Theo nghiên cứu này, thế hệ sau của chúng ta có thể sẽ phải trải qua một chặng đường khó khăn, ngay cả khi chúng ta cố gắng hạn chế lượng phát thải carbon ngay từ lúc này. Điều kiện thời tiết cực đoan sẽ làm suy giảm khả năng sản xuất nông nghiệp, đe dọa an ninh lương thực toàn cầu và thậm chí có thể dẫn đến nạn đói.
Bên cạnh đó, mực nước biển dâng cao do băng tan sẽ khiến cư dân các thành phố ven biển phải di dời vì các đợt lũ lụt. Các sự kiện thời tiết cực đoan như hạn hán, nắng nóng, cháy rừng, bão nhiệt đới và lũ lụt sẽ xảy ra với tần suất thường xuyên hơn. Vào mùa hè, nhiệt độ có thể đạt mức nguy hiểm, đe dọa tính mạng cho mọi lứa tuổi.
Bà Christine Kaufhold, tác giả chính của nghiên cứu tại PIK, nhấn mạnh rằng các phát hiện này làm nổi bật nhu cầu cấp thiết phải tăng cường nỗ lực giảm phát thải và loại bỏ carbon càng nhanh càng tốt.
“Chúng tôi phát hiện ra rằng mức độ nóng lên của Trái Đất đỉnh điểm có thể cao hơn nhiều so với dự đoán trước đây trong các kịch bản phát thải từ thấp đến trung bình”, bà cho biết.
Khí thải nhà kính, đặc biệt là carbon dioxide (CO2) và methane, chủ yếu đến từ hoạt động đốt nhiên liệu hóa thạch, nhưng cũng xuất phát từ các quá trình tự nhiên như phun trào núi lửa và hô hấp của thực vật và động vật. Đây là lý do các nhà khoa học kêu gọi phát triển các công nghệ giảm carbon.
Trong nghiên cứu này, nhóm các nhà khoa học đã sử dụng mô hình máy tính CLIMBER-X mới phát triển để mô phỏng các kịch bản nóng lên toàn cầu. Mô hình này tích hợp các yếu tố vật lý, sinh học và địa hóa học quan trọng, bao gồm điều kiện khí quyển và đại dương có liên quan đến methane. Methane, mặc dù mạnh hơn CO2 trong việc làm nóng Trái Đất, cũng có nguồn gốc từ các quá trình như phân hủy chất thải và khí thải tự nhiên từ các vùng đất ngập nước.
Nhóm nghiên cứu đã xem xét ba kịch bản khác nhau, được gọi là “Con đường kinh tế xã hội chung” (SSP), dựa trên mức phát thải toàn cầu từ thấp đến cao trong suốt phần còn lại của thiên niên kỷ này. Các chuyên gia lưu ý hầu hết các nghiên cứu về khí hậu trước đây chỉ dự đoán biến đổi khí hậu đến năm 2300, nhưng có thể những dự báo này chưa phản ánh chính xác “đỉnh điểm nóng lên”.
Các kết quả nghiên cứu cho thấy ngay cả khi ngừng phát thải ngay từ bây giờ, có đến 10% khả năng Trái Đất vẫn sẽ nóng lên thêm 3°C vào năm 2200. Một yếu tố quan trọng là các “vòng phản hồi chu trình carbon”, trong đó một sự thay đổi khí hậu có thể làm gia tăng sự thay đổi khác. Ví dụ, mưa nhiều có thể thúc đẩy phát triển của các loại cỏ dễ cháy, tạo điều kiện cho cháy rừng lan rộng khi chúng khô đi. Hoặc khi CO2 hòa tan trong nước mưa, có thể phá vỡ đá, giải phóng thêm CO2 vào khí quyển.
Đáng lo ngại là việc giảm phát thải trong tương lai có thể không đủ để ngừng các vòng phản hồi này, vì các khí nhà kính đã phát thải có thể tiếp tục tác động lâu dài đến nhiệt độ Trái Đất. Hơn nữa, việc đạt được mục tiêu của Thỏa thuận Paris về việc giới hạn mức tăng nhiệt độ toàn cầu dưới 2°C chỉ có thể thực hiện được trong các kịch bản phát thải cực kỳ thấp.
Ông Matteo Willeit, đồng tác giả nghiên cứu, cảnh báo: “Việc giảm carbon cần phải được thúc đẩy nhanh chóng hơn so với dự đoán trước đây để giữ mục tiêu Paris trong tầm tay”. Nghiên cứu này, được công bố trên Environmental Research Letters, nhấn mạnh tính chất không chắc chắn trong dự báo biến đổi khí hậu trong tương lai.
Ông Johan Rockström, Giám đốc PIK và đồng tác giả nghiên cứu, cho biết: “Nghiên cứu của chúng tôi khẳng định rõ ràng rằng hành động của chúng ta ngày nay sẽ quyết định tương lai của sự sống trên hành tinh này trong hàng thế kỷ tới”.
Ông cảnh báo rằng hệ thống Trái Đất đang mất đi khả năng phục hồi, điều này có thể kích hoạt các phản hồi làm tăng độ nhạy cảm với khí hậu, đẩy nhanh quá trình nóng lên và làm gia tăng độ lệch so với các xu hướng dự báo. Để đảm bảo một tương lai khả thi, tăng cường giảm phát thải là điều cực kỳ cấp thiết.
“Mục tiêu của Thỏa thuận Paris không chỉ là một mục tiêu chính trị, mà còn là giới hạn vật lý cơ bản mà chúng ta phải giữ vững”, ông nói.
