Khung pháp lý này chính thức được công bố hôm 20/3, bắt nguồn từ một sắc lệnh được Tổng thống Donald Trump ký vào tháng 12 năm ngoái, trong đó ngăn cản các tiểu bang áp đặt các quy định riêng về AI. Nội dung khung pháp lý bao phủ một phạm vi rộng lớn các mối quan ngại, từ hạ tầng trung tâm dữ liệu cho đến các vụ lừa đảo bằng AI.
Lộ trình này có thể gây ra những tác động sâu rộng đến nỗ lực thống trị lĩnh vực AI của Mỹ, nơi công nghệ đang đóng vai trò ngày càng lớn trong mọi lĩnh vực, từ việc làm, thị trường chứng khoán đến cách con người tìm kiếm thông tin. Tuy nhiên, AI vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro về an toàn khi các công ty đang chạy đua để tích hợp công nghệ này vào sản phẩm của mình.
Chính quyền Trump đã vạch ra 6 mục tiêu cốt lõi để Quốc hội Mỹ cân nhắc, nhằm cân bằng giữa việc đổi mới thần tốc và xây dựng niềm tin của công chúng, trải dài từ hạ tầng dữ liệu đến vấn đề kiểm duyệt của chính phủ.
Mục tiêu thắng thế trong cuộc đua toàn cầu
“Khung pháp lý AI quốc gia của Nhà Trắng sẽ giải phóng sự sáng tạo của người Mỹ để giành chiến thắng trong cuộc đua AI toàn cầu, mang lại những đột phá giúp tạo ra việc làm, giảm chi phí và cải thiện đời sống cho người dân trên khắp cả nước”, ông Michael Kratsios, cố vấn Khoa học và Công nghệ Nhà Trắng, nhấn mạnh trong một tuyên bố.
Cụ thể, Nhà Trắng kêu gọi Quốc hội cung cấp cho phụ huynh các công cụ tốt hơn để quản lý hoạt động trên không gian mạng của con em mình; tinh giản quy trình cấp phép cho các trung tâm dữ liệu để chúng có thể tự xây dựng nguồn điện riêng ngay tại chỗ tại chỗ*; đồng thời tăng cường các biện pháp pháp lý hiện có để chống lại nạn lừa đảo bằng AI.
Chính quyền cũng đề xuất phương án nhằm cân bằng giữa việc thực thi quyền sở hữu trí tuệ và nhu cầu đào tạo các mô hình AI bằng nội dung thực tế. Đồng thời, văn bản này kêu gọi Quốc hội “ngăn chặn việc Chính phủ Mỹ gây áp lực lên các nhà cung cấp công nghệ phải xóa bỏ hoặc điều chỉnh nội dung phục vụ cho mục đích chính trị riêng biệt”.
Nhà Trắng cho rằng Quốc hội không nên quản lý AI thông qua một cơ quan duy nhất, mà nên thực hiện thông qua các cơ quan quản lý chuyên biệt theo từng lĩnh vực. Chính sách này cũng hướng tới việc ngăn chặn bất kỳ đạo luật cấp bang nào can thiệp vào cách thức phát triển các mô hình AI.
Sự chia rẽ trong giới công nghệ
Hiện tại, AI đang chịu rất ít sự giám sát tổng thể dù đã len lỏi vào mọi ngõ ngách của đời sống Mỹ, từ liên lạc cá nhân, chăm sóc sức khỏe cho đến hoạt động cảnh sát. Trước sự vắng bóng của một đạo luật liên bang sâu rộng, một số bang đã tự thông qua các luật để xử lý các rủi ro từ AI như deepfake hay phân biệt đối xử trong tuyển dụng.
Nhà Trắng và nhiều nhân vật tầm cỡ trong ngành cho rằng việc phải tuân thủ một "mảnh ghép" các quy định chồng chéo từ các bang sẽ làm chậm tốc độ đổi mới và ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của Mỹ trước Trung Quốc.
Tuy nhiên, nỗ lực nhằm ngăn chặn các bang tự ban hành quy định riêng về AI cũng đang vấp phải nhiều luồng ý kiến. Brendan Steinhauser, CEO của Liên minh Bảo mật AI (The Alliance for Secure AI), cho rằng các quy định đề xuất này hoàn toàn "thiếu vắng cơ chế quy trách nhiệm" đối với những hệ lụy hay tổn thương mà công nghệ này có thể gây ra.
Cùng chung quan điểm, ông Brad Carson, người đứng đầu nhóm Public First Action (tổ chức được hãng AI Anthropic hậu thuẫn), đã ví von kế hoạch của Nhà Trắng như một loại đường hóa học: “Nó giống như chất saccharin vậy: rỗng tuếch về giá trị dinh dưỡng, chắc chắn sẽ để lại dư vị đắng ngắt và thậm chí còn tiềm ẩn nguy cơ gây ung thư”, Carson viết trên mạng xã hội X.
Ngược lại, những bên ủng hộ việc nới lỏng quản lý AI lại nhiệt liệt hoan nghênh thông báo từ Nhà Trắng. Ông Collin McCune, Giám đốc phụ trách các vấn đề chính phủ của Quỹ đầu tư mạo hiểm Andreessen Horowitz, gọi đây là một “bước tiến lớn” trong việc bảo vệ người dùng, đồng thời thiết lập “những quy tắc rõ ràng cho những nhà đổi mới sáng tạo”.
Phía Nhà Trắng khẳng định sẽ phối hợp chặt chẽ với Quốc hội Mỹ trong những tháng tới nhằm “luật hóa” khung pháp lý này để Tổng thống có thể sớm ký ban hành. Dù vậy, giới quan sát nhận định rằng sẽ rất khó để bất kỳ đạo luật nào được thông qua trước kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 tới.
--------------------
*Các trung tâm dữ liệu (Data Center) cực kỳ "ngốn" điện để chạy hàng nghìn máy chủ và hệ thống làm mát. Thay vì chỉ phụ thuộc hoàn toàn vào lưới điện quốc gia (thường chậm chạp và quá tải), chính quyền Trump muốn các trung tâm này tự lắp đặt hệ thống phát điện riêng ngay trong khuôn viên của chúng.
