Các nghị sỹ Cộng hòa trong Ủy ban Giám sát và Cải cách Chính phủ thuộc Hạ viện Mỹ đã khởi động cuộc điều tra về những cáo buộc hoạt động có tổ chức nhằm đưa ý kiến thiên vị vào các bài viết trên trang bách khoa toàn thư mở Wikipedia, cũng như cách Quỹ Wikimedia phản ứng trước những hành động này.
Wikipedia từ lâu đã bị coi là công cụ quan trọng trong “bộ máy kiểm duyệt và thiên vị” của các công ty công nghệ lớn (Big Tech).
Tờ The Hill ngày 28/8 đưa tin cuộc điều tra do Chủ tịch Ủy ban James Comer (đảng Cộng hòa-bang Kentucky) và Hạ nghị sỹ Nancy Mace (đảng Cộng hòa-bang South Carolina), Chủ tịch Tiểu ban về an ninh mạng, công nghệ thông tin và đổi mới chính phủ, dẫn đầu.
Mục tiêu là làm sáng tỏ mức độ can thiệp có tổ chức vào các nội dung trên Wikipedia và cách Quỹ Wikimedia ứng phó với những nỗ lực này.
Cùng ngày, hai nghị sỹ trên đã gửi thư cho bà Maryana Iskander, Giám đốc điều hành Quỹ Wikimedia, yêu cầu cung cấp thông tin. Trong thư, các nghị sỹ cho biết đây là một phần của cuộc điều tra rộng hơn về “những hoạt động nước ngoài và cá nhân tại các cơ sở học thuật được trợ cấp bởi tiền thuế Mỹ nhằm tác động đến dư luận Mỹ.”
Ủy ban yêu cầu cung cấp tài liệu và thông tin liên lạc liên quan đến các biên tập viên Wikipedia bị cáo buộc vi phạm chính sách nền tảng, cũng như thông tin về nỗ lực của Wikimedia trong việc ngăn chặn các hành vi có tổ chức nhằm thao túng nội dung chính trị hoặc nhạy cảm.
Hai nghị sỹ của đảng Cộng hòa viện dẫn nhiều báo cáo cho thấy có chiến dịch phối hợp chỉnh sửa bài liên quan đến xung đột Israel-Palestine và các nhóm thân Nga lan truyền thông điệp ủng hộ Điện Kremlin, chống Ukraine trên Wikipedia.
Người phát ngôn Wikimedia xác nhận đã nhận được yêu cầu và bày tỏ: “Chúng tôi hoan nghênh cơ hội để trả lời các câu hỏi của Ủy ban và thảo luận về tầm quan trọng của việc bảo đảm tính toàn vẹn của thông tin trên nền tảng.”
Các cáo buộc về thiên vị chính trị đối với Wikipedia không phải mới. Báo cáo năm 2024 của Viện Manhattan (có xu hướng bảo thủ) kết luận các bài viết của Wikipedia thường gắn cảm xúc tiêu cực nhiều hơn với các thuật ngữ cánh hữu.
Trước đó, Thượng nghị sỹ Ed Markey (đảng Dân chủ - Massachusetts) từng cáo buộc Wikipedia cho phép các thế lực nước ngoài lan truyền thông tin tuyên truyền nhằm tác động đến dư luận Mỹ.
Ngoài ra, cuộc điều tra của Hạ viện Mỹ cũng đưa ra bằng chứng cho thấy Wikipedia có thiên hướng cánh tả rõ rệt trong hơn 1 thập kỷ qua.
Một ví dụ gần đây: trong giai đoạn trước bầu cử 2024, các biên tập viên đã tích cực bổ sung nội dung mô tả Tổng thống Donald Trump là “nhà độc tài phátxít.” Các bài viết như “Chủ nghĩa Trump,” “Donald Trump và Chủ nghĩa phátxít,” hay “Quan điểm cực đoan của Donald Trump” thể hiện mô hình chỉnh sửa có phối hợp.
Riêng bài “Chủ nghĩa Trump” đã chứa 31 tham chiếu liên quan đến chủ nghĩa phát xít, với 1 biên tập viên (JJMesserly) đóng góp hơn 50% nội dung.
Phân tích sâu hơn về nguồn trích dẫn chứng tỏ có sự chọn lọc có chủ đích. Chẳng hạn, một bài viết trên Scientific American năm 2016 của hai giáo sư Stephen Reicher và Alexander Haslam bị Wikipedia dùng để so sánh ông Trump với Đức Quốc xã, trong khi chính tác giả lại khẳng định: “Chúng tôi không hề so sánh ông Trump, những người ủng hộ ông hay lập luận của họ với Đức Quốc xã.”
Thực tế, bài gốc được viết để chỉ trích truyền thông khi bôi nhọ cử tri nhằm phục vụ mục tiêu chính trị.
