Mùa tuyển sinh đại học năm 2026 đang ghi nhận những điều chỉnh quan trọng theo hướng vừa đa dạng hóa phương thức xét tuyển vừa siết chặt việc sử dụng các chứng chỉ quốc tế.
Những thay đổi này nhằm bảo đảm công bằng giữa các thí sinh, đồng thời hướng tới đánh giá thực chất năng lực đầu vào trong bối cảnh tuyển sinh ngày càng cạnh tranh.
Theo Quy chế tuyển sinh các ngành đào tạo trình độ đại học và ngành Giáo dục mầm non trình độ cao đẳng ban hành năm 2026, các cơ sở đào tạo được sử dụng tối đa 5 phương thức tuyển sinh (không bao gồm xét tuyển thẳng).
Các phương thức này có thể dựa trên kết quả học tập cấp Trung học phổ thông, điểm thi tốt nghiệp Trung học phổ thông, kết quả các kỳ thi độc lập, kỳ thi bổ trợ hoặc các chứng chỉ quốc tế.
Quy định này tiếp tục mở rộng quyền tự chủ tuyển sinh của các cơ sở đào tạo, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về minh bạch thông tin và bảo đảm công bằng giữa các nhóm thí sinh, tránh tình trạng chênh lệch quá lớn giữa các phương thức xét tuyển.
Một trong những điểm đáng chú ý nhất của mùa tuyển sinh năm 2026 là việc điều chỉnh cách sử dụng các chứng chỉ quốc tế, đặc biệt là chứng chỉ ngoại ngữ.
Theo quy định mới, việc quy đổi và cộng điểm từ các chứng chỉ như IELTS sẽ được siết chặt hơn, mỗi chứng chỉ chỉ được sử dụng một lần và không được áp dụng đồng thời cho nhiều mục đích khác nhau.
Với chứng chỉ tiếng Anh quốc tế IELTS từng được xem là lợi thế đáng kể, thậm chí mang tính quyết định trong một số phương thức xét tuyển những năm trước, nay chỉ được quy đổi thành điểm môn ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển hoặc dùng để cộng điểm khuyến khích, điểm thưởng.
Trao đổi về vấn đề này, ông Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo), cho biết việc sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ trong tuyển sinh đã được triển khai từ năm 2017, xuất phát từ yêu cầu thực tiễn. Ngoại ngữ hiện là chuẩn đầu ra của phần lớn chương trình đào tạo, đồng thời là năng lực quan trọng giúp sinh viên học tập hiệu quả, tiếp cận tri thức và mở rộng cơ hội nghề nghiệp sau tốt nghiệp. Thực tế cho thấy không ít sinh viên phải kéo dài thời gian học tập do chưa đáp ứng yêu cầu về ngoại ngữ.
Theo ông Nguyễn Tiến Thảo, với việc công tác tuyển sinh đại học ngày càng đa dạng phương thức và cạnh tranh cao, Quy chế tuyển sinh lần này quy định rõ, chứng chỉ ngoại ngữ có thể được quy đổi thành điểm môn ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển hoặc dùng để cộng điểm khuyến khích, nhưng không được sử dụng đồng thời cho nhiều mục đích khác nhau.
Song song với việc siết chặt cách sử dụng chứng chỉ, mùa tuyển sinh năm 2026 cũng ghi nhận xu hướng gia tăng các phương thức xét tuyển kết hợp.
Nhiều trường đại học không còn sử dụng một tiêu chí đơn lẻ mà kết hợp nhiều yếu tố như điểm thi tốt nghiệp Trung học phổ thông, học bạ, kết quả kỳ thi đánh giá năng lực và các chứng chỉ quốc tế.
Theo ghi nhận, nhiều cơ sở đào tạo dự kiến tiếp tục sử dụng các chứng chỉ quốc tế như SAT, IELTS trong xét tuyển; một số trường xét tuyển chứng chỉ SAT với ngưỡng điểm cụ thể. Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội tuyển thí sinh có điểm SAT từ 1.100 trở lên, Đại học Kinh tế Quốc dân sử dụng mức từ 1.200 trở lên.
Thực tế cho thấy đã có học sinh Việt Nam đã đạt thành tích rất cao trong kỳ thi SAT, có trường hợp đạt điểm tuyệt đối 1600/1600, thuộc nhóm 1% thí sinh toàn cầu và được tuyển thẳng vào các trường đại học hàng đầu trong nước.
Tiêu biểu, hai học sinh Đào Minh Phương và Trần Khắc Hiển Long đã đạt điểm SAT tuyệt đối và được tuyển thẳng vào Trường Đại học Bách khoa Hà Nội.
Không chỉ dừng lại ở thành tích học tập, từ nền tảng kiến thức và kỹ năng tích lũy được, hai sinh viên này đã tham gia sáng lập và phát triển dự án thiện nguyện The Blouse với các lớp học SAT trực tuyến miễn phí, triển khai với sự hợp tác của Khan Academy Vietnam nhằm hỗ trợ học sinh trung học phổ thông tiếp cận kỳ thi quốc tế. Từ năm 2024 đến nay, dự án này đã thu hút hàng nghìn học sinh tham gia, trong đó có gần 100 em đạt trên 1500 điểm SAT.
Những mô hình như vậy cho thấy, bên cạnh vai trò là công cụ xét tuyển, các chứng chỉ quốc tế còn góp phần thúc đẩy tinh thần học tập, chia sẻ tri thức và trách nhiệm xã hội trong cộng đồng học sinh, sinh viên.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, các nội dung trong Quy chế tuyển sinh năm 2026 cho thấy việc quy định rõ ràng cách thức sử dụng và quy đổi chứng chỉ quốc tế sẽ góp phần hạn chế sự chênh lệch giữa các nhóm thí sinh, đồng thời bảo đảm tính minh bạch và công bằng trong tuyển sinh.
Do đó, thí sinh cần chủ động cập nhật thông tin, cân nhắc kỹ lưỡng chiến lược đăng ký nguyện vọng, lựa chọn phương thức xét tuyển phù hợp để đáp ứng yêu cầu của các cơ sở đào tạo trong mùa tuyển sinh năm 2026.
