Đòn bẩy tăng, margin mở rộng nhưng lợi nhuận đi xuống
Theo báo cáo tài chính (BCTC), đến cuối tháng 6/2026, tổng tài sản của Chứng khoán DNSE đạt khoảng 15.208 tỷ đồng, trong đó vốn chủ sở hữu khoảng 5.440 tỷ đồng. Như vậy, quy mô tổng tài sản tương đương khoảng 2,8 lần vốn chủ sở hữu, cho thấy công ty đang sử dụng đòn bẩy tài chính ở mức tương đối đáng kể.
Đáng chú ý hơn là quy mô các khoản vay ngắn hạn. DNSE có khoảng 8.148 tỷ đồng vay ngắn hạn, tương đương khoảng 1,5 lần vốn chủ sở hữu. Trong khi đó, dư nợ cho vay khách hàng đạt khoảng 6.303 tỷ đồng, tăng 471 tỷ đồng so với đầu năm.
Riêng dư nợ cho vay ký quỹ ở mức khoảng 6.125 tỷ đồng, tăng 877 tỷ đồng so với đầu năm (gần 17%), tương đương khoảng 1,13 lần vốn chủ sở hữu. Điều này cho thấy hoạt động cho vay margin tiếp tục là một cấu phần đáng kể trong bảng cân đối của DNSE.
Tuy nhiên, không phải toàn bộ khoản vay ngắn hạn của DNSE được sử dụng để tài trợ cho margin. Bảng cân đối của công ty chứng khoán còn bao gồm nhiều tài sản tài chính khác như tiền, tài sản tài chính ghi nhận thông qua lãi/lỗ (FVTPL), các khoản đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn (HTM) và các tài sản tài chính khác…
Trong khi dư nợ margin tăng gần 17%, lợi nhuận sau thuế 6 tháng đầu năm 2026 lại giảm từ mức 126 tỷ đồng ngày đầu năm xuống còn 93 tỷ đồng, hơn 26% so với cùng kỳ. Chi phí lãi vay cũng gia tăng từ 13 tỷ đồng lên 21 tỷ đồng, tạo áp lực lên kết quả kinh doanh.
 |
Cho vay ký quỹ của DNSE tăng 17%, nhưng, lợi nhuận giảm 26%. |
Như vậy, vấn đề không chỉ nằm ở việc DNSE đang cho vay bao nhiêu, mà là quy mô đòn bẩy tăng thêm có chuyển hóa tương xứng thành lợi nhuận hay không.
Đây là điểm cần lưu ý khi đánh giá hoạt động kinh doanh của một công ty chứng khoán. Dư nợ margin tăng có thể giúp mở rộng thu nhập từ cho vay, nhưng đồng thời kéo theo chi phí vốn, yêu cầu quản trị tài sản bảo đảm và rủi ro thị trường. Nếu chi phí vốn tăng nhanh hơn khả năng cải thiện thu nhập, lợi ích từ việc mở rộng margin có thể bị thu hẹp.
Một chỉ dấu khác trong báo cáo tài chính là khoản dự phòng cho vay. Với dư nợ cho vay khách hàng khoảng 6.303 tỷ đồng, khoản dự phòng hiện ở mức hơn 63 tỷ đồng, tương đương xấp xỉ 1% dư nợ. Khoản dự phòng cuối kỳ cũng tăng so với mức khoảng 54 tỷ đồng cuối năm 2025.
Nếu thị trường thuận lợi, hoạt động margin có thể tạo ra nguồn thu đáng kể. Nhưng khi giá chứng khoán giảm mạnh, giá trị tài sản bảo đảm cũng suy giảm, buộc công ty phải tăng cường quản trị rủi ro, xử lý tài sản bảo đảm và kiểm soát sức mua của khách hàng.
Khoảng trống minh bạch từ những dịch vụ tài chính
Đáng chú ý, những thông tin mới được cơ quan quản lý công bố ngày 17/8/2026 cho thấy rủi ro đối với DNSE không chỉ là rủi ro tài chính hay rủi ro thị trường, mà còn nằm ở khâu tuân thủ trong quá trình vận hành hoạt động cho vay và giao dịch.
Theo Quyết định số 461/QĐ-XPHC, Thanh tra Chứng khoán Nhà nước (SSC) đã xử phạt DNSE tổng cộng 802,5 triệu đồng.
 |
Cấp margin không bảo đảm là một trong những yếu tố dẫn tới hành vi vi phạm của DNSE. |
Trong đó, DNSE bị phạt 137,5 triệu đồng do tại một số thời điểm cho khách hàng đặt lệnh mua chứng khoán khi chưa có đủ tiền trên tài khoản. Công ty cũng bị phạt 137,5 triệu đồng vì tại một số thời điểm giải ngân cho vay ký quỹ vượt quá sức mua trên tài khoản của một số khách hàng.
Đáng chú ý, DNSE còn bị phạt 65 triệu đồng do cho một số khách hàng sử dụng tiền vay để mua chứng khoán không đủ điều kiện giao dịch ký quỹ.
Một nội dung đáng chú ý khác trong quyết định xử phạt là DNSE bị phạt 275 triệu đồng do cung cấp một số dịch vụ tài chính phải báo cáo SSC trước khi thực hiện nhưng chưa thực hiện việc báo cáo theo quy định.
Cụ thể, trong giai đoạn từ ngày 1/1/2024 đến 16/6/2026, DNSE cung cấp các dịch vụ như ứng lãi vị thế, ứng rút ký quỹ ngoài giờ và ứng trước ký quỹ cho hoạt động môi giới chứng khoán phái sinh khi chưa báo cáo SSC. Trong cùng giai đoạn, công ty cũng ký các thỏa thuận cho vay để vay tiền trên tài khoản giao dịch chứng khoán của khách hàng.
Ngoài ra, DNSE bị phạt 187,5 triệu đồng do vi phạm quy định về hạn chế cho vay. Theo đó, trong giai đoạn từ tháng 1/2024 đến tháng 6/2026, công ty đã giải ngân cho vay ký quỹ và ứng trước tiền bán cho một số cá nhân là người nội bộ, người liên quan của người nội bộ. Trong năm 2024, công ty cũng cho một số cá nhân vay tiền thông qua hình thức ký kết hợp đồng đặt cọc mua cổ phiếu.
Điểm đáng chú ý ở đây không nằm ở riêng số tiền phạt 802,5 triệu đồng. So với quy mô tổng tài sản hơn 15.000 tỷ đồng và dư nợ margin trên 6.000 tỷ đồng, số tiền này không đủ lớn để tạo ra cú sốc tài chính trực tiếp đối với DNSE mà điều đáng quan tâm hơn là tính chất của các vi phạm.
BCTC có thể cho thấy quy mô tài sản, vốn, nợ vay, dư nợ cho vay và kết quả kinh doanh của doanh nghiệp. Nhưng những sai phạm được công bố cho thấy các con số trên bảng cân đối chưa thể phản ánh đầy đủ cách thức DNSE vận hành các sản phẩm tài chính và hoạt động cho vay trong thực tế.
Nói cách khác, rủi ro của DNSE không chỉ nằm ở câu hỏi “cho vay bao nhiêu”, mà còn ở câu hỏi “đã cho vay như thế nào, cho ai, trong điều kiện nào và các dịch vụ liên quan đã được thực hiện theo đúng khuôn khổ hay chưa?”.
