Nguyễn Thanh Hùng (huyện Hóc Môn, TP HCM) hỏi: Bạn tôi và một số người khác bức xúc trước nạn trộm cắp xảy ra ở địa phương. Vừa qua, họ tổ chức mật phục, bắt được trộm và đánh kẻ trộm dẫn đến tử vong. Bạn tôi và một số người khác có bị phạt tù?
Luật sư Nguyễn Hải Nam, Văn phòng Luật sư Công Quyền (TP HCM), trả lời: Việc bạn của bạn và một số người khác tức giận khi bắt được trộm, rồi đánh là điều rất dễ hiểu, thậm chí việc này còn được nhiều người ủng hộ vì cho rằng hành vi trộm cắp tài sản hiện nay diễn ra quá nhiều. Tuy nhiên, hành vi đánh kẻ trộm là hành vi vi phạm pháp luật và không loại trừ việc bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu việc đánh người gây ra hậu quả nghiêm trọng.
Điều 24, Bộ Luật Hình sự 2017 quy định như sau: "Hành vi bắt giữ người thực hiện hành vi phạm tội mà không còn cách nào khác là buộc phải sử dụng vũ lực cần thiết gây thiệt hại cho người bị bắt giữ thì không phải là tội phạm. Tuy nhiên, đối với trường hợp gây thiệt hại do sử dụng vũ lực rõ ràng vượt quá mức cần thiết, thì người gây thiệt hại phải chịu trách nhiệm hình sự".
Nếu trong quá trình bắt giữ, kẻ trộm vẫn tiếp tục chống trả quyết liệt thì bạn của bạn và những người khác vẫn có quyền sử dụng vũ lực đối với kẻ trộm. Tuy nhiên, nếu kẻ trộm đã bị khống chế, như bị trói chân tay, bị nhốt…mà bạn của bạn và những người khác vẫn đánh, khiến kẻ trộm chết thì việc sử dụng vũ lực của họ lúc này lại là không cần thiết. Và đối chiếu với khoản 2, điều 24 Bộ Luật Hình sự năm 2017 thì việc làm bạn của bạn và những người khác lại vi phạm pháp luật. Điều này đồng nghĩa với việc họ có thể bị xử lý hình sự về tội "Giết người" hoặc "Cố ý gây thương tích".
Trên thực tế đã có nhiều vụ án đánh chết kẻ trộm xảy ra và người đánh chết kẻ trộm bị xử lý hình sự. Tất nhiên hành vi phạm pháp của kẻ trộm là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự của người gây ra cái chết cho kẻ trộm, thế nhưng người đánh chết kẻ trộm vẫn phải chịu một mức án nào đó.
