Thời gian gần đây, trên các trang mạng xã hội lan truyền thông tin về việc UNESCO sẽ cử một nhóm chuyên gia để đánh giá những rủi ro có thể xảy ra ảnh hưởng đến việc bảo tồn di sản Vịnh Hạ Long tại Việt Nam; vì lo ngại về các dự án phát triển có thể đe dọa đến bảo tồn Di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long.
Các mối lo ngại chủ yếu xoay quanh việc những dự án phát triển tại khu vực này có thể tác động tiêu cực đến giá trị của di sản. Theo một chuyên gia của UNESCO, nếu phát hiện các nguy cơ đe dọa tính toàn vẹn của di sản, tổ chức này có thể yêu cầu thực hiện các biện pháp khắc phục để tăng cường bảo vệ.
Kèm theo đó, các trang mạng xã hội này cũng đưa ra những nội dung diễn giải sai, cùng nội dung khẳng định cho rằng UNESCO có thể xem xét loại Vịnh Hạ Long khỏi danh sách Di sản thiên nhiên thế giới.
Tuy nhiên, theo Đại diện nhóm chuyên gia Việt Nam thuộc Ủy ban Di sản thế giới, đây là thông tin không chính xác. Theo đó, tại kỳ họp 46 của Ủy ban Di sản thế giới UNESCO hồi tháng 7 vừa qua ở New Delhi (Ấn Độ), hơn 130 báo cáo được đưa ra xem xét tại kỳ họp này, trong đó có hồ sơ báo cáo bảo tồn di sản Vịnh Hạ Long và Hoàng thành Thăng Long của Việt Nam, cùng 24 hồ sơ mới được UNESCO công nhận di sản thế giới.
Sau báo cáo tại kỳ họp này, UNESCO đã đưa ra 8 khuyến nghị về việc bảo tồn di sản thế giới Vịnh Hạ Long - quần đảo Cát Bà. Các khuyến nghị bao gồm việc đánh giá sức chịu tải của di sản, hoàn thiện chiến lược quản lý du lịch bền vững, kiểm soát chặt chẽ các dự án phát triển trong khu vực bảo vệ, và quản lý vấn đề ô nhiễm môi trường.
UNESCO cũng đề nghị Việt Nam nộp bản đồ phân vùng chi tiết sau khi Vịnh Hạ Long được mở rộng thêm quần đảo Cát Bà, đồng thời mời đoàn giám sát đến đánh giá hiệu quả tổ chức quản lý bảo tồn.
Đáng chú ý, khuyến nghị thứ 8 là mời đoàn giám sát phản hồi của UNESCO để đánh giá tổng thể hiện trạng bảo tồn di sản, đặc biệt là công tác quản trị di sản và hiệu quả tổ chức quản lý bảo vệ di sản.
Cũng theo Đại diện nhóm chuyên gia phía Việt Nam, báo cáo mới nhất đã được gửi UNESCO vào ngày 1/12/2024, trong đó Việt Nam chủ động mời các chuyên gia UNESCO đến thực địa để kiểm tra tiến độ thực hiện các khuyến nghị.
Trao đổi với báo chí, đại diện Cục Di sản Văn hóa (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) khẳng định: đây là thông tin không chính xác, việc đưa một di sản ra khỏi danh sách Di sản thế giới (nếu có) cũng phải được thực hiện theo đúng quy trình.
Theo quy trình của UNESCO, việc đưa một di sản thế giới ra khỏi danh sách phải trải qua nhiều bước nghiêm ngặt. Khi nhận được thông tin phản ánh về nguy cơ đối với một di sản, UNESCO sẽ có văn bản gửi cho các quốc gia thành viên để đánh giá và yêu cầu giải trình nếu di sản bị đe doạ bởi các vấn đề sau: phát triển hạ tầng quá mức chịu tải; phát triển du lịch quá ngưỡng chịu tải, điều kiện môi trường, nguồn nước, không khí...
Sau khi xem xét, di sản phải được đưa vào danh sách “Di sản thế giới bị đe dọa” trước. Nếu quốc gia đó không khắc phục được những vấn đề trong bảo tồn di sản thì UNESCO mới loại khỏi danh sách Di sản thế giới.
Hiện tại, không có di sản nào của Việt Nam nằm trong danh sách 56 di sản thế giới bị đe dọa. Do đó, thông tin về nguy cơ Vịnh Hạ Long bị loại khỏi danh sách Di sản thiên nhiên thế giới là không đúng sự thật.
Thông tin xác nhận cho biết, tháng 3/2025, UNESCO Thế giới sẽ cử đoàn chuyên gia tiến hành kiểm tra và đánh giá phản hồi tại Di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long. Theo đánh giá, đây là việc kiểm tra thường niên trong kế hoạch đối với các di sản đã được UNESCO công nhận trên toàn thế giới.
