Trong đó, Luật Dân số 2025 chuyển trọng tâm chính sách dân số từ kế hoạch hóa gia đình sang dân số và phát triển; mức đóng bảo hiểm y tế hộ gia đình được điều chỉnh theo mức lương cơ sở mới; cộng tác viên dân số được áp dụng mức thù lao mới; vaccine HPV được bổ sung vào Chương trình Tiêm chủng mở rộng.
 |
| Thanh toán BHYT khi khám chữa bệnh. |
Có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, Luật Dân số 2025 gồm 8 chương, 30 điều, chuyển trọng tâm chính sách dân số từ kế hoạch hóa gia đình sang dân số và phát triển. Những nội dung liên quan đến dân số và phát triển được thể hiện theo hướng giải quyết đồng bộ các vấn đề về quy mô, cơ cấu dân số, thích ứng với già hóa dân số, nâng cao chất lượng dân số và đặt trong mối quan hệ tác động qua lại với phát triển kinh tế - xã hội của cả nước và từng địa phương.
So với Pháp lệnh Dân số, Luật bổ sung nhiều quy định mới, trong đó có các biện pháp duy trì mức sinh thay thế. Theo đó, trường hợp sinh con thứ hai, thời gian nghỉ thai sản của lao động nữ là 7 tháng, lao động nam được nghỉ 10 ngày làm việc khi vợ sinh con.
Luật cũng quy định hỗ trợ tài chính khi sinh con đối với phụ nữ dân tộc thiểu số rất ít người; phụ nữ tại các tỉnh, thành phố có mức sinh dưới mức sinh thay thế; phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi. Bên cạnh đó, người có từ hai con đẻ trở lên được ưu tiên mua, thuê mua hoặc thuê nhà ở xã hội theo quy định của pháp luật về nhà ở.
Ngoài ra, Luật bổ sung các quy định về giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh. Cụ thể, cấm lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức; cấm thông báo, tiết lộ giới tính thai nhi, trừ trường hợp do Bộ trưởng Bộ Y tế quy định để phục vụ chẩn đoán và điều trị các bệnh liên quan đến giới tính. Luật cũng khuyến khích đưa nội dung không trọng nam hơn nữ, không lựa chọn giới tính khi sinh vào hương ước, quy ước của cộng đồng dân cư.
Từ ngày 1/7/2026, khi mức lương cơ sở được điều chỉnh lên 2.530.000 đồng/tháng theo quy định của Chính phủ, mức đóng bảo hiểm y tế hộ gia đình cũng được điều chỉnh tương ứng.
Theo đó, người thứ nhất đóng bằng 4,5% mức lương cơ sở, tương ứng 113.850 đồng/tháng, tương đương 1.366.200 đồng/năm. Mức đóng bảo hiểm y tế hộ gia đình từ tháng 7/2026 được quy định đối với từng thành viên như sau: người thứ nhất đóng 113.850 đồng/tháng (1.366.200 đồng/năm); người thứ hai đóng 79.695 đồng/tháng (956.340 đồng/năm); người thứ ba đóng 68.310 đồng/tháng (819.720 đồng/năm); người thứ tư đóng 56.925 đồng/tháng (683.100 đồng/năm); từ người thứ năm trở đi, mỗi người đóng 45.540 đồng/tháng (546.480 đồng/năm).
Theo Điều 11 Nghị định số 168/2026/NĐ-CP, cộng tác viên dân số là người làm công tác dân số tại thôn, bản, khóm, ấp, buôn, bon, làng, phum, sóc, tổ dân phố, khu phố, đáp ứng tiêu chuẩn và thực hiện nhiệm vụ theo quy định của Bộ trưởng Bộ Y tế.
Từ ngày 1/7/2026, căn cứ mức lương cơ sở 2,53 triệu đồng/tháng theo Nghị định số 161/2026/NĐ-CP, cộng tác viên dân số được hưởng thù lao hằng tháng theo hai mức. Mức 0,5 lần mức lương cơ sở, tương đương 1.265.000 đồng/tháng, áp dụng đối với cộng tác viên dân số làm việc tại các thôn có từ 350 hộ gia đình trở lên; các thôn đặc biệt khó khăn theo quyết định của Bộ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo; các thôn, bản thuộc các xã vùng khó khăn theo quy định; các tổ dân phố, khu phố có từ 500 hộ gia đình trở lên. Mức 0,4 lần mức lương cơ sở, tương đương 1.012.000 đồng/tháng, áp dụng đối với cộng tác viên dân số làm việc tại các địa bàn còn lại.
Thông tư số 13/2026/TT-BYT quy định về hoạt động tiêm chủng có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026. Theo Thông tư, có 14 bệnh phải sử dụng vaccine, sinh phẩm trong tiêm chủng bắt buộc thông qua hoạt động của Chương trình Tiêm chủng mở rộng, gồm bệnh viêm gan virus B, bệnh lao, bệnh bạch hầu, bệnh ho gà, bệnh uốn ván, bệnh bại liệt, bệnh do Haemophilus influenzae týp b, bệnh sởi, bệnh rubella, bệnh viêm não Nhật Bản, bệnh tiêu chảy do virus Rota, bệnh do phế cầu, bệnh do virus HPV (Human Papilloma Virus) ở người và các bệnh khác theo quy định của Bộ trưởng Bộ Y tế.
Bên cạnh đó, Thông tư quy định danh mục 11 bệnh phải sử dụng vaccine, sinh phẩm bắt buộc trong tiêm chủng chống dịch, gồm bệnh bạch hầu, bệnh bại liệt, bệnh ho gà, bệnh rubella, bệnh sởi, bệnh tả, bệnh viêm não Nhật Bản, bệnh dại, bệnh cúm, bệnh COVID-19 và các bệnh truyền nhiễm khác theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới và được Bộ trưởng Bộ Y tế quyết định.
Theo quy định mới, từ ngày 1/7/2026, vaccine HPV được đưa vào Chương trình Tiêm chủng mở rộng quốc gia. HPV (Human Papillomavirus) là loại virus phổ biến, lây truyền chủ yếu qua đường tình dục với hơn 100 type khác nhau. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), HPV là nguyên nhân gây ra gần như toàn bộ các ca ung thư cổ tử cung. Ngoài ra, virus này còn liên quan đến các bệnh như ung thư âm hộ, ung thư âm đạo, ung thư hậu môn, ung thư dương vật, ung thư vòm họng, hầu họng và mụn cóc sinh dục.
Tại Việt Nam, ung thư cổ tử cung hiện nằm trong nhóm ung thư phổ biến ở phụ nữ. Mỗi năm ghi nhận hàng nghìn ca mắc mới và nhiều trường hợp tử vong do phát hiện muộn.
Theo lộ trình triển khai Chương trình Tiêm chủng mở rộng, vaccine HPV được đưa vào danh mục vaccine tiêm miễn phí cho trẻ em gái trong độ tuổi phù hợp. Dự kiến, nhóm được ưu tiên tiêm miễn phí gồm trẻ em gái từ 9 đến dưới 15 tuổi, tùy theo kế hoạch triển khai của từng địa phương; việc tiêm chủ yếu được thực hiện tại trường học và cơ sở y tế công lập. Đây là nhóm tuổi được đánh giá có hiệu quả bảo vệ tốt nhất vì phần lớn chưa phơi nhiễm với HPV. Các nghiên cứu cho thấy vaccine HPV phát huy hiệu quả cao nhất khi được tiêm trước khi có quan hệ tình dục…
