Ngày 17/3/2021, Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM tổ chức Kì thi học sinh giỏi cấp Thành phố. Cuộc thi này có khoảng 11.000 học sinh lớp 9 và lớp 12 tham gia với 11 môn thi chuyên và không chuyên.
Sau kì thi, một số giáo viên giảng dạy môn Vật lí bậc Trung học phổ thông phản ánh, đề thi môn Vật lí lớp 12 có nhiều bài giống với một số câu được đăng tải trên trang web của Ấn Độ (tiếng Anh) và Pháp (tiếng Pháp) trước đó.
Theo đó, nhiều bài trong đề thi học sinh giỏi môn Vật lí có nội dung như sau:
Đề bài 1:
“Một người lái xe mô tô mạo hiểm chuyển động qua một dốc nghiêng 45°, để bay qua một dãy xe hơi được xếp sát nhau, kỉ lục mà người này hoàn thành là bay qua 60 xe, biết chiều ngang mỗi xe trung bình là 1,5m. Biết chiều dài của dốc nghiêng là 80√2 m và gia tốc trọng trường là 10 m/s2. Em hãy tìm vận tốc tối thiểu tại chân dốc nghiêng để người này có thể hoàn thành kỉ lục này.”
Bài 1 rất giống với đề bài ở trang web toppr.com: “A motorcyclist starts from the bottom of a slope of angle 45° to cross the valley PR as shown in the figure. The width of the valley is 90 m and length of the slope is 80√2 m. The minimum velocity at point O required to clear the valley will be:
A. 70m/s; B. 30m/s; C. 50m/s; D. 100m/s.” [1]
Một giáo viên dạy môn Vật lí (xin không nêu tên) bậc trung học phổ thông ở TP.HCM đã dịch các đề bài bằng từ tiếng Anh sang tiếng Việt như sau:
“Một người đi xe máy xuất phát từ chiều dài của dốc nghiêng góc 45°, so với phương ngang để băng qua thung lũng PR (như hình vẽ). Biết chiều rộng của thung lũng là 90m và chiều dài của dốc là 80√2 m.Vận tốc tối thiểu của xe máy tại chân dốc để người đóđi hết thung lũng là:
A. 70m/s; B. 30m/s; C. 50m/s; D. 100m/s”. [2]
Đề bài 2:
Bài 2a: Một người làm việc sắp xếp các kiện hàng trong kho, cần chuẩn bị các khối hàng để giao, ba kiện hàng A, B, C có các khối lượng lần lượt là 40 kg, 20 kg và 10 kg đặt sát nhau trên mặt phẳng không ma sát như hình vẽ. Nếu tác dụng một lực là 140 N vào vật 40 kg thì lực giữa mặt tiếp xúc giữa A và B là bao nhiêu?
Bài 2a: Tương tự số liệu trong bài sau (số liệu trong đề thi học sinh giỏi TP.HCM được “biến tấu” bằng cách nhân thêm 10 lần):
Three blocks A , B and C of masses 4kg, 2kg and 1kg respectively are in contact on a frictionless surface, as shown. If a force of 14Nisappliedonthe4kgblock, thenthecontactf or cebetween A and B is
A. 2 N. B. 6 N. C. 8 N. D. 18 N. [3]
Bài 2b: “Một khinh khí cầu có khối lượng m chuyển động đi xuống với một gia tốc a với a< g. Hỏi cần phải bỏ đi một khối lượng bằng bao nhiêu để khinh khí cầu lại đi lên với gia tốc là a.”
Bài 2b giống với đề bài ở trang web slader.com: “A hot-air balloon of mass M is descending vertically with downward acceleration of magnitude a. How much mass (ballast) must be thrown out to give the balloon an upward acceleration of magnitude a? Assume that the upward force from the air (the lift) does not change because of the decrease in mass.” [4]
Dịch sang tiếng Việt: “Một khinh khí cầu khối lượng M đang hạ dần theo phương thẳng đứng với gia tốc hướng xuống có độ lớn a. Hỏi khối lượng mà ta cần bỏ đi là bao nhiêu để khinh khí cầu đi lên với gia tốc a? Giả sử lực nâng của không khí lên khinh khí cầu không thay đổi khi khối lượng giảm.”
 |
| Hình ảnh so sánh sự giống nhau của Đề thi học sinh giỏi môn Vật lí tại TP.HCM với đề thi ở nước ngoài. |
Đề bài 3:
“Một hạt mang điện có khối lượng m và điện tích q>0 được tăng tốc dưới một hiệu điện tích U. Đi vào một từ trường đều B như hình vẽ. Bỏ qua mọi tác dụng của trọng lực.
a. Viết biểu thức vận tốc của hạt mang điện ngay trước khi đi vào từ trường đều.
b. Viết biểu thức thời gian mà hạt mang điện này ra khỏi vùng có từ trường đều.”
Bài 3 tương tự đề bài ở trang web doubtnut.com: “A charge particle of mass m and charge q is accelerated by a potential difference V volt. It enters in a region of uniform magnetic field Bas shown in figure-4.93. Find the time after which it will come out from the magnetic field.” [5]
Dịch sang tiếng Việt: “Một hạt điện tích có khối lượng m mang điện tích q được gia tốc bằng một hiệu điện thế V vôn. Nó đi vào một vùng của từ trường đều. Tìm thời gian kể từ lúc đi vào đến lúc nó đi ra khỏi từ trường”.
Đề bài 4, bài 5, bài 6 và bài 7 giống các đề của Ấn Độ và Pháp tương tự như phân tích ở trên.
Sau khi phát hiện ra đề thi học sinh giỏi môn Vật lí 12 ở TP.HCM giống với một số đề bài được đăng tải trên trang web của nước ngoài, thầy giáo cung cấp thông tin bình luận: Có ai cùng nghĩ như mình: “Làm đề thi không khó! Chỉ cần chịu khó dịch bài”.
Để làm rõ vấn đề này, PV Tạp chí Ngày Nay đã gửi câu hỏi đến Chánh văn phòng Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM để yêu cầu giải đáp thắc mắc của dư luận về đề thi học sinh giỏi môn Vật lí năm học 2020 – 2021 như đã trình bày ở trên.
Tài liệu tham khảo:
[1] https://www.toppr.com/ask/question/a-motorcyclist-starts-from-the-bottom-of-a-slope-of-angle-45o-to-cross-the/?fbclid=IwAR1ttkbFFrDHEihXzunrNcgJqbsqOUS4FThsWP7fXnPGAana8Z61PUVZLq8
[2] https://www.sarthaks.com/456131/a-motorcyclist-starts-from-the-bottom-of-a-slope-of-angle-45-to-cross-the-valley-pr-as
[3] https://doubtnut.com/question-answer-physics/three-blocks-a-b-and-c-of-masses-4kg-2kg-and-1kg-respectively-are-in-contact-on-a-frictionless-surfa-11746465
[4] https://www.slader.com/discussion/question/a-hot-air-balloon-of-mass-m-is-descending-vertically-with-downward-acceleration-of-magnitude-a-how-m/?fbclid=IwAR3CC0zKAk4tWSkJcc61jMEWHYy20iaJMPlSh2RDFPQYxGhDKEkpOqSemxM
[5] https://doubtnut.com/question-answer-physics/a-charge-particle-of-mass-m-and-charge-q-is-accelerated-by-a-potential-difference-v-volt-it-enters-i-17090569?fbclid=IwAR3fDq595Z-60VL2kE4jQvH9naGFqPTEO5aKQaIgtGFYS4zxHH7cv9OZUbQ
