Trước yêu cầu chăm sóc sức khỏe thế hệ trẻ, đồng thời giảm gánh nặng chi phí y tế, việc hoàn thiện thể chế, mở rộng quyền lợi bảo hiểm y tế và triển khai các giải pháp chăm sóc sức khỏe toàn dân đang được ngành y tế và các địa phương quan tâm, đẩy mạnh.
Hoàn thiện chính sách bảo vệ sức khỏe thanh, thiếu niên
Tuần qua, dư luận quan tâm đến những vấn đề xoay quanh đề xuất cho phép hiến mô, tạng ở người, đặc biệt là người dưới 18 tuổi trong dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi).
Tại buổi họp báo cung cấp thông tin về dự thảo Luật này diễn ra ngày 27/10, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho biết, ghép mô, tạng đã mở ra cơ hội sống cho nhiều bệnh nhân mắc bệnh hiểm nghèo, trong đó có những người mà hy vọng sống phụ thuộc vào việc được ghép tạng. Đằng sau mỗi ca ghép là sự mong mỏi của người bệnh và gia đình, đồng thời đặt ra yêu cầu đối với ngành y tế trong việc tìm kiếm những giải pháp phù hợp để cứu chữa người bệnh.
Theo Bộ trưởng, việc hoàn thiện pháp luật không chỉ nhằm tháo gỡ những vướng mắc từ thực tiễn mà còn góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận các phương pháp điều trị tiên tiến, mang lại hy vọng cho những bệnh nhân đang chờ ghép tạng.
Bộ trưởng Đào Hồng Lan nhấn mạnh, việc sửa đổi, bổ sung các quy định về hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người phải xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, hướng tới mục tiêu cao nhất là chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân. Tuy nhiên, quá trình sửa đổi pháp luật cần bảo đảm các nguyên tắc tự nguyện, không ép buộc; đồng thời có cơ chế phòng ngừa tình trạng lợi dụng chính sách, mua bán hoặc trục lợi từ hoạt động hiến, ghép mô, tạng.
Đối với trẻ em, các quy định liên quan cần được nghiên cứu thận trọng, bảo đảm quyền và lợi ích tốt nhất của trẻ, đồng thời xác định rõ điều kiện, trình tự và trách nhiệm của các bên liên quan. Việc xây dựng chính sách cần bảo đảm tính nhân văn, song cũng phải cân nhắc kỹ các vấn đề pháp lý, đạo đức và quyền lợi của những người liên quan, đặc biệt là trẻ em.
Để tránh những hiểu nhầm về chính sách hiến, ghép mô, tạng, hạn chế những phát ngôn trên mạng xã hội gây bức xúc dư luận, theo Giáo sư, Tiến sĩ Trần Minh Điển, Chủ tịch Hội Nhi khoa Việt Nam, Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương cần làm rõ sự khác biệt giữa hiến mô tái sinh khi còn sống, đăng ký nguyện vọng hiến sau khi chết và việc lấy mô, bộ phận cơ thể sau khi người hiến được xác định tử vong. Đồng thời cần phân định rõ, việc Bộ Y tế khảo sát ý kiến người từ 7 đến dưới 18 tuổi về dự thảo luật là tham vấn chính sách, không phải lấy sự đồng ý hiến.
Để các quy định liên quan đến người dưới 18 tuổi có thể triển khai an toàn, minh bạch và thống nhất, cần tiếp tục hoàn thiện những nội dung mang tính nguyên tắc ngay trong Luật, đồng thời giao Chính phủ và Bộ Y tế quy định chi tiết điều kiện, trình tự, thủ tục, tiêu chuẩn chuyên môn và cơ chế giám sát. Bên cạnh đó, truyền thông chính sách cần được thực hiện thống nhất, chính xác trên cở sở các tài liệu hỏi đáp chính thức được cơ quan chuyên môn ban hành. Theo Tiến sĩ Trần Minh Điển, không nên vì những hiểu nhầm mà loại bỏ cơ hội điều trị của trẻ bệnh và quyền bày tỏ nguyện vọng nhân đạo của thanh, thiếu niên.
Bên cạnh đó, trong bối cảnh Quốc hội xem xét dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, Báo nhân dân tổ chức tọa đàm “Thế hệ người Việt trẻ nói không với thuốc lá” ngày 27/10. Nhằm hạn chế giới trẻ tiếp cận các sản phẩm thuốc lá, các giải pháp được đưa ra gồm: tăng diện tích cảnh báo sức khỏe trên bao bì lên ít nhất 85%, siết chặt quảng cáo, tiếp thị và kinh doanh thuốc lá trên môi trường số.
Theo Tiến sĩ Nguyễn Huy Quang, Trưởng ban Tư vấn, phản biện và giám định xã hội, Tổng hội Y học Việt Nam, nguyên Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Y tế), các doanh nghiệp thuốc lá luôn tìm cách tiếp cận giới trẻ để hình thành người sử dụng mới, trong khi tỷ lệ cai thuốc thành công chỉ khoảng 5-15%. Vì vậy, ngăn ngừa người trẻ bắt đầu hút thuốc có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Từ góc độ pháp lý, Tiến sĩ Nguyễn Huy Quang chỉ ra 5 vấn đề cần được khắc phục khi sửa đổi luật, gồm: luật hóa quy định cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng theo Nghị quyết 173/2024/QH15; cấm trưng bày sản phẩm thuốc lá tại điểm bán; tăng diện tích và định kỳ thay đổi hình ảnh cảnh báo sức khỏe trên bao bì; mở rộng địa điểm cấm hút thuốc hoàn toàn; kiểm soát sự can thiệp của ngành công nghiệp thuốc lá vào quá trình xây dựng, thực thi chính sách.
Các ý kiến tại tọa đàm cũng nhấn mạnh yêu cầu tăng cường giám sát, thực thi pháp luật, kiểm soát hoạt động kinh doanh thuốc lá trên môi trường số, đồng thời phát huy vai trò của gia đình, nhà trường và xã hội trong tuyên truyền, giúp thanh thiếu niên nhận diện tác hại và chủ động phòng tránh việc sử dụng thuốc lá.
Những vấn đề được đặt ra trong quá trình sửa đổi hai dự án luật cho thấy sự quan tâm của dư luận đối với các chính sách liên quan trực tiếp đến sức khỏe, quyền và lợi ích của trẻ em, thanh, thiếu niên. Trong quá trình xây dựng, hoàn thiện chính sách, cơ quan chức năng cần tiếp tục lắng nghe, tổng hợp đầy đủ ý kiến của các chuyên gia, nhà quản lý và người dân, bảo đảm tính khoa học, nhân văn, khả thi, hướng tới mục tiêu bảo vệ sức khỏe và tạo nền tảng phát triển toàn diện cho thế hệ trẻ.
Đẩy mạnh thực hiện bảo hiểm y tế toàn dân
Mở rộng diện bao phủ bảo hiểm y tế, tiến tới miễn phí khám, chữa bệnh và nâng cao chất lượng dịch vụ y tế là những giải pháp quan trọng nhằm bảo đảm an sinh xã hội, giúp người dân giảm gánh nặng chi phí chăm sóc sức khỏe.
Tại Hội nghị triển khai Đề án Bảo hiểm y tế toàn dân; miễn phí khám, chữa bệnh và tăng cường nguồn nhân lực chăm sóc, bảo vệ sức khỏe nhân dân, diễn ra ngày 25/10 tại Bệnh viện Đa khoa Bắc Kạn (tỉnh Thái Nguyên), Chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên Nguyễn Thế Mạnh cho biết, Thái Nguyên là địa phương đầu tiên trong cả nước triển khai đề án. Chính sách hướng tới mở rộng tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế, nâng mức hưởng và hỗ trợ phần chi phí đồng chi trả cho người dân.
Dự kiến, từ ngày 1/11/2026, tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế của tỉnh đạt 98,32%, vượt chỉ tiêu 96,22% Chính phủ giao. Trong đó, các xã vùng III đạt tỷ lệ bao phủ 100%, xã vùng II và vùng I đạt trên 98%. Tỉnh đặt mục tiêu 100% người dân khám, chữa bệnh tại 11 bệnh viện và 43 trạm y tế xã, phường được hưởng chính sách hỗ trợ chi phí khám, chữa bệnh cơ bản, bao gồm cả phần đồng chi trả theo quy định.
Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan đề nghị tỉnh Thái Nguyên tiếp tục rà soát đối tượng thụ hưởng, cân đối nguồn lực để bảo đảm tính bền vững của chính sách; đồng thời tăng cường phối hợp với các bệnh viện tuyến Trung ương trong chuyển giao kỹ thuật, nâng cao năng lực chuyên môn và chất lượng khám, chữa bệnh cho nhân dân.
Liên quan đến việc thực hiện chính sách bảo hiểm y tế, ngày 26/10, UBND tỉnh Cà Mau tổ chức hội nghị về công tác khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế nhằm tháo gỡ khó khăn trong thanh toán, kiểm soát chi phí, bảo vệ quỹ và bảo đảm quyền lợi người tham gia.
Hiện, Cà Mau có 130 cơ sở ký hợp đồng khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế. Tính đến hết tháng 9/2026, toàn tỉnh ghi nhận hơn 4,7 triệu lượt khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế; ước cả năm đạt gần 6,4 triệu lượt, tăng 2,97% so với năm 2025. Phó Giám đốc Bảo hiểm xã hội Việt Nam Nguyễn Đức Hòa đề nghị các cơ sở y tế tăng cường kiểm soát chỉ định điều trị, chủ động tìm nguồn thuốc chất lượng với giá hợp lý, sử dụng hiệu quả vật tư y tế và quản lý chặt chẽ nguồn quỹ. Đồng thời, tỉnh cần đẩy nhanh cấp thẻ bảo hiểm y tế, tháo gỡ vướng mắc trong chuyển đổi số, bảo đảm người dân được tiếp cận dịch vụ y tế công bằng, đầy đủ.
Hướng tới một hệ thống y tế công bằng, chất lượng, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu của người dân là mục tiêu ngành y tế Việt Nam đang kiên trì theo đuổi. Trên tinh thần Nghị quyết 72-NQ/TW, các chính sách cần được xây dựng trên cơ sở khoa học, phù hợp với thực tiễn và triển khai đồng bộ, đi kèm nguồn lực bảo đảm cùng cơ chế giám sát hiệu quả, qua đó từng bước nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân.
