2/9/1945 - Mốc son chói lọi trên quảng trường Ba Đình lịch sử

Đối với mỗi người dân Việt Nam, giây phút bản Tuyên ngôn Độc lập chính thức vang lên giữa bầu trời độc lập, tự do ngày 2/9/1945 mãi đi vào lịch sử như một mốc son chói lọi, hào hùng.

________________

Ký ức tươi đẹp của ngày Lễ Độc lập vẫn còn vẹn nguyên đến hôm nay khi người dân được hòa mình vào giây phút lịch sử thiêng liêng ấy, qua đoạn phim chân thực do Bảo tàng Lịch sử Quốc gia cung cấp cho Tạp chí Ngày Nay. Những thời khắc linh thiêng của lịch sử, dấu mốc ghi lại niềm tự hào và kiêu hãnh không gì diễn tả được của một dân tộc bé nhỏ đã làm nên kỳ tích phi thường vẫn được lưu giữ nguyên vẹn trong thước phim tư liệu đen trắng.

Theo tư liệu cũ, sáng sớm ngày 2/9, hàng chục vạn người hàng ngũ chỉnh tề, cờ hoa khoe sắc, áo quần tươi màu đỏ dồn về phía Ba Đình, Hà Nội. Những biểu ngữ nền đỏ chữ vàng bằng các thứ tiếng Việt, Anh, Pháp, Hoa, Nga chăng khắp phố. Ý chí của nhân dân được biểu lộ trên các dòng chữ: “Nước Việt Nam của người Việt Nam”, “Độc lập hay là chết”, “Ủng hộ Chủ tịch Hồ Chí Minh”. Hơn 50 vạn người đại diện cho mọi tầng lớp nhân dân, nét mặt hân hoan phấn khởi chờ đón giờ khai sinh của chế độ mới - nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Cùng giờ này, nhiều cuộc mít tinh lớn được tổ chức tại Huế, Sài Gòn và nhiều thành phố khác… Muôn triệu trái tim hồi hộp hướng về Hà Nội.

Không khí hào hùng hôm đó, giọng đọc trầm ấm của Bác Hồ giây phút đó, tất cả đã đi vào ký ức thiêng liêng của lịch sử. Những lý lẽ đanh thép, những dẫn chứng hùng hồn trong Bản Tuyên ngôn độc lập năm 1945 có sức thuyết phục mạnh mẽ tới toàn thế giới cũng như tất cả các tầng lớp nhân dân Việt Nam:

“Hỡi đồng bào cả nước,

Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng. Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được; trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc".

Lời bất hủ ấy ở trong bản Tuyên ngôn Độc lập năm 1776 của nước Mỹ. Suy rộng ra, câu ấy có ý nghĩa là: tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình đẳng, dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do.

Bản Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền của Cách mạng Pháp năm 1791 cũng nói: Người ta sinh ra tự do và bình đẳng về quyền lợi; và phải luôn luôn được tự do và bình đẳng về quyền lợi.

Đó là những lẽ phải không ai chối cãi được...”.

Với Bản tuyên ngôn độc lập ngày 2/9/1945, bản đồ thế giới chính thức có tên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, sau này là nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.

Tuyên ngôn độc lập ngày 2/9/1945 không chỉ khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa mà còn là văn bản pháp lý đặt cơ sở cho việc khẳng định thiết lập Nhà nước pháp quyền ở Việt Nam, với mục tiêu “Độc lập - Tự do - Hạnh phúc”.

Với hơn 1.000 từ, Bản Tuyên ngôn Độc lập năm 1945 là văn kiện lịch sử đặc biệt, văn bản chính trị - pháp lý đầu tiên trong hệ thống văn kiện chính trị - pháp lý của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, nay là nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Đây được coi là bản tuyên ngôn thứ ba trong lịch sử về quyền tự chủ của dân tộc Việt Nam sau bài thơ thần Nam Quốc Sơn Hà của Lý Thường Kiệt năm 1077 và Đại Cáo Bình Ngô của Nguyễn Trãi năm 1428.

Nếu như hai bản tuyên ngôn trước khẳng định quyền tự chủ của dân tộc Việt Nam đối với vương triều phong kiến láng giềng phương Bắc “Nam quốc sơn hà, Nam đế cư” thì Bản Tuyên ngôn Độc lập năm 1945 đã vượt ra khỏi giới hạn đó, khẳng định với toàn thể thế giới rằng: “Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thực đã thành một nước tự do và độc lập”; đồng thời, tuyên bố về sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Sự kiện trọng đại ngày 2/9/1945 đã mở ra một trang sử mới cho dân tộc, chấm dứt ách thống trị của thực dân Pháp. Việt Nam bước vào thời kỳ độc lập, tự do, xây dựng đất nước theo con đường xã hội chủ nghĩa.

80 năm trôi qua, những tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong Tuyên ngôn Độc lập ngày 2/9/1945 đã trở thành sức mạnh to lớn, đưa dân tộc Việt Nam vượt qua mọi khó khăn thách thức, thực hiện lời thề với Người trong ngày Lễ Độc lập: “Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã thành một nước tự do độc lập. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy”.

Bản Tuyên ngôn còn cho thấy Chủ tịch Hồ Chí Minh có tầm nhìn xa về sự phát triển của lịch sử, có những dự báo thiên tài về tương lai của cách mạng cũng như quá trình hội nhập sâu rộng của cách mạng Việt Nam vào phong trào cách mạng thế giới.

80 năm kể từ thời khắc Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độ lập trên quảng trường Ba Đình lịch sử, đất nước ta đang vững bước vào kỷ nguyên mới, xây dựng một Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ, tự cường, thịnh vượng và văn minh. Năm tháng qua đi, nhưng tinh thần bản Tuyên ngôn Độc lập vẫn luôn sống mãi trong lòng các thế hệ người Việt Nam, không chỉ bởi giá trị lịch sử, pháp lý mà còn bởi giá trị nhân văn cao cả về quyền con người, quyền của dân tộc được sống trong độc lập, tự do như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ấp ủ và cống hiến cả cuộc đời mình để thực hiện.