Tạp chí Ngày Nay trân trọng giới thiệu toàn văn Văn kiện Hà Nội tới các chuyên gia, nhà nghiên cứu, những người làm công tác di sản và công chúng quan tâm:
về Di sản và tính xác thực
Chúng tôi, đại biểu tham dự Hội nghị Đối thoại châu Á-Thái Bình Dương về Di sản và Tính xác thực (sau đây gọi là "Đối thoại") được tổ chức từ ngày 27 tháng 9 đến ngày 1 tháng 10 năm 2026 tại Hà Nội và Ninh Bình (nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam), ghi nhận kinh nghiệm về trường hợp tiêu biểu/điển hình của Di sản Thế giới Hoàng thành Thăng Long, đã tiến hành thảo luận sâu rộng về khái niệm tính xác thực trong di sản, tập trung vào khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Đối thoại nhằm đóng góp cho việc thực thi hiệu quả Công ước về Bảo vệ Di sản Văn hóa và Thiên nhiên Thế giới năm 1972 (sau đây gọi là “Công ước Di sản Thế giới”), theo Quyết định 46 COM 11 và Quyết định 47 COM 5C của Ủy ban Di sản Thế giới, cùng Nghị quyết 25 GA 9 của Đại hội đồng các quốc gia thành viên, và đáp ứng Quyết định 48 COM 6C, theo đó Ủy ban “khuyến khích các quốc gia thành viên, phối hợp với Trung tâm Di sản Thế giới, các cơ quan tư vấn và các tổ chức liên quan tổ chức các cuộc đối thoại chuyên gia khu vực tương tự về tính xác thực, có tính đến bối cảnh văn hóa tương ứng, nhằm đóng góp vào quá trình hoàn thiện phản ánh toàn cầu rộng hơn về bất kỳ phát triển phương pháp luận nào trong tương lai liên quan đến tính xác thực phản ánh toàn diện quan điểm của các khu vực trên thế giới”. Văn kiện này nêu quan điểm của khu vực châu Á-Thái Bình Dương về tính xác thực, dựa trên bối cảnh văn hóa của khu vực.
Chúng tôi đề cập đến các văn kiện tham chiếu chính, đóng vai trò nền tảng cho Đối thoại và các kết quả thảo luận, bao gồm Hiến chương Venice (1964), Văn kiện Nara về Tính xác thực (1994); Công ước về Bảo vệ Di sản Văn hóa Phi vật thể (2003); Công ước về Bảo vệ và Phát huy sự Đa dạng của các Biểu đạt Văn hóa (2005) và Văn kiện Nairobi về Di sản và Tính xác thực (2025). Theo Văn kiện Nara, các đánh giá về giá trị của các tài sản văn hóa, cũng như về độ tin cậy của các nguồn thông tin liên quan, có thể khác nhau giữa các nền văn hóa và trong nội bộ từng nền văn hóa, và rằng các đánh giá đó không nên bị giới hạn trong các tiêu chí cố định mà phải tôn trọng bối cảnh văn hóa của di sản đó. Châu Á-Thái Bình Dương hiểu và thể hiện mối quan hệ giữa con người, thiên nhiên, địa điểm và di sản theo những cách khác nhau, theo đó mỗi truyền thống cần được xem xét trong bối cảnh văn hóa riêng biệt.
Dựa trên kết quả của Văn kiện Nairobi và kinh nghiệm từ thực tiễn đặc thù của châu Á-Thái Bình Dương, chúng tôi xem xét mối quan hệ giữa con người, địa điểm, thực hành và môi trường duy trì giá trị di sản tiếp biến theo thời gian, và tiến trình phát triển của các mối quan hệ này - bao gồm sự biến đổi liên tục hoặc gián đoạn - có thể được ghi nhận và đánh giá trong khuôn khổ Di sản Thế giới.
Đối thoại được xây dựng trên kết quả của:
i. Văn kiện Nara về Tính xác thực (1994);
ii. Tuyên bố Yamato về Phương pháp Tích hợp trong Bảo vệ Di sản Vật thể và Phi vật thể (2004);
iii. Tuyên bố Tây An về Bảo tồn Bối cảnh của các Công trình, Địa điểm và Khu vực Di sản (Tây An, Trung Quốc, 2005);
iv. Các Nghị định thư Hội An về Thực hành Bảo tồn Tốt tại châu Á (2009);
v. Hiến chương Burra của ICOMOS Úc (2013);
vi. Nara + 20: Về Thực hành Di sản, Giá trị Văn hóa và Khái niệm Tính xác thực (2014);
vii. Bản sửa đổi Các Nguyên tắc Bảo tồn Di tích tại Trung Quốc (2015);
viii. Khuyến nghị Warsaw về Phục hồi và Tái thiết Di sản Văn hóa (2018);
ix. Tuyên bố Gunma về Hệ sinh thái Di sản (2025);
x. Văn kiện Nairobi về Di sản và tính xác thực (2025);
xi. Tuyên bố Busan về Di sản Thế giới (2026).
Các đóng góp này đề cập đến những khía cạnh khác nhau của thực hành di sản. Nhìn chung, các văn kiện này kêu gọi sự quan tâm sâu sắc đến bối cảnh văn hóa, mối quan hệ giữa di sản vật thể và phi vật thể, bối cảnh không gian, văn hóa sống, tính cẩn trọng, con người, địa điểm và kỹ năng duy trì di sản.
Xem tiếp tại: Toàn văn Văn kiện Hà Nội
