Các nhà khoa học tại Viện Weizmann của nước này vừa công bố phát hiện mang tính đột phá.
Theo nghiên cứu, chỉ với một xét nghiệm máu đơn giản, có thể giúp phát hiện nguy cơ mắc bệnh bạch cầu (leukemia), có tiềm năng thay thế thủ thuật xâm lấn lấy mẫu tủy xương trong chẩn đoán hiện nay.
Nghiên cứu do nhóm của Giáo sư Liran Shlush thực hiện, với sự tham gia của các chuyên gia huyết học, sinh học tiến hóa và khoa học dữ liệu. Nhóm đang nghiên cứu chuyên sâu về sinh học của máu để lý giải tại sao nguy cơ mắc bệnh lại gia tăng ở một số người khi tuổi cao.
Nhóm nhận thấy khoảng 1/3 số người trên 40 tuổi xuất hiện các biến đổi gene trong tế bào gốc tạo máu - yếu tố không chỉ làm tăng nguy cơ mắc bệnh bạch cầu mà còn liên quan đến các bệnh tim mạch, tiểu đường và các tình trạng liên quan đến tuổi già.
Nghiên cứu tập trung vào hội chứng loạn sản tủy (MDS) - một bệnh liên quan đến tuổi già khiến tế bào gốc tạo máu không thể phát triển thành tế bào máu bình thường. Chẩn đoán đúng và sớm MDS rất quan trọng, vì hội chứng có thể dẫn đến thiếu máu nặng và tiến triển thành bệnh bạch cầu dòng tủy cấp - một trong những bệnh ung thư máu phổ biến nhất ở người lớn.
Hiện nay, việc chẩn đoán MDS chủ yếu dựa vào sinh thiết tủy xương - một thủ thuật xâm lấn, cần gây tê và gây khó chịu cho bệnh nhân.
Tuy nhiên, nhóm của Shlush phát hiện rằng một số tế bào gốc máu hiếm hoi rời khỏi tủy xương vào máu ngoại vi lại mang thông tin chẩn đoán về MDS. Nhờ công nghệ giải trình tự gene đơn bào tiên tiến, nhóm đã chứng minh rằng chỉ với một xét nghiệm máu đơn giản, có thể phát hiện dấu hiệu sớm của hội chứng và đánh giá nguy cơ mắc bệnh ung thư máu.
Ngoài ra, nhóm nghiên cứu phát hiện các tế bào gốc di chuyển nói trên có thể hoạt động như một “đồng hồ sinh học” phản ánh tuổi tác. Đặc biệt, ở nam giới, số lượng tế bào gốc này thay đổi sớm hơn so với nữ giới. Điều này được cho là có thể giải thích tại sao nam giới có tỷ lệ mắc bệnh máu ác tính cao hơn.
Giáo sư Shlush cũng bất ngờ khi thấy số lượng tế bào gốc khác nhau đáng kể giữa những người khỏe mạnh. Ông nói: “Ngay cả ở người không có bệnh, số lượng tế bào gốc cũng có thể nhiều hoặc ít hơn so với người khác. Nếu không nắm bắt được sự biến thiên ở người khỏe mạnh, ta sẽ không thể định nghĩa được cái gì là bất thường."
Hiện tại, những phát hiện này đang được thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn tại các trung tâm y tế ở Nhật Bản, Đài Loan (Trung Quốc), Canada và Mỹ.
