Ông Cordano cho biết các cuộc thảo luận gần đây cho thấy các nước đang tiến gần nhau hơn, dù vẫn còn nhiều vấn đề gây tranh cãi. “Dự định và kỳ vọng của tôi là chúng ta có thể thông qua hiệp ước tại INC 5.4, diễn ra vào tháng 3, nếu thực hiện đúng các bước, duy trì tiến độ ổn định và hoàn tất lộ trình mà tôi đã đề xuất”, ông nói.
Các cuộc đàm phán về một hiệp ước toàn cầu nhằm giải quyết ô nhiễm nhựa bắt đầu từ năm 2022, với mục tiêu hoàn tất trong vòng hai năm. Tuy nhiên, vòng đàm phán quan trọng tại Hàn Quốc cuối năm 2024 đã đổ vỡ mà không đạt được thỏa thuận. Nỗ lực nối lại đàm phán tại Geneva (Thụy Sĩ) một năm sau đó cũng không tạo ra tiến triển đáng kể.
Ông Cordano tiếp quản vai trò chủ trì hồi đầu năm nay sau khi người tiền nhiệm từ chức, trong bối cảnh tiến trình đàm phán đã kéo dài hơn một năm so với kế hoạch ban đầu. Một trong những điểm gây chia rẽ lớn nhất là việc có nên đưa ra các biện pháp mang tính ràng buộc pháp lý để hạn chế sản xuất nhựa hay không.
Phần lớn các quốc gia ủng hộ một hiệp ước tham vọng, trong đó có những biện pháp ràng buộc nhằm kiểm soát sản lượng nhựa. Theo các dự báo, sản lượng nhựa toàn cầu có thể tăng gấp ba lần vào năm 2060 nếu không có những biện pháp mạnh tay. Trong khi đó, một nhóm nhỏ hơn, chủ yếu gồm các nước sản xuất dầu như Saudi Arabia, Kuwait và Nga, phản đối việc đặt giới hạn trực tiếp lên sản xuất nhựa. Nhóm này muốn hiệp ước tập trung nhiều hơn vào quản lý, thu gom và xử lý chất thải nhựa.
Trước cuộc họp tại Bangkok, ông Cordano công bố một tài liệu mang tên “hỗ trợ đàm phán”, trong đó đưa ra khung không mang tính ràng buộc cho một hiệp ước tương lai.
Các phần gây tranh cãi nhất trong tài liệu vẫn được đặt trong ngoặc để các nước tiếp tục thảo luận. Đây cũng chính là những vấn đề từng khiến các vòng đàm phán trước thất bại. Trong đó có việc đặt giới hạn đối với sản xuất nhựa, đề cập cụ thể đến tác động của nhựa đối với sức khỏe con người, cũng như xác định những sản phẩm nhựa hoặc hóa chất gây nguy cơ đặc biệt đối với môi trường và sức khỏe.
Tuy nhiên, ông Cordano cho rằng khoảng cách giữa các bên thực tế không lớn như những tuyên bố trước đây có thể khiến người ta nghĩ.
Theo các nguồn tin của AFP, một số quốc gia ngày càng ủng hộ phương án xây dựng một hiệp ước cho phép các nước lựa chọn mức độ cam kết khác nhau. Theo cách tiếp cận này, những quốc gia tham vọng hơn có thể cam kết giảm sản xuất nhựa hoặc hạn chế một số sản phẩm nhất định, trong khi các nước khác có thể lựa chọn những biện pháp ít nghiêm ngặt hơn.
Ông Cordano cũng kêu gọi các bên thực tế và linh hoạt hơn, tập trung vào mục tiêu cuối cùng là xây dựng một hiệp ước có thể giúp giải quyết ô nhiễm nhựa. Dù vậy, các bên vẫn phải giải quyết những bất đồng nghiêm trọng, đặc biệt là cách thức thông qua hiệp ước và sửa đổi văn bản này trong tương lai.
Một số quốc gia muốn mọi quyết định đều phải được thông qua bằng đồng thuận. Những nước phản đối cho rằng quy định này có thể trao cho một nhóm nhỏ khả năng ngăn chặn toàn bộ tiến trình.
Ông Cordano cho biết mục tiêu của ông vẫn là xây dựng “một hiệp ước được tất cả mọi người chấp nhận”. Tuy nhiên, ông thừa nhận nếu nguyên tắc đồng thuận được áp dụng tuyệt đối, việc thực thi và cập nhật hiệp ước trong tương lai có thể gặp khó khăn. Theo ông, các nước cần tìm được một cơ chế để hiệp ước có thể tiếp tục phát huy hiệu quả, thay vì bị đình trệ hoặc “đóng băng” chỉ vì không đạt được đồng thuận.
Ông Cordano dự kiến công bố phiên bản mới của tài liệu “hỗ trợ đàm phán” vào tháng 11, trước khi các nước tiến hành vòng thảo luận không chính thức cuối cùng vào tháng 1/2027. Nếu tiến trình này diễn ra thuận lợi, các bên sẽ hướng tới vòng đàm phán chính thức INC 5.4 vào tháng 3/2027, nơi hiệp ước có thể được thông qua.
