Từ thông tin "đóng" đến trải nghiệm "mở"
Nhiều năm qua, câu chuyện tham quan di sản văn hóa hay bảo tàng tại Thủ đô vẫn tồn tại một khoảng trống: thông tin thường bị đóng khung trong các bảng chữ nhỏ hẹp, các cuốn cẩm nang dày cộp hoặc phụ thuộc hoàn toàn vào hướng dẫn viên. Người xem, đặc biệt là du khách trẻ đôi khi rời đi mà chưa kịp cảm nhận hết chiều sâu kiến trúc hay giá trị tín ngưỡng của di tích.
Bức tranh ấy đang thay đổi nhanh chóng khi công nghệ số được đưa vào như một "trợ lý" đắc lực. Minh chứng rõ nét cho xu hướng này là sự ra đời của nền tảng "Hành trình du lịch di sản Hà Nội" mới đây tại đình Kim Ngân (Hàng Bạc). Chỉ với một thao tác quét mã QR đơn giản trên điện thoại thông minh mà không cần tải thêm ứng dụng phức tạp, du khách có thể lập tức mở ra cả một "hồ sơ khoa học" đa ngôn ngữ của nhiều điểm đến nổi tiếng.
 |
Chỉ với một thao tác quét mã QR đơn giản, người tham quan có thể dễ dàng tra cứu hồ sơ khoa học đa ngôn ngữ của di tích ngay tại chỗ. |
Hệ thống tư liệu này vô cùng phong phú, bao gồm hình ảnh tư liệu xưa - nay, bản vẽ kiến trúc chi tiết, video trực quan cho đến các trích đoạn văn bia Hán Nôm đã được dịch giải chuẩn xác. Việc tích hợp giải pháp này tại 28 di tích tiêu biểu không đơn thuần chỉ mang lại tiện ích công nghệ, mà là cách Hà Nội trao quyền chủ động cho người trực tiếp trải nghiệm, đưa chiều sâu lịch sử và tín ngưỡng ngàn năm trở nên gần gũi, dễ tiếp thu hơn bao giờ hết.
Đánh giá về bước tiến mới, ông Phạm Tuấn Long - Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội nhấn mạnh: "Công nghệ sẽ phát huy hiệu quả khi đi cùng thông tin chính xác, nội dung có chất lượng và cách giới thiệu phù hợp với người sử dụng." Nhờ định hướng đúng đắn đó, nền tảng không chỉ dừng lại ở mục đích phục vụ du lịch thuần túy, mà còn trở thành công cụ hữu ích hướng tới giáo dục, nghiên cứu và kết nối cộng đồng.
Đánh thức ký ức bằng tương tác đa giác quan
Song song với các mã QR tra cứu thông tin tại di tích, góc độ trải nghiệm tại các bảo tàng trên địa bàn Thủ đô, tiêu biểu như Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam cũng đang ghi nhận bước chuyển mình đáng chú ý. Hiện vật dù giá trị đến đâu nếu chỉ nằm im sau tủ kính cũng khó tạo ra cảm xúc mạnh mẽ cho thế hệ sinh ra trong thời đại số. Việc các bảo tàng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trình chiếu 3D Mapping tái hiện chiến trường, hệ thống rạp chiếu phim chuyên đề và các ứng dụng kết nối tương tác thông minh đã giải quyết trọn vẹn bài toán này.
 |
 |
Bước vào không gian triển lãm, công chúng không chỉ "ngắm nhìn" mà thực sự được "sống trong" dòng chảy lịch sử. Sự kết hợp giữa ánh sáng, âm thanh sống động và thao tác chạm - tương tác đã chuyển hóa những dữ liệu vốn khô khan thành trải nghiệm đa giác quan đầy cảm xúc. |
Tuy nhiên, thách thức đặt ra cho bài toán số hóa di sản hiện nay không nằm ở việc tạo ra bao nhiêu mã QR hay lắp bao nhiêu màn hình cảm ứng, mà là câu chuyện duy trì, cập nhật nội dung và tiếp nhận phản hồi từ cộng đồng. Để công nghệ thực sự trở thành cầu nối bền vững, sự phối hợp nhịp nhàng giữa chính quyền địa phương, các đơn vị quản lý di tích, giới chuyên môn và chính cộng đồng cư dân đóng vai trò sống còn.
Trân trọng quá khứ bằng những công cụ hiện đại, việc chủ động số hóa di sản và nâng tầm trải nghiệm đang khẳng định tư duy đổi mới của Hà Nội. Đó không chỉ là bước đi nâng tầm ngành du lịch, mà còn là cách Thủ đô giữ gìn "mạch ngầm" văn hóa cho các thế hệ mai sau.
