Đại đoàn kết toàn dân tộc là nguồn sức mạnh quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Để sức mạnh ấy được bồi đắp và lan tỏa, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng vai trò của văn hóa – nền tảng tinh thần nuôi dưỡng lòng yêu nước, củng cố niềm tin và tạo dựng sự đồng thuận.
_________________
Trước những luồng thông tin sai lệch đang cố tình làm phai nhạt ký ức lịch sử, sự lan tỏa mạnh mẽ của hiện tượng phim điện ảnh “Mưa đỏ” đã mang đến một lời giải sinh động: Khi lịch sử được kể bằng sự chân thật, cảm xúc và tinh thần bao dung nhân văn, nghệ thuật sẽ trở thành "sức mạnh mềm" lay động lòng người.
 |
Lịch sử sẽ không thực sự sống trong lòng người nếu chỉ dừng lại ở những con số, sự kiện hay trang sách. Lịch sử chỉ thực sự có sức sống khi được kể bằng những câu chuyện về con người, về khát vọng hòa bình, về sự hy sinh và những giá trị nhân văn có khả năng vượt qua khoảng cách của thời gian.
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn dành sự quan tâm đặc biệt đối với vai trò của văn hóa, văn nghệ trong sự nghiệp cách mạng. Người từng căn dặn: “Văn hóa nghệ thuật cũng là một mặt trận. Anh chị em là chiến sĩ trên mặt trận ấy”.
Quan điểm ấy không chỉ khẳng định trách nhiệm xã hội của những người làm văn hóa, mà còn cho thấy nghệ thuật có thể trở thành một sức mạnh tinh thần đặc biệt, góp phần giáo dục lòng yêu nước, bồi đắp nhân cách, kết nối cộng đồng và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Trong bối cảnh hiện nay, khi người trẻ tiếp cận thông tin chủ yếu qua các nền tảng số, điện ảnh, âm nhạc hay các sản phẩm truyền thông hiện đại đang trở thành một trong những phương thức hiệu quả để đưa lịch sử đến gần công chúng. Một tác phẩm chân thực, giàu cảm xúc có thể tạo ra sức lan tỏa mạnh mẽ hơn nhiều lời kêu gọi khô cứng, bởi nó chạm tới trái tim trước khi tác động đến nhận thức.
 |
Thực tế thời gian qua đã chứng minh điều đó. Sau thành công của "Đào, phở và piano", bộ phim "Mưa đỏ" tiếp tục tạo nên một hiện tượng văn hóa đáng chú ý. Không chỉ thu hút đông đảo khán giả đến rạp, bộ phim còn mở ra nhiều cuộc trao đổi tích cực trên mạng xã hội về lịch sử, về Thành cổ Quảng Trị, về sự hy sinh của các thế hệ cha anh và về giá trị của hòa bình hôm nay.
Điều đáng nói là, sức lan tỏa của bộ phim không xuất phát từ những kỹ xảo điện ảnh hoành tráng, mà đến từ những câu chuyện rất đỗi bình dị về con người Việt Nam trong chiến tranh. Đó là những người lính trẻ mang trong mình những ước mơ giản dị nhưng sẵn sàng gác lại tuổi xuân để bảo vệ độc lập dân tộc. Đó là tình đồng đội, tình đồng bào, sự sẻ chia giữa những con người cùng chung một lý tưởng. Và sâu xa hơn cả là thông điệp về sự hòa hợp dân tộc – giá trị có ý nghĩa đặc biệt đối với công cuộc xây dựng và phát huy khối đại đoàn kết toàn dân tộc hôm nay.
Điều làm nên giá trị đặc biệt của "Mưa đỏ" nằm ở cách bộ phim lựa chọn kể câu chuyện bằng những chi tiết giàu tính biểu tượng, để từ đó gửi gắm thông điệp về tinh thần đoàn kết và hòa hợp dân tộc.
Ngay từ những phân cảnh đầu tiên, hình ảnh các thành viên trong tiểu đội đến từ ba miền Bắc, Trung, Nam đã gợi lên một lát cắt chân thực về sức mạnh của cuộc kháng chiến toàn dân. Mỗi người mang theo một giọng nói, một hoàn cảnh sống, một nghề nghiệp khác nhau, nhưng khi Tổ quốc lâm nguy, tất cả cùng đứng trong một hàng ngũ, cùng chung một mục tiêu và cùng sẵn sàng hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc.
Chi tiết ấy không chỉ phản ánh hiện thực lịch sử mà còn gửi gắm một thông điệp xuyên suốt: sức mạnh của dân tộc Việt Nam luôn được tạo nên từ sự hội tụ của nhiều thành phần, nhiều vùng miền, nhiều tầng lớp xã hội. Chính sự thống nhất trong mục tiêu đã tạo nên khối đại đoàn kết toàn dân tộc – nguồn sức mạnh giúp đất nước vượt qua mọi thử thách.
 |
Nếu sự đa dạng của tiểu đội thể hiện tinh thần đoàn kết trên bình diện rộng, thì những chi tiết rất nhỏ trong đời sống chiến hào lại khắc họa sức mạnh của tình người. Một ca nước được nhường nhau trong lúc khan hiếm, những câu chuyện hài hước giữa lằn ranh sinh tử hay quyết định trở lại chiến trường của người lính sau thời gian điều trị... đều cho thấy điều giúp con người vượt qua chiến tranh không chỉ là ý chí chiến đấu mà còn là sự gắn bó, yêu thương và trách nhiệm với đồng đội.
Đó cũng chính là những giá trị làm nên bản sắc của dân tộc Việt Nam. Trong hoàn cảnh càng gian khó, tinh thần đoàn kết càng được khẳng định. Và chính từ những con người bình dị ấy, sức mạnh của cả dân tộc được tạo nên.
Một trong những điểm đặc sắc nhất của "Mưa đỏ" là bộ phim không chỉ kể về chiến thắng, mà còn kể về con người. Bởi vậy, giữa khói lửa chiến tranh, người xem không chỉ nhìn thấy sự đối đầu của hai chiến tuyến, mà còn cảm nhận được khát vọng hòa bình, sự thấu cảm và những giá trị nhân văn vượt lên trên hận thù.
 |
Có lẽ chi tiết gây nhiều suy ngẫm nhất trong "Mưa đỏ" là cách bộ phim khắc họa hai người lính ở hai bên chiến tuyến: Cường – người lính Quân đội nhân dân Việt Nam và Quang – người lính thuộc chính quyền Việt Nam Cộng hòa.
Khác với cách tiếp cận đơn tuyến thường thấy ở nhiều tác phẩm về chiến tranh, "Mưa đỏ" không xây dựng sự đối lập bằng việc tuyệt đối hóa một phía hay phủ nhận nhân tính của phía còn lại. Bộ phim lựa chọn nhìn chiến tranh từ góc độ của con người. Cả Cường và Quang đều là những người con của đất Việt, đều có gia đình, có mẹ già, có những ước mơ còn dang dở và đều trở thành nạn nhân của một cuộc chiến kéo dài suốt nhiều năm.
Câu nói của nhân vật Quang khi trở về gặp mẹ: "Đây là một cuộc chiến hoang tưởng" không chỉ thể hiện bi kịch của một cá nhân mà còn gợi lên nỗi đau của cả dân tộc trong những năm tháng đất nước bị chia cắt. Chính cách tiếp cận ấy đã làm nên giá trị nhân văn của bộ phim. Bởi mục đích cuối cùng của việc nhìn lại lịch sử không phải để nuôi dưỡng hận thù, mà để hiểu rõ giá trị của hòa bình, của thống nhất và của sự hòa hợp dân tộc hôm nay.
Một trong những hình ảnh giàu tính biểu tượng nhất là khi Cường và Quang cùng ngã xuống, trên tay vẫn nắm hai nửa chiếc khăn rằn đã bị xé đôi. Chiếc khăn ấy không chỉ tượng trưng cho hai con người ở hai phía chiến tuyến, mà còn gợi nhắc hình ảnh đất nước từng bị chia cắt bởi vĩ tuyến 17 sau Hiệp định Giơnevơ năm 1954.
 |
Đó là sự chia cắt về lãnh thổ, nhưng đau đớn hơn là sự chia cắt trong mỗi gia đình, mỗi dòng họ và trong lòng dân tộc. Đặt hai nhân vật nằm cạnh nhau ở thời khắc cuối cùng, đạo diễn không nhằm xóa nhòa sự thật lịch sử, mà gửi gắm một thông điệp sâu sắc: chiến tranh đã kết thúc, đất nước đã thống nhất, điều còn lại là cùng hướng tới tương lai bằng tinh thần bao dung và hòa hợp. Thông điệp ấy hoàn toàn thống nhất với truyền thống nhân văn của dân tộc Việt Nam và tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết.
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn đề cao tinh thần khoan dung, lấy đoàn kết làm điểm tựa để quy tụ mọi lực lượng vì lợi ích chung của dân tộc. Người từng nhiều lần khẳng định, bất cứ ai có lòng yêu nước, mong muốn xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập và giàu mạnh đều cần được tập hợp trong khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Chính tinh thần ấy đã giúp dân tộc Việt Nam khép lại quá khứ để hướng tới tương lai sau ngày đất nước thống nhất.
Nếu hình ảnh hai người lính là biểu tượng cho sự hòa hợp, thì hình ảnh hai người mẹ ở cuối bộ phim lại trở thành điểm nhấn giàu cảm xúc nhất.
Khép lại bộ phim là hình ảnh: hai người mẹ, một ở miền Bắc, một ở miền Nam, cùng ngồi trên một con thuyền thả hoa xuống dòng Thạch Hãn. Không còn ranh giới chiến tuyến, chỉ còn nỗi đau chung của những người mẹ Việt Nam mất con trong chiến tranh. Hai sắc hoa hòa vào nhau như một ẩn dụ về hòa hợp dân tộc và khát vọng đoàn kết sau chiến tranh. Cùng với đó, hình ảnh Cường yên nghỉ trong nghĩa trang liệt sĩ, còn Quang có một ngôi mộ đơn sơ trên đồi, vừa phản ánh đúng hoàn cảnh lịch sử, vừa thể hiện truyền thống nhân ái của dân tộc. Không phủ nhận lịch sử, không đánh đồng đúng – sai, “Mưa đỏ” lựa chọn cách kể chuyện giàu tính nhân văn, từ đó làm nên chiều sâu tư tưởng của bộ phim.
 |
Theo TS Lê Thị Thúy Bình, Giảng viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền: "Trong bối cảnh truyền thông số phát triển mạnh mẽ, những tác phẩm nghệ thuật có khả năng kết nối quá khứ với hiện tại đang trở thành một phương thức quan trọng để đưa các giá trị lịch sử đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ. Khi lịch sử không chỉ được tiếp cận qua sách vở mà còn được truyền tải bằng điện ảnh, âm nhạc, nghệ thuật và các nền tảng số, những giá trị chung của dân tộc sẽ có thêm điều kiện lan tỏa, tạo nên sự đồng cảm, gắn kết và củng cố sự đồng thuận trong xã hội”.
Ngoài “Mưa đỏ”, điện ảnh Việt Nam sở hữu rất nhiều tác phẩm điện ảnh lịch sử, chiến tranh hào hùng và đong đầy ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Đó là “Mùi cỏ cháy” - Khúc tráng ca bi hùng về thế hệ sinh viên trường Đại học Tổng hợp Hà Nội xếp bút nghiên lên đường nhập ngũ, chiến đấu bảo vệ Thành cổ Quảng Trị năm 1972 (cùng bối cảnh với “Mưa đỏ”); đó là “Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối” - Tác phẩm bom tấn của đạo diễn Bùi Thạc Chuyên tái hiện sự khốc liệt, ngột ngạt nhưng kiên cường vô song của quân dân ta dưới lòng đất Củ Chi, đó là “Đào, phở và piano” - Bộ phim gây sốt phòng vé, khắc họa không khí kiên cường của người dân Hà Nội trong cuộc chiến đấu 60 ngày đêm bảo vệ Thủ đô mùa Đông năm 1946…
 |
Xu hướng các bộ phim lịch sử hiện đại tạo nên những cơn sốt phòng vé và kéo khán giả trẻ đến rạp là một tín hiệu cực kỳ tích cực và mang tính bước ngoặt cho điện ảnh nước nhà.
Sự chuyển dịch này cũng cho thấy thế hệ trẻ không hề quay lưng với lịch sử, mà họ chỉ đang tìm kiếm một ngôn ngữ kể chuyện mới phù hợp hơn với thời đại của mình. Thay vì những bài giảng vĩ mô hay các số liệu khô khan, phim hiện đại tập trung vào số phận cá nhân. Khán giả trẻ dễ đồng cảm với tình yêu, hoài bão và sự hy sinh của những chàng trai, cô gái đôi mươi thời chiến vì họ thấy được chính mình trong đó. Chưa kể sự đầu tư mạnh mẽ về kỹ xảo, âm thanh, bối cảnh hoành tráng và những góc quay táo bạo mang lại trải nghiệm thị giác mãn nhãn, không thua kém gì phim bom tấn nước ngoài… Một hiệu ứng hiện đại nữa là người trẻ hiện nay có nhu cầu chia sẻ rất cao. Các đoạn cắt (clip ngắn), nhạc phim hay các bài thảo luận trên TikTok, Facebook đã biến việc đi xem phim lịch sử thành một trào lưu văn hóa, một hành động thể hiện lòng tự hào dân tộc đầy cá tính.
TS Lê Thị Thúy Bình nhận định, trong môi trường số, chúng ta không thể chỉ chống lại thông tin sai lệch bằng những lời bác bỏ. Điều quan trọng hơn là tạo ra ngày càng nhiều sản phẩm văn hóa có chất lượng, đủ sức hấp dẫn, đủ sức thuyết phục và đủ sức chạm đến cảm xúc của công chúng. Khi lịch sử được kể bằng ngôn ngữ hiện đại, trung thực và giàu tính nhân văn, người trẻ sẽ chủ động tìm hiểu, chủ động chia sẻ và chủ động lan tỏa những giá trị tích cực. Đó cũng là cách xây dựng "hệ miễn dịch" cho xã hội trước những thông tin xuyên tạc. Bởi một cộng đồng có hiểu biết về lịch sử sẽ khó bị dẫn dắt bởi những luận điệu bóp méo lịch sử. Một cộng đồng có niềm tin sẽ khó bị chia rẽ. Một cộng đồng có chung những giá trị văn hóa sẽ hình thành sự đồng thuận bền vững. Đó chính là sức mạnh mềm của văn hóa và cũng là nền tảng tinh thần của khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
 |
Đó cũng là điều Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn gửi gắm trong tư tưởng về đại đoàn kết toàn dân. Khi những giá trị ấy được khơi dậy bằng những tác phẩm nghệ thuật chân chính, tinh thần gắn kết dân tộc sẽ không chỉ là ký ức của quá khứ, mà trở thành sức mạnh kết nối hiện tại, vun đắp lòng dân và tạo động lực để toàn dân tộc cùng hướng tới mục tiêu xây dựng một nước Việt Nam phát triển phồn vinh, hạnh phúc.
