Ngày 9/4/2026, Ban Cố vấn Quốc tế của dự án "Hướng tới các giải pháp khí hậu nhằm bảo vệ các khu bảo tồn biển" đã họp trực tuyến với sự tham gia của các chuyên gia, nhà quản lý cùng đại diện các cộng đồng bản địa và địa phương. Cuộc họp tập trung thúc đẩy quá trình xây dựng bộ hướng dẫn toàn cầu về đánh giá mức độ dễ bị tổn thương trước biến đổi khí hậu, nhằm tăng cường khả năng chống chịu của các khu bảo tồn biển (Marine Protected Areas – MPAs) trên toàn thế giới.
Dự án kéo dài ba năm do Ủy ban Hải dương học Liên chính phủ của UNESCO (IOC-UNESCO) chủ trì, phối hợp với Trung tâm Di sản Thế giới UNESCO triển khai. Mục tiêu là tăng cường khả năng thích ứng của các khu bảo tồn biển trước tác động của hiện tượng nóng lên toàn cầu, nâng cao hiệu quả bảo tồn đa dạng sinh học biển và góp phần hiện thực hóa mục tiêu bảo vệ ít nhất 30% diện tích đại dương vào năm 2030.
Dự án cũng góp phần thực hiện Chiến lược Quy hoạch và Quản lý Đại dương Bền vững (Sustainable Ocean Planning and Management – SOPM) của IOC bằng cách chuyển các nguyên tắc quy hoạch đại dương thích ứng với khí hậu thành những công cụ thực tiễn, giúp lồng ghép đánh giá mức độ dễ bị tổn thương do biến đổi khí hậu vào công tác quản lý các khu bảo tồn biển, xác định các ưu tiên thích ứng, tăng cường bảo vệ đa dạng sinh học và thúc đẩy quá trình ra quyết định có sự tham gia của các cộng đồng bản địa và địa phương.
Xây dựng bộ hướng dẫn toàn cầu
Tại cuộc họp, các thành viên Ban Cố vấn Quốc tế đã xem xét phương pháp tiếp cận "học thông qua thực tiễn" của dự án. Phương pháp này kết hợp các nguyên tắc cốt lõi và bài học kinh nghiệm từ những phương pháp đánh giá hiện có với các dự án thí điểm tại hai khu bảo tồn biển, làm cơ sở xây dựng bộ hướng dẫn thực hành tốt toàn cầu về đánh giá mức độ dễ bị tổn thương trước biến đổi khí hậu và ưu tiên các giải pháp quản lý nhằm nâng cao khả năng chống chịu của các khu bảo tồn.
Hai dự án thí điểm đang được triển khai nhằm kiểm nghiệm và hoàn thiện phương pháp đánh giá, đồng thời tích hợp cả các yếu tố sinh thái và kinh tế - xã hội, bao gồm tác động đến sinh kế của người dân cũng như quyền và lợi ích của các cộng đồng bản địa và địa phương.
Các thành viên Ban Cố vấn nhấn mạnh rằng bộ hướng dẫn cần bảo đảm tính thực tiễn, tính bao trùm và có khả năng áp dụng linh hoạt trong nhiều bối cảnh sinh thái cũng như mô hình quản trị khác nhau trên thế giới.
Một dấu mốc quan trọng của dự án sẽ là Hội nghị Nhóm chuyên gia quốc tế dự kiến diễn ra vào tháng 10/2026. Sự kiện sẽ quy tụ các thành viên Ban Cố vấn cùng nhiều chuyên gia về tính dễ bị tổn thương của hệ sinh thái, tri thức bản địa, quản lý khu bảo tồn biển, thích ứng và tăng cường khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu.
Tại hội nghị, các chuyên gia sẽ xây dựng bản dự thảo đầu tiên của bộ hướng dẫn đánh giá mức độ dễ bị tổn thương trước biến đổi khí hậu, dựa trên các thông lệ tốt nhất trên thế giới và bài học kinh nghiệm từ nhiều sáng kiến hiện có. Nội dung thảo luận sẽ tập trung vào mối quan hệ giữa khí hậu và đại dương, xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ đánh giá rủi ro đối với cả con người và thiên nhiên, kết hợp tri thức khoa học với tri thức bản địa, thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng, đồng thời xem xét các cơ chế tài chính và phương pháp định giá dịch vụ hệ sinh thái.
Kinh nghiệm từ các khu bảo tồn thí điểm
Đầu năm 2026, dự án đã tổ chức hai hội thảo chuẩn bị với sự tham gia của cơ quan quản lý các khu bảo tồn biển và các chuyên gia địa phương nhằm xây dựng khuôn khổ đánh giá toàn diện về mức độ dễ bị tổn thương trước biến đổi khí hậu và xác định các ưu tiên quản lý.
Hội thảo đầu tiên diễn ra vào tháng 1/2026 tại Di sản Thế giới Vịnh băng Ilulissat ở Greenland (Đan Mạch). Hội thảo thứ hai được tổ chức vào tháng 3/2026 tại Vườn quốc gia Banc d'Arguin, Di sản Thế giới thuộc Mauritania.
Các bước tiếp theo
Trong thời gian tới, Ban Cố vấn Quốc tế sẽ tiếp tục cung cấp định hướng chiến lược và hỗ trợ kỹ thuật thông qua các cuộc họp định kỳ hai lần mỗi năm, đồng thời tham gia xây dựng các sản phẩm của dự án, đặc biệt là Hội nghị Nhóm chuyên gia quốc tế vào tháng 10/2026.
Dự án được VELUX FOUNDATION tài trợ và sẽ triển khai đến hết tháng 12/2028.
Về Chiến lược Quy hoạch và Quản lý Đại dương Bền vững
Sustainable Ocean Planning and Management (SOPM) là khuôn khổ chiến lược toàn diện, dài hạn nhằm định hướng việc sử dụng và bảo tồn bền vững toàn bộ tài nguyên đại dương của mỗi quốc gia. Cách tiếp cận này đề cao sự phối hợp giữa toàn xã hội và toàn bộ hệ thống chính quyền, tạo nên một khuôn khổ thống nhất cho công tác quản trị đại dương ở mọi cấp độ.
Được 152 quốc gia thành viên IOC thông qua tại Kỳ họp Đại hội đồng lần thứ 33 vào tháng 6/2025, Chiến lược SOPM giai đoạn 2025–2030 đặt ra lộ trình 5 năm nhằm hỗ trợ các quốc gia xây dựng quy hoạch và quản lý đại dương dựa trên cơ sở khoa học và tri thức. Mục tiêu của chiến lược là bảo đảm mọi quốc gia thành viên IOC đều có đủ năng lực triển khai công tác quy hoạch và quản lý đại dương bền vững dựa trên bằng chứng khoa học, hướng tới bảo tồn và khai thác hiệu quả các nguồn tài nguyên biển.
