Trong bối cảnh trẻ em ngày càng tiếp xúc sớm với mạng xã hội và chịu nhiều tác động từ môi trường bên ngoài, việc trang bị cho các em những kiến thức và kỹ năng để tự bảo vệ bản thân trở thành ưu tiên hàng đầu của nhiều phụ huynh. Chị Nguyễn Thị Nền - nhân viên Phòng Pháp Chế, Ngân hàng TMCP Bắc Á và là mẹ của ba người con - chia sẻ rằng chị luôn băn khoăn làm sao để có thể trò chuyện với con về những chủ đề nhạy cảm như giới tính, tình dục, hay các nguy cơ xâm hại, sao cho đúng, đủ và khiến con cảm thấy thoải mái.
“Những chủ đề này vốn nhạy cảm, dễ khiến con ngại ngùng hoặc lo lắng, nên tôi luôn phải cân nhắc từng lời nói, từng cách diễn đạt,” chị chia sẻ. “Tôi sợ mình nói quá nhẹ thì con không hiểu hết mức độ nghiêm trọng, mà nói quá nặng thì lại khiến con sợ hãi hay khép mình.”
Chính vì vậy, khi biết đến hai khóa tập huấn dành cho con em cán bộ ngân hàng do Quỹ Vì Tầm Vóc Việt (VSF) phối hợp cùng Ngân hàng Thương mại cổ phần Bắc Á tổ chức, chị đã nhanh chóng đăng ký cho hai con lớn (12 và 15 tuổi) tham gia. Hai khóa học tập trung vào hai nội dung chính: Giáo dục giới tính và tình dục toàn diện; và Phòng, chống kỳ thị, phân biệt đối xử và bạo lực với trẻ em.
Khi trẻ được học để hiểu mình, tôn trọng người khác và bảo vệ bản thân
Trong 2 cuối tuần liên tiếp với 4 ngày học, 2 con của chị Nguyễn Thị Nền cùng 35 em nhỏ khác trong độ tuổi từ 11 tới 15 đã được tiếp cận với những kiến thức nền tảng về giới, giới tính, bản dạng giới, xu hướng tính dục, thay đổi tuổi dậy thì, cũng như kỹ năng bảo vệ bản thân trong các tình huống nguy cơ. Trực tiếp điều hành các khóa tập huấn là giảng viên Trần Hồng Điệp (Giám đốc Quỹ Vì Tầm Vóc Việt, chuyên gia Giới và Phát triển cộng đồng) và giảng viên Nguyễn Thị Chính (chuyên gia Tâm lý học, Giới và Sức khỏe sinh sản).
Mở đầu với những khái niệm tưởng như trừu tượng như “giới” và “giới tính”, các em dần làm quen với các kiến thức mới như bản dạng giới, xu hướng tính dục, thể hiện giới, v.v. Các em cũng được tìm hiểu về sự thay đổi của cơ thể, cách vệ sinh cá nhân trong giai đoạn dậy thì và tình dục an toàn. Không có những bài giảng khô khan, mọi nội dung được truyền tải thông qua các trò chơi, câu chuyện tương tác, kịch ngắn, thảo luận nhóm và hoạt động nhóm nhỏ. Nhờ đó, các em tiếp thu kiến thức một cách nhẹ nhàng, tự nhiên và gần gũi.
 |
Minh Trí (áo xanh nước biển sẫm) cùng các bạn tham gia các hoạt động tập huấn sinh động, được thiết kế phù hợp với các em nhỏ |
“Hôm nay là lần đầu tiên em được học bài bản về chăm sóc cơ thể, đặc biệt là trong giai đoạn dậy thì. Em cũng được tìm hiểu về các bệnh lây qua đường tình dục và cách phòng tránh. Em nghĩ kiến thức này rất quan trọng với những bạn ở độ tuổi như em vì chúng em có thể biết cách bảo vệ bản thân tốt hơn,” Minh Trí (12 tuổi) chia sẻ.
Song song với giáo dục giới tính, chuỗi khóa học cũng giúp các em tìm hiểu cụ thể về ba hình thức bạo lực mà trẻ em có nguy cơ gặp phải hiện nay, bao gồm: bạo lực học đường, bạo lực trực tuyến và xâm hại tình dục. Không chỉ dừng lại ở lý thuyết, các em được hướng dẫn cách nhận diện hành vi, rèn luyện kỹ năng phản ứng an toàn và lên tiếng khi gặp nguy hiểm. Những kiến thức như “vùng đồ bơi”, quy tắc PANTS, mô hình 5 vòng tròn quan hệ, cách phân biệt “bí mật tốt” và “bí mật xấu”, cũng như các kênh tìm kiếm sự giúp đỡ đáng tin cậy cũng được truyền tải một cách sinh động thông qua trò chơi và kịch ứng tác. Những màn nhập vai chân thật đã giúp các bạn nhỏ hiểu rõ hơn về cảm xúc của người bị tổn thương và cách lên tiếng một cách an toàn khi gặp phải những tình huống tương tự.
“Trước đây em từng chứng kiến hành vi phân biệt ở trường nhưng không biết phải làm gì. Bây giờ em biết mình có thể gọi tổng đài 111 hoặc tìm người lớn tin cậy để nhờ giúp đỡ,” em Kim Ngân (12 tuổi) nói.
 |
Các em không chỉ được tìm hiểu về các quy tắc phòng, chống các hình thức bạo lực mà còn học cách truyền đạt lại cho chính các bạn của mình |
Đặc biệt, không chỉ dừng lại ở hành vi, khóa tập huấn còn dẫn dắt các em tìm hiểu sâu hơn về những nguyên nhân gốc rễ gây nên kỳ thị và phân biệt đối xử, từ định kiến giới cho đến những khuôn mẫu xã hội vô hình cần phải xóa bỏ, như việc con trai phải mạnh mẽ, hay trẻ em thì “không biết gì”.
Không gian an toàn để thúc đẩy chia sẻ
Khóa học không chỉ là nơi các em tiếp nhận kiến thức, mà còn là không gian an toàn để lắng nghe, chia sẻ và dần trở nên tự tin hơn.
“Qua các buổi tập huấn, bên cạnh học thêm nhiều kiến thức mới, em còn cảm thấy bản thân dần cởi mở, biết cách giao tiếp, biết cách bày tỏ ý kiến cá nhân hơn,” em Gia Huy (14 tuổi), bày tỏ.
Những nội dung như “cách từ chối khi không thoải mái”, “quyền được nói ‘không’”, hay “cách xây dựng một mối quan hệ lành mạnh” được truyền tải sinh động, giúp các em vững vàng hơn trong việc bảo vệ ranh giới cá nhân.
 |
Hoạt động trải nghiệm “Cây tự hào” giúp các em thấu hiểu bản thân hơn |
Đồng hành cùng các em là 8 tình nguyện viên nòng cốt - những người anh, người chị gần gũi, luôn bên cạnh lắng nghe và hỗ trợ. Sự có mặt của các tình nguyện viên góp phần tạo nên một không gian học tập tích cực, thân thiện và đáng nhớ.
Không chỉ dừng lại ở thúc đẩy những chia sẻ trong không gian lớp học tập huấn, 2 khoá tập huấn còn chú trọng thực hiện các hoạt động hướng tới kết nối giữa trẻ và cha mẹ - mối liên hệ được xem là “phòng tuyến đầu tiên” trong việc bảo vệ trẻ em. Khi trẻ cảm thấy an toàn để chia sẻ, người lớn đáng tin cậy sẽ là chỗ dựa đầu tiên và quan trọng nhất.
 |
Các em được có cơ hội chia sẻ về những đồ vật gắn với kỷ niệm đặc biệt về bố mẹ |
“Khi trẻ cảm thấy an toàn để chia sẻ, cha mẹ chính là người đầu tiên và quan trọng nhất có thể giúp con vượt qua các tình huống nguy hiểm. Vì thế, việc xây dựng kết nối cảm xúc và sự tin tưởng giữa cha mẹ – con cái là vô cùng quan trọng,” chị Trần Hồng Điệp nhận định.
Chị Nguyễn Thị Nền cũng nhận thấy rõ những thay đổi tích cực từ các con sau khóa học.
“Con bắt đầu chủ động chia sẻ với tôi về những điều đã học, về quyền được an toàn của mình và cả giới hạn cá nhân cần thiết. Trước đây, tôi từng rất ngại mở lời với con về những chủ đề này. Nhờ chương trình, khoảng cách giữa cha mẹ và con cái đã được rút ngắn một cách tự nhiên,” chị vui mừng chia sẻ.
Hai khóa tập huấn vừa qua là một phần trong chuỗi hoạt động của dự án “Cánh buồm đỏ thắm 2025” do Quỹ Vì Tầm Vóc Việt và Ngân hàng TMCP Bắc Á tổ chức. Dự án được Ngân hàng TMCP Bắc Á tài trợ kinh phí triển khai, đồng thời được Hệ thống TH School hỗ trợ địa điểm tổ chức. Trước đó, dự án đã tổ chức buổi tọa đàm trực tuyến với phụ huynh và một khóa tập huấn kỹ năng dành cho nhóm tình nguyện viên. Trong thời gian tới, dự án sẽ triển khai tọa đàm “Kết nối và sẻ chia” dành cho 30 cặp phụ huynh và con, tạo cơ hội để hai thế hệ thấu hiểu và đồng hành cùng nhau. Tại buổi tọa đàm, cha mẹ và con cái cũng sẽ cùng thực hiện các sản phẩm handmade để gây quỹ tổ chức khóa học tương tự cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn.
“Ngân hàng TMCP Bắc Á luôn mong muốn đồng hành cùng cán bộ nhân viên không chỉ trong công việc mà cả trong hành trình làm cha mẹ. Chúng tôi tin rằng sự phát triển bền vững bắt đầu từ những gia đình hạnh phúc, nơi trẻ em được lắng nghe, thấu hiểu và trang bị đầy đủ kỹ năng để lớn lên an toàn,” Chị Trần Hương Giang, Giám đốc Khối nhân sự Ngân hàng TMCP Bắc Á chia sẻ.
