Để sơn mài Việt tiếp tục kể chuyện hôm nay

0:00 / 0:00
0:00
(Ngày Nay) -  Triển lãm “Nguyên - Lãng du cùng Sơn” tại Hà Nội mở ra cuộc đối thoại giữa di sản sơn mài Việt Nam và sáng tạo đương đại, nơi tám họa sĩ tìm kiếm tiếng nói riêng từ chất liệu truyền thống.

Giữ gìn một loại hình nghệ thuật truyền thống không đồng nghĩa với việc lặp lại những khuôn mẫu đã có. Với sơn mài Việt Nam, sức sống của di sản nằm ở khả năng tiếp tục được khám phá, sáng tạo và chuyển tải những câu chuyện của đời sống hôm nay.

Đó cũng là tinh thần xuyên suốt triển lãm “Nguyên - Lãng du cùng Sơn”, khai mạc ngày 30/10 tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, Hà Nội. Quy tụ tám họa sĩ thuộc Nguyên Lacquer, triển lãm đặt ra câu hỏi về cách chất liệu sơn ta truyền thống có thể tiếp tục phát triển trong dòng chảy mỹ thuật đương đại.

Để sơn mài Việt tiếp tục kể chuyện hôm nay ảnh 1

TS. Bùi Hữu Dược, nguyên Vụ trưởng Vụ Phật giáo, Ban Tôn giáo Chính phủ phát biểu khai mạc Lễ khai mạc triển lãm “Nguyên - Lãng du cùng Sơn”.

Khi truyền thống gặp những cá tính sáng tạo

Sơn mài vốn được biết đến với những sắc son, đen, nâu cánh gián cùng ánh vàng, bạc đặc trưng. Tại triển lãm, bảng màu ấy được mở rộng bằng những sắc xanh, tím, cam, hồng, kết hợp các thử nghiệm về hình khối và bề mặt, tạo nên những cách biểu đạt phong phú.

Mỗi họa sĩ lựa chọn một hướng đi riêng. Nguyễn Văn Bảng khai thác phong cảnh và những suy ngẫm đời sống qua ngôn ngữ trừu tượng, bán trừu tượng. Nguyễn Thị Tiến, với hơn 45 năm gắn bó cùng sơn mài, tiếp tục tìm cảm hứng từ thiên nhiên qua các tác phẩm “Phong cảnh Yên Châu”, “Sen trắng” và “Xuân”.

Trong khi đó, Lily Lai hướng đến hình ảnh người phụ nữ, tình mẫu tử và thế giới nội tâm. Họa sĩ Bùi Thị Mừng khai thác hình tượng Phật giáo, hoa sen và cảnh sắc quê nhà, gửi gắm những suy niệm về lòng từ bi, trí tuệ và sự an lạc.

Phát biểu tại lễ khai mạc, TS. Bùi Hữu Dược, nguyên Vụ trưởng Vụ Phật giáo, Ban Tôn giáo Chính phủ, bày tỏ sự trân trọng đối với những người dành tâm huyết cho sơn mài. Ông nhấn mạnh đây là loại hình nghệ thuật đòi hỏi công phu, sự kiên nhẫn và khả năng cảm thụ tinh tế.

Từ góc nhìn văn hóa, ông Bùi Hữu Dược mong muốn các họa sĩ tiếp tục bền bỉ với chất liệu sơn ta, phát huy những giá trị được trao truyền qua nhiều thế hệ, đồng thời tìm kiếm cách biểu đạt mới để sơn mài hiện diện sâu rộng hơn trong đời sống nghệ thuật.

Chia sẻ về hành trình sáng tác, họa sĩ Nguyễn Văn Bảng cho rằng sơn mài là chất liệu bản địa quý giá, vẫn còn nhiều dư địa khám phá. Theo ông, sức sống của sơn mài phụ thuộc vào năng lực sáng tạo của người vẽ. Kế thừa truyền thống phải đi cùng tư duy mới, thay vì lặp lại nguyên vẹn cách làm của thế hệ trước.

Để sơn mài Việt tiếp tục kể chuyện hôm nay ảnh 2

TS. Nguyễn Anh Minh, Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam cùng TS. Bùi Hữu Dược, nguyên Vụ trưởng Vụ Phật giáo, Ban Tôn giáo Chính phủ tặng hoa chúc mừng 8 họa sĩ có tranh sơn mãi trưng bày tại Triển lãm.

Giữ hồn sơn ta bằng tinh thần đổi mới

Đằng sau vẻ đẹp của mỗi bức tranh là quá trình lao động công phu. Sơn ta được phủ thành nhiều lớp, kết hợp vàng, bạc, vỏ trứng, vỏ trai rồi trải qua các công đoạn mài và xử lý bề mặt. Những lớp màu ẩn bên dưới dần hiện ra, tạo chiều sâu và hiệu ứng ánh sáng đặc trưng.

Quá trình ấy đòi hỏi người họa sĩ vừa làm chủ kỹ thuật, vừa thích ứng với những biến đổi khó dự đoán của chất liệu. Chính sự tương tác giữa ý tưởng sáng tạo và đặc tính tự nhiên của sơn ta tạo nên sức hấp dẫn riêng của nghệ thuật sơn mài.

Họa sĩ Lily Lai chia sẻ: “Tôi muốn làm chủ chất liệu, nhưng không muốn tước đi sự bí ẩn của nó”. Theo nữ họa sĩ, những bất ngờ xuất hiện trong quá trình mài vẫn cần được kiểm soát bằng tư duy tạo hình, kinh nghiệm và khả năng quan sát để hoàn thiện tác phẩm.

Ở một góc nhìn khác, họa sĩ Nguyễn Thị Tiến dành nhiều năm quan sát hình dáng, màu sắc và sự chuyển biến của hoa sen qua từng giai đoạn phát triển. Từ những chi tiết gần gũi của thiên nhiên, bà tìm cách chuyển hóa thành ngôn ngữ hội họa, tạo nên dấu ấn riêng trên chất liệu truyền thống.

Để sơn mài Việt tiếp tục kể chuyện hôm nay ảnh 3

Không gian triển lãm

Điểm đáng chú ý tại triển lãm là khu vực giới thiệu các mẫu sơn mài qua từng công đoạn chế tác. Người xem có thể quan sát quá trình tạo lớp sơn, mài và hoàn thiện bề mặt, qua đó hiểu thêm giá trị lao động cùng những yêu cầu kỹ thuật phía sau mỗi tác phẩm.

Không gian sáng tác Nguyên Lacquer cũng cho thấy một cách tiếp cận đáng chú ý trong gìn giữ nghệ thuật truyền thống. Các họa sĩ cùng trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ kỹ thuật và góp ý tác phẩm, trong khi vẫn phát triển phong cách cá nhân, tạo nên sự đa dạng từ một nền tảng chất liệu chung.

Triển lãm mở cửa tự do đến ngày 4/11 tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, số 66 Nguyễn Thái Học, Hà Nội. Qua những tìm tòi của tám họa sĩ, sơn mài tiếp tục khẳng định sức sống của một di sản nghệ thuật, nơi giá trị truyền thống được tiếp nối bằng chính tinh thần sáng tạo của con người hôm nay.

Để sơn mài Việt tiếp tục kể chuyện hôm nay ảnh 4
Để sơn mài Việt tiếp tục kể chuyện hôm nay ảnh 5

Đông đảo các họa sĩ, những người hoạt động trong lĩnh vực mỹ thuật và công yêu nghệ thuật tham quan triển lãm.

Trưng bày thu hút sự quan tâm của người yêu mỹ thuật - Ảnh: Minh Khang
Tác phẩm của các danh họa mỹ thuật Đông Dương và Gia Định đến với công chúng
(Ngày Nay) -Người yêu thích mỹ thuật Đông Dương và mỹ thuật Gia Định đã có thể thường xuyên ngắm những Hải quỳ của họa sĩ Lê Phổ, Phụ nữ Bắc vấn tóc trần của Vũ Cao Đàm, Tuồng đời của Bùi Xuân Phái, Thiên thai của Phạm Tăng… tại nơi trưng bày tầng 3, Nhà 1 Bảo tàng Mỹ thuật TPHCM (97A Phó Đức Chính, phường Bến Thành).
Rực rỡ trang phục phụ nữ Hà Nhì mùa Tết Hồ Sự Chà
Rực rỡ trang phục phụ nữ Hà Nhì mùa Tết Hồ Sự Chà
(Ngày Nay) - Giữa những nếp nhà trình tường còn mờ sương, những đường thêu đỏ, vàng, xanh nổi lên trên nền áo chàm của phụ nữ Hà Nhì. Ở Mù Cả, các bà, các mẹ sửa soạn xà cạp, dây lưng bằng những mũi thêu cuối cùng. Ở Thu Lũm, những tà váy chàm lay động theo nhịp vòng xòe trong ngày Tết Hồ Sự Chà.
Viettel đặt ra lộ trình tới năm 2030 đưa toàn bộ mạng lưới đạt mức tự trị Cấp độ 4 và tiến tới Cấp độ 5 ở những lĩnh vực phù hợp.
Viettel đạt chuẩn mạng tự trị cao nhất thế giới
(Ngày Nay) - Ngày 19/11, tại Innovate Asia 2026 diễn ra ở Bangkok (Thái Lan), Hiệp hội viễn thông quốc tế (TM Forum) chính thức vinh danh Viettel là nhà mạng đầu tiên tại Việt Nam đạt chứng nhận Mạng tự trị Cấp độ 4, mức cao nhất được cấp trên thế giới hiện nay. Kết quả được xác lập bằng các giải pháp do đội ngũ kỹ sư Viettel tự nghiên cứu, phát triển và đang vận hành thương mại, đưa Viettel vào nhóm nhà mạng dẫn đầu toàn cầu về năng lực mạng tự trị.
Trung tâm Hội nghị APEC
Việt Nam chính thức tiếp nhận vai trò chủ nhà APEC 2027: Phú Quốc chuẩn bị ra sao cho sự kiện lớn bậc nhất hành tinh?
(Ngày Nay) - Ngày 19/11, tại Thâm Quyến (Trung Quốc), Việt Nam chính thức tiếp nhận vai trò chủ nhà APEC 2027. Tại Phú Quốc (An Giang), nơi diễn ra Tuần lễ Cấp cao APEC 2027, 21 dự án với tổng vốn sơ bộ hơn 137.000 tỷ đồng đang được đẩy nhanh tiến độ, trong đó Sun Group là nhà đầu tư chủ lực của chuỗi công trình từ sân bay, giao thông đến hội nghị và lưu trú.
Lũ lụt hoành hành tại Nam Mỹ do tác động từ El Nino
Lũ lụt hoành hành tại Nam Mỹ do tác động từ El Nino
(Ngày Nay) - Mưa lớn kéo dài do hiện tượng khí hậu El Nino cường độ mạnh đang gây lũ lụt nghiêm trọng tại nhiều quốc gia Nam Mỹ, khiến ít nhất 14 người thiệt mạng ở Ecuador và buộc hàng nghìn người tại Argentina, Paraguay và Brazil phải rời bỏ nhà cửa, trong khi đỉnh lũ và mùa mưa cao điểm vẫn còn ở phía trước.