Chứng kiến sự biến đổi to lớn do ảnh hưởng của công nghệ và môi trường truyền thông mới, các tòa soạn tin tức đang đối mặt với nhiều thách thức khi độc giả chuyển dịch sang việc đọc tin trên các nền tảng trực tuyến. Để ngành báo chí nói chung và mỗi nhà báo nói riêng thích nghi cũng như tiếp tục phát triển trong kỷ nguyên số, rất cần sự nhận thức và áp dụng các kỹ năng với trí tuệ nhân tạo để tăng cường sự kết nối hiệu quả với độc giả.
Phát biểu tại hội thảo, Ông Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, khẳng định không thể phủ nhận vai trò quan trọng của công nghệ nói chung và AI nói riêng trong thế giới thông tin hiện đại. Dù vậy ông cho biết việc sử dụng AI đòi hỏi sự cẩn trọng và hiểu biết sâu sắc các vấn đề nhân văn và đạo đức.
Hiện nay, trí tuệ nhân tạo hiện đã bước sang một giai đoạn mới, khi AI của Microsoft hay Google có thể tự động phân tích để nắm bắt nhu cầu người dùng, trích xuất nhanh khối dữ liệu để đưa ra những câu trả lời chuyên biệt cho từng cá nhân. Điều này dẫn đến việc các đường link không còn xuất hiện, các toàn soạn bị ngăn cách với độc giả của mình và lượng truy cập, một trong những chỉ số quan trọng trong sự phát triển của một cơ quan báo chí, đang sụt giảm đáng kể.
Từ góc nhìn thực tế này, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam nhận định lâu nay báo chí đã mắc một sai lầm lớn là "cho nội dung miễn phí lên internet" và bây giờ sai lầm này "không thể nào cứu chữa được". Tuy nhiên nhiều cơ quan và các hiệp hội báo chí trên thế giới hiện tại đang tích cực thúc đẩy những quy định về mặt pháp lý để bảo vệ bản quyền của báo chí.
Một trong số những ví dụ đó có thể kể đến Getty Images và hàng trăm cơ quan báo chí ở châu Âu đã cấm OpenAI truy cập vào kho dữ liệu của họ. Hành động này không chỉ có ý nghĩa trên phương diện đòi lại quyền lợi chính đáng cho những người làm báo mà còn giúp kiểm soát, hạn chế tin giả tràn lan.
Nhận định về giải pháp có thể triển khai trong bối cảnh của nền báo chí Việt Nam, ông Lê Quốc Minh cho rằng mỗi cơ quan báo chí phải tự tìm thấy sức mạnh của mình để tạo ra một mô hình phù hợp. Bởi không có một mô hình vận hành nào khớp với mọi tòa soạn. Nếu các cơ quan báo chí biết tận dụng thế mạnh của mình, đưa báo chí quay trở lại với bản chất ban đầu là thấu hiểu, gắn bó và xây dựng mối tương tác trực tiếp với độc giả, mới có thể hy vọng vào sự phát triển bền vững.
Chia sẻ nhận định trên, ông Francesco Guarascio, Trưởng đại diện hãng tin Reuters tại Việt Nam cho biết báo chí có thể sử dụng trí tuệ nhân cho các hoạt động sản xuất tin bài nhưng quá trình này vẫn phải nằm dưới sự kiểm tra, giám sát của con người, là một công đoạn nằm trong mô hình vận hành tòa soạn. Không thể phó mặc bất cứ khâu nào trong quá trình sản xuất tin bài cho AI, bởi các tòa soạn vẫn là bên chịu trách nhiệm cuối cùng về những tin tức được đăng tải.
Thông tin về mô hình vận hành tại Reuters, một trong những tổ chức truyền thông hàng đầu thế giới, ông Guarascio nói với trên 200 văn phòng đại diện ở nhiều quốc gia, vẫn chưa có sự chuyển dịch nào tại Reuters cho thấy AI có khả năng lấy đi công việc của các nhà báo mà giản đơn chỉ là thay đổi các đầu việc.
Cũng tại sự kiện, các chuyên gia đã thảo luận về kiến thức và kinh nghiệm xung quanh việc ứng dụng công nghệ, đặc biệt là AI trong báo chí truyền thông. Bên cạnh đó, các giải pháp sáng tạo để ngành báo chí có thể tiến xa hơn trong thời đại số hóa cũng được nhiều bên đề xuất, giúp mở ra những thảo luận chuyên sâu với xu hướng công nghệ cũng như tiềm năng của AI trong lĩnh vực báo chí trung và dài hạn.
Đồng thời, Báo cáo Toàn cảnh Báo chí Truyền thông Việt Nam 2023-2024 với hai phiên bản tiếng Việt và tiếng Anh đã chính thức được giới thiệu tại hội thảo. Đây là nguồn thông tin chuyên môn hữu ích cho người làm truyền thông.
Ấn phẩm được Global PR Hub thực hiện phối hợp cùng MGID, với sự cố vấn chuyên môn từ Hội Nhà báo Việt Nam và Hội Truyền thông Số Việt Nam.
