Giải phóng mặt bằng từ lâu được xem là một trong những “nút thắt” lớn nhất đối với tiến độ đầu tư công, phát triển hạ tầng và chỉnh trang đô thị tại Hà Nội.
Thực tế nhiều năm qua cho thấy, không ít dự án trọng điểm dù đã có vốn, có nhà thầu, có kế hoạch thi công nhưng vẫn phải “đắp chiếu” hoặc thi công cầm chừng vì vướng mặt bằng. Theo đó, thành phố đang quyết liệt tăng tốc giải phóng mặt bằng cho các dự án nhằm bảo đảm tiến độ đầu tư, tạo dư địa cho phát triển trong giai đoạn mới.
Đáng chú ý, để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP), phấn đấu đạt tăng trưởng hai con số trong năm 2026, thành phố Hà Nội xác định việc đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng, khơi thông nguồn lực đất đai là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách.
Hiện, các xã, phường trên địa bàn thành phố Hà Nội đang triển khai giải phóng mặt bằng khoảng 1.428 dự án (gồm 1.281 dự án vốn ngân sách; 147 dự án vốn ngoài ngân sách), trong đó có 27 công trình, dự án lớn, quan trọng, trọng điểm góp phần tháo gỡ các điểm nghẽn, phát triển kinh tế-xã hội của Thủ đô.
Đặc biệt, từ 2 tháng cuối năm 2025 đến nay, nhiều dự án tồn tại kéo dài nhiều năm đã được hoàn thành giải phóng mặt bằng, tiêu biểu như: 4 cầu vượt sông Hồng (cầu Hồng Hà, cầu Mễ Sở, cầu Vân Phúc, cầu Ngọc Hồi); tuyến Vành đai 1 (đoạn Hoàng Cầu-Voi Phục); tuyến Vành đai 4-Vùng Thủ đô; nút giao đường giao thông bao quanh khu tưởng niệm danh nhân Chu Văn An với tuyến đường 70; tuyến đường Tam Trinh.
Cùng đó, thành phố Hà Nội đang tập trung triển khai giải phóng mặt bằng đối với các tuyến vành đai (2,5, 3 và 3,5), các đường giao thông trọng điểm và 3 cầu vượt sông Hồng còn lại (cầu Tứ Liên, cầu Trần Hưng Đạo, cầu Thượng Cát); trong đó tiến độ hoàn thành giải phóng mặt bằng xong trước ngày 30/6 đối với 3 cầu vượt sông Hồng, các đoạn tuyến còn lại đường vành đai 2,5.
Đồng thời, thành phố cũng đang thực hiện giải phóng mặt bằng, đầu tư xây dựng 9 dự án lớn gồm: Dự án Khu đô thị thể thao Olympic; Dự án trục đại lộ cảnh quan sông Hồng; Dự án đầu tư xây dựng Khu phức hợp Y tế-Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi-Đại học Y Hà Nội tại phường Hoàng Mai; Dự án đầu tư xây dựng Khu Công viên công nghệ số và hỗn hợp tại phường Phú Diễn và phường Tây Tựu; Dự án trục không gian Quốc lộ 1A gắn với chỉnh trang và tái thiết đô thị theo phương thức đối tác công tư (PPP), loại hợp đồng Xây dựng-Chuyển giao (BT)...
Ngoài ra, Dự án đầu tư Khu đô thị đa mục tiêu tại xã Thư Lâm và Đông Anh; Dự án đầu tư Khu đô thị đa mục tiêu Bắc Thăng Long Urban City trên địa bàn các xã Thiên Lộc, Phúc Thịnh và Mê Linh; Dự án đầu tư, cải tạo phát huy giá trị khu vực Hồ Tây và tuyến đường giao thông cảnh quan ven hồ theo phương thức đối tác công tư PPP-Loại hợp đồng xây dựng chuyển giao (BT); Dự án đầu tư xây dựng Khu đô thị đa mục tiêu tại xã Bình Minh, xã Tam Hưng, cũng đang được đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng.
Theo ghi nhận, từ thực tiễn tổ chức triển khai trong thời gian qua, Hà Nội đã rút ra một số kinh nghiệm và giải pháp trọng tâm nhằm tiếp tục đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng trong thời gian tới.
Cụ thể, đó là bảo đảm sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt của cả hệ thống chính trị từ thành phố đến cơ sở; tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền các cấp, đặc biệt phát huy vai trò của chính quyền cấp xã, phường và trách nhiệm của người đứng đầu.
Song song đó, xác định kết quả thực hiện giải phóng mặt bằng là tiêu chí quan trọng trong đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của tập thể, cá nhân; tăng cường kiểm tra, giám sát, kịp thời chấn chỉnh các địa bàn triển khai chậm hoặc phát sinh điểm nóng; đẩy mạnh tuyên truyền, dân vận, tạo sự thống nhất nhận thức và đồng thuận xã hội trong giải phóng mặt bằng; thực hiện công khai, minh bạch phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; tăng cường đối thoại trực tiếp, giải thích rõ quy định pháp luật.
Đồng thời, các cấp chính quyền và sở, ngành liên quan triển khai đồng bộ, hiệu quả cơ chế, chính sách đặc thù của trung ương, đặc biệt là cơ chế nâng mức bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với dự án lớn, quan trọng; bảo đảm thực hiện đúng đối tượng, công khai, minh bạch; gắn bồi thường với bố trí tái định cư và ổn định sinh kế lâu dài cho người dân; quản lý chặt chẽ đất đai theo quy định, bảo đảm đầy đủ cơ sở pháp lý để xác định chính xác hiện trạng, nguồn gốc và thời điểm sử dụng đất phục vụ lập phương án bồi thường, hỗ trợ.
Thời gian tới, Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội tiếp tục xác định giải phóng mặt bằng là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách, cần được chỉ đạo tập trung, tổ chức thực hiện quyết liệt, công khai, minh bạch, đúng quy định pháp luật và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân.
Thành phố sẽ tiếp tục phát huy vai trò lãnh đạo của cấp ủy, chính quyền các cấp; tăng cường đối thoại, tuyên truyền, vận động, giải quyết kịp thời khó khăn, vướng mắc từ cơ sở; đồng thời bảo đảm đầy đủ điều kiện về tái định cư, sinh kế, hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội để người dân ổn định cuộc sống.
Quyết tâm của thành phố trong việc đẩy nhanh giải phóng mặt bằng đang phát đi thông điệp rõ ràng về tinh thần hành động, trách nhiệm và khát vọng phát triển. Tuy nhiên, để tạo chuyển biến bền vững, cần sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, từ cấp thành phố đến cơ sở; sự phối hợp chặt chẽ giữa các sở, ngành, Ủy ban Nhân dân các xã, phường và đặc biệt là sự đồng thuận của người dân.
Giải phóng mặt bằng không phải là “lấy đất” của người dân, mà là tạo quỹ đất cho những công trình phục vụ lợi ích cộng đồng, mở rộng không gian phát triển và nâng cao chất lượng sống cho chính người dân Thủ đô trong tương lai.
Khi những “nút thắt” được tháo gỡ, những công trình trọng điểm sẽ được tăng tốc về đích; khi hạ tầng được khơi thông, dư địa phát triển sẽ rộng mở hơn. Đây cũng là tiền đề quan trọng để Hà Nội hiện thực hóa mục tiêu xây dựng đô thị “Văn hiến-Văn minh-Hiện đại,” xứng đáng vai trò đầu tàu phát triển của cả nước.
