn cao, đây là cơ hội việc làm cho người lao động ở những tháng cuối năm:
Như ở An Giang, mặc dù số lao động bị giảm và dự kiến giảm là khoảng hơn 4.000 lao động nhưng nhu cầu tuyển dụng của các doanh nghiệp trong ba tháng tới khoảng 5.426 lao động, chủ yếu là ở ngành dệt may – da giày (71,3 %) và một số ngành như chế biến thủy sản (hơn 20%),…
Ở TP Hồ Chí Minh, dù lao động nghỉ việc, hưởng trợ cấp thất nghiệp tăng 27% so với cùng kỳ, tuy nhiên nhu cầu tuyển dụng lao động cuối năm vẫn cao, các doanh nghiệp ở TP Hồ Chí Minh cần 43.000 người. Đây cũng là cơ hội cho người lao động mất việc có thể tìm công việc mới.
Để ngăn ngừa thất nghiệp, phục hồi thị trường lao động, Cục Việc làm (Bộ Lao động Thương binh và Xã hội) yêu cầu rà soát, tổ chức nắm bắt về tình hình nhu cầu tuyển dụng, tình hình cắt giảm sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp để có phương án tổ chức kết nối cung – cầu lao động. Tăng tần suất tổ chức các phiên giao dịch việc làm, ưu tiên các phiên giao dịch việc làm trực tuyến, hỗ trợ người lao động khi tham gia giao dịch việc làm.
