Hiện nay, hệ thống cảng hàng không của Việt Nam có 22 cảng hàng không, dự kiến đến năm 2030 sẽ đưa vào khai thác 7 cảng hàng không mới nhằm tăng cường kết nối giữa các địa phương và quốc tế.
Theo báo cáo của Bộ Xây dựng, hệ thống cảng hàng không toàn quốc được quy hoạch theo mô hình trục-nan, phân bổ tương đối hợp lý dọc theo trục Bắc-Nam với mật độ tập trung cao tại các vùng kinh tế trọng điểm (Bắc Bộ, Miền Trung và Nam Bộ).
Các khu vực vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo (Điện Biên, Côn Đảo, Phú Quốc) đã được thiết lập mạng lưới bay để đảm bảo an ninh quốc phòng và phát triển kinh tế-xã hội. Đến năm 2030 gồm 32 cảng hàng không (15 quốc tế, 17 quốc nội), tầm nhìn đến năm 2050 gồm 35 cảng hàng không (15 quốc tế, 20 quốc nội).
Hiện nay, cả nước có 22 cảng hàng không đang khai thác và 5 cảng hàng không mới đang được đầu tư xây dựng (Long Thành, Gia Bình, Quảng Trị, Phan Thiết, Thổ Chu), trong đó 20/22 cảng hàng không đang khai thác được quản lý bởi doanh nghiệp Nhà nước Tổng công ty Cảng Hàng không Việt Nam (ACV) và 2 cảng hàng không được quản lý, khai thác bởi các doanh nghiệp cảng hàng không thuộc Tập đoàn Sun Group (Vân Đồn, Phú Quốc).
Đến nay, Bộ Xây dựng đã hoàn thành công tác tổ chức lập, phê duyệt 14/22 quy hoạch cảng hàng không thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 có nhu cầu đầu tư mở rộng, phục vụ phát triển kinh tế-xã hội của địa phương (gồm: Phù Cát, Liên Khương, Cát Bi, Pleiku, Vinh, Gia Bình, Cà Mau, Phú Quốc, Tuy Hòa, Đà Nẵng, Thành Sơn, Vân Đồn, Cam Ranh, Buôn Ma Thuột); đang tổ chức triển khai công tác lập quy hoạch cho 8 cảng hàng không (gồm: Nà Sản, Lai Châu, Phú Bài, Chu Lai, Cần Thơ, Rạch Giá, Côn Đảo, Thổ Chu); tổ chức rà soát điều chỉnh quy hoạch hệ thống cảng hàng không để bổ sung Cảng Hàng không Măng Đen, Vân Phong, điều chỉnh cấp sân bay Cảng Hàng không Quảng Trị, điều chỉnh quy mô Cảng Hàng không Côn Đảo.
Về vận tải, lãnh đạo Bộ Xây dựng cho hay, khoảng 80% lưu lượng hành khách và hàng hóa tập trung vào 5 cảng hàng không quốc tế lớn (Tân Sơn Nhất, Nội Bài, Đà Nẵng, Cam Ranh, Phú Quốc), trong khi một số cảng hàng không chưa khai thác hết công suất thiết kế (như Cần Thơ, Chu Lai…).
Liên quan đến tình hình đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng cảng hàng không, lãnh đạo Bộ Xây dựng cho biết theo quy hoạch, tổng nhu cầu vốn đầu tư phát triển hệ thống cảng hàng không giai đoạn 2021-2030 khoảng 485.000 tỷ đồng (bao gồm nhu cầu vốn đầu tư Cảng Hàng không quốc tế Gia Bình và giảm quy mô đầu tư Cảng Hàng không quốc tế Nội Bài), trong đó vốn Nhà nước chiếm khoảng 55%, phần còn lại huy động từ khu vực tư nhân. Cơ cấu nguồn vốn đang chuyển dịch theo hướng giảm dần phụ thuộc vào ngân sách, tăng tỷ lệ xã hội hóa và hợp tác công tư (PPP).
Dự kiến đến năm 2030 sẽ đưa vào khai thác 7 cảng hàng không mới (Long Thành, Gia Bình, Quảng Trị, Phan Thiết, Sa Pa, Thổ Chu, Thành Sơn), đồng thời triển khai nâng cấp, mở rộng các cảng hàng không hiện hữu nâng tổng công suất khai thác của hệ thống cảng hàng không lên khoảng 210-220 triệu hành khách/năm.
Thời gian vừa qua, Chính phủ đã giao một số địa phương là cơ quan có thẩm quyền tổ chức thực hiện đầu tư cảng hàng không mới theo phương thức PPP hoặc đầu tư kinh doanh như: Gia Bình, Vân Đồn, Quảng Trị, Phan Thiết.
Trong đó, Cảng Hàng không quốc tế Vân Đồn đã được đưa vào khai thác năm 2018; Cảng Hàng không quốc tế Gia Bình được Công ty Cổ phần Tập đoàn Masterise đầu tư kinh doanh, dự kiến hoàn thành giai đoạn 1 vào năm 2027 để phục vụ APEC; Cảng Hàng không Quảng Trị được Công ty Cổ phần Tập đoàn T&T đầu tư theo phương thức PPP; Cảng Hàng không Phan Thiết được Bộ Quốc phòng đầu tư các công trình thuộc khu bay dùng chung (đường cất hạ cánh, đường lăn), Ủy ban Nhân dân tỉnh Lâm Đồng chấp thuận chủ trương đầu tư khu hàng không dân dụng (nhà ga hành khách, sân đỗ...) theo hình thức đầu tư kinh doanh, nhà đầu tư (Sun Group) đang tổ chức thực hiện đầu tư. Bộ Quốc phòng thực hiện đầu tư cảng hàng không lưỡng dụng (Thành Sơn, Thổ Chu).
