Từ cậu SV bỏ học tới người thiết lập nền móng cho trí tuệ nhân tạo

“Người ta cứ nghĩ tôi bị điên” - Giáo sư Hinton, 69 tuổi, giáo sư danh dự ngành khoa học máy tính ĐH Toronto, nói.

Nhưng ông đã chứng minh điều ngược lại sau khi trở thành một trong những nhà khoa học hàng đầu thế giới về nghiên cứu trí tuệ nhân tạo, thiết kế ra một phần mềm mô phỏng não bộ con người. Cùng lúc, ông Hinton cũng là người giúp biến Canada trở thành một vùng đất của công nghệ.

Dù là nhắn tin trên điện thoại di động, tìm kiếm ảnh trên Google, hay có thể trong tương lai, đi trên những chiếc xe hơi không người lái… tất cả đều phần nào dựa trên những ý tưởng đột phá của Hinton.

Giáo sư Hinton cùng các sinh viên và đồng nghiệp hiện đang dẫn đầu công tác nghiên cứu trí tuệ nhân tạo tại hàng loạt tập đoàn lớn như Apple, Google và Uber, đồng thời chạy các chương trình trí tuệ nhân tạo khác tại ĐH Montreal (Canada) và Open AI, một công ty nghiên cứu phi lợi nhuận.

Mới đây, ông còn thành lập một chi nhánh của Google Brain tại Toronto (Canada), dự án nghiên cứu trí tuệ nhân tạo của Google. Văn phòng nhỏ của ông tại đây chất đầy các giải thưởng, các loại thiết bị khiến nó chật chội đến nỗi không đủ để đặt một chiếc ghế.

Ông Hinton sinh ra trong một gia đình có truyền thống làm khoa học. Ông sinh ra tại Anh và lớn lên ở Briston, nơi cha ông làm việc với tư cách một vị giáo sư về côn trùng học. Ông cũng là cháu nhiều đời của George Boole, cha đẻ của thuyết lý luận logic. Tên đệm của ông cũng được lấy từ một người họ hàng khác, George Everest, người từng nghiên cứu cách tính toán độ cao của ngọn núi cao nhất thế giới - Everest.

Hinton đã tiếp nối con đường làm khoa học của gia đình bằng cách theo học tại ĐH Cambridge vào cuối những năm 1960. Nhưng vào thời điểm chưa tốt nghiệp, ông đã bỏ học vì nhận ra rằng không ai trong trường hiểu rõ về cách vận hành của não bộ.

“Tôi chán ngấy chương trình học và quyết định thà trở thành một gã thợ mộc còn hơn” - Hinton nhớ lại.

Sau khi trí tuệ nhân tạo trở thành một lĩnh vực nghiên cứu mới, thừa hưởng từ khoa học thông tin hậu Thế chiến II, các nhà khoa học đã bắt đầu nghĩ tới việc mô phỏng não bộ người bằng cách xây dựng các mạng lưới neuron thần kinh. Nhưng dự án đó đã thất bại do lúc bấy giờ không có một hệ thống máy tính đủ mạnh để cho ra các kết quả có ý nghĩa.

Vào thời điểm đó, ông Hinton nghe nói về một chương trình trí tuệ nhân tạo tại ĐH Edinburgh nên đã chuyển tới đó trong năm 1972 để theo học Thạc sỹ. Tại đây, ông đã tập trung nghiên cứu mạng lưới neuron thần kinh nhân tạo, thứ mà ông cho là một mô hình tốt hơn để mô phỏng não bộ con người.

Công nghiên cứu ngành này khiến ông trở nên cực kỳ nổi tiếng ở Anh, nhưng vẫn quyết định tới Mỹ để tiếp tục nghiên cứu cùng một nhóm các nhà tâm lý cũng có hứng thú với mạng lưới neuron thần kinh như ông.

Họ bắt đầu làm việc với một công thức gọi là thuật toán truyền ngược, được công bố bởi Tiến sỹ Paul J. Werbos của ĐH Havard hồi năm 1974. Thuật toán này cho phép các mạng lưới neuron học hỏi theo thời gian, đặt nền móng cho trí tuệ nhân tạo ngày nay.

Một thời gian sau, Hinton ngày càng trở nên chán nản với tình hình chính trị ở Mỹ dưới thời Tổng thống Ronald Reagan. Ông cũng không thích thực tế rằng phần lớn các cuộc nghiên cứu trí tuệ nhân tạo được quân đội Mỹ rót vốn. Bởi vậy, ông đã lựa chọn Viện Nghiên cứu Cao cấp Canada làm điểm đến của mình. Ông tới Toronto và cuối cùng thiết lập một chương trình nghiên cứu mà giờ có tên là “Việc học trong não bộ và máy móc”.

Ông cũng tham gia nghiên cứu ở ĐH Toronto với tư cách một giáo sư ngành khoa học máy tính, dù thừa nhận chưa từng học về ngành này.

Đến năm 2012, các máy tính đã bắt đầu đủ mạnh mẽ để cho phép ông cùng các nhà nghiên cứu khác chế tạo nên các mô hình phức tạp hơn để mô phỏng trí tuệ nhân tạo. Ông thành lập một công ty chuyên về nhận dạng giọng nói và hình ảnh. Google sau đó đã mua lại công ty này, nên ông Hinton tiếp tục làm bán thời gian ở Google và nghiên cứu về việc thành lập các mạng lưới neuron nhân tạo.

Hiện tại, ông Hinton đang tập trung vào lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, cho rằng trí tuệ nhân tạo có thể giúp ích trong việc phát hiện sớm bệnh ung thư. Với mạng lưới các bệnh viện hiện đại cùng sự hỗ trợ mạnh mẽ từ chính phủ, ông Hinton cho rằng Canada đã trở thành “một trong những nơi tốt nhất trên thế giới” để nghiên cứu về công nghệ mới.